Tăng trưởng cao đòi hỏi gỡ đúng nút thắt
Ngành Công Thương phía Nam là mạng lưới sản xuất, năng lượng, logistics và thương mại của các tỉnh, thành, có nhiệm vụ kết nối nguồn lực địa phương với thị trường trong nước và quốc tế. Muốn đóng góp vào tăng trưởng hai con số, ngành phải chuyển mục tiêu thành năng lực sản xuất và lưu thông hàng hóa thực tế, thay vì dừng ở kế hoạch.
Ngày 22/10, Bộ Công Thương phối hợp UBND TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII, tập trung vào liên kết vùng và khơi thông nguồn lực cho giai đoạn 2026–2030. Thời điểm này có ý nghĩa đặc biệt: năm 2026 mở đầu việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026–2030. Sau chín tháng, 6 trong 8 chỉ tiêu cơ bản của ngành đã bám sát hoặc vượt mục tiêu, nhưng công suất nguồn điện và thương mại điện tử B2C vẫn cần tăng tốc.
Khoảng cách giữa đà hiện tại và mục tiêu vẫn đáng kể. Trong 10 tháng, sản xuất công nghiệp tăng 10,12%, xuất khẩu hàng hóa tăng 12,2%, còn bán lẻ hàng hóa tăng 22,2% so với cùng kỳ. Trong khi đó, mục tiêu toàn ngành là tăng 12–14% về sản xuất công nghiệp, 15–16% về xuất khẩu và 13–15% về bán lẻ cùng dịch vụ tiêu dùng. Những con số này cho thấy không thể trông chờ vào sức mua để bù mọi thiếu hụt: cần đưa dự án, công suất và đơn hàng vào hoạt động.
Từ tháo gỡ dự án đến khơi thông thị trường
Ưu tiên trước mắt phải là rà soát kịch bản tăng trưởng quý IV theo từng chỉ tiêu, xác định dự án nào có thể bổ sung sản lượng và phân loại vướng mắc theo thẩm quyền. Các dự án công nghiệp, năng lượng và logistics chỉ tạo ra tăng trưởng khi được giải quyết đủ sớm để vận hành; họp bàn kéo dài mà không xác định người xử lý sẽ không làm tăng thêm nguồn cung.
Ở cấp địa phương, kế hoạch triển khai ba tháng cuối năm tập trung hỗ trợ doanh nghiệp duy trì, mở rộng sản xuất, nâng công suất và ổn định đơn hàng; đồng thời đẩy nhanh hạ tầng khu, cụm công nghiệp, tháo gỡ khó khăn về mặt bằng, nguyên liệu, lao động và thủ tục đầu tư. Đây là cách tiếp cận đúng vì năng lực tăng thêm phải bắt đầu từ nhà máy và dự án cụ thể, không phải chỉ từ chỉ tiêu tổng hợp.
Khơi thông thị trường cũng cần đi xa hơn hoạt động xúc tiến. Ngành đặt trọng tâm vào kết nối doanh nghiệp với hệ thống phân phối, mở rộng thị trường xuất khẩu, giúp doanh nghiệp tận dụng hiệp định thương mại tự do và đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu bền vững. Cuối năm, TP. Hồ Chí Minh dự kiến đẩy mạnh kết nối cung cầu, hội chợ, mua sắm và các sự kiện thương mại, du lịch. Nhưng hiệu quả nên được đánh giá bằng đơn hàng và đầu ra duy trì sau sự kiện, không chỉ bằng số hoạt động.
Liên kết vùng phải thành chuỗi cung ứng
Nếu địa phương xử lý những trở ngại trước mắt, liên kết vùng mở rộng không gian tăng trưởng dài hạn. Phân công lợi thế đã khá rõ: TP. Hồ Chí Minh có sức mua, hệ thống phân phối, dịch vụ và logistics; các địa phương khác có thế mạnh về sản xuất, nông nghiệp, chế biến, nguyên liệu và sản phẩm đặc trưng. Khi các mắt xích kết nối được, hàng hóa có thêm đường ra thị trường và doanh nghiệp có thể nâng giá trị sản phẩm.
Điều cần làm không phải tăng số chương trình hợp tác, mà là kết nối vùng nguyên liệu với chế biến, kho lạnh, cảng và trung tâm logistics; đồng thời xác định vai trò của TP. Hồ Chí Minh trong phân phối, xúc tiến và đưa hàng hóa các tỉnh ra thị trường trong nước, quốc tế. Đây là khác biệt giữa liên kết trên giấy và liên kết tạo doanh thu: hàng phải đi được, đúng tiêu chuẩn và có đầu ra ổn định.
Tác động cuối cùng không chỉ nằm ở doanh nghiệp xuất khẩu. Khi thị trường TP. Hồ Chí Minh mở rộng sức mua, các địa phương có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng; hàng bán thuận lợi cũng hỗ trợ sản xuất, chế biến, vận chuyển và các dịch vụ đi kèm. Vì vậy, liên kết vùng cần được xem là hạ tầng kinh tế chung, không phải hoạt động phối hợp mang tính hình thức.
Một mục tiêu chung, hai cấp hành động
Ở cấp vùng, ưu tiên là thiết kế sự bổ trợ: nơi nào sản xuất, nơi nào chế biến, lưu trữ, vận chuyển và phân phối; đồng thời phối hợp về xuất khẩu, logistics và thị trường. Ở cấp địa phương, nhiệm vụ cụ thể hơn: xử lý thủ tục, hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp tăng công suất và kết nối hệ thống phân phối. Hai cấp không thể thay thế nhau: địa phương tạo điều kiện cho từng cơ sở hoạt động, còn vùng giúp sản phẩm có chuỗi cung ứng và thị trường rộng hơn.
Các mục tiêu tăng trưởng vùng cho thấy mức độ tham vọng: Đông Nam Bộ phấn đấu tăng GRDP 10% mỗi năm, còn Đồng bằng sông Cửu Long hướng tới bình quân 9–9,5% mỗi năm. Muốn tiến gần các mức này, phối hợp giữa Bộ và địa phương cũng phải rõ trách nhiệm, nhất là trong phân cấp, quản lý theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và xử lý kiến nghị về điện, khuyến công, xuất khẩu, thương mại điện tử, quản lý thị trường.
Kết luận, tăng trưởng hai con số không thể được tạo ra bằng một chiến dịch xúc tiến hay một chỉ tiêu giao xuống. Ngành Công Thương cần đồng thời tháo điểm nghẽn dự án ở từng địa phương, mở đầu ra cho doanh nghiệp và biến liên kết vùng thành dòng chảy hàng hóa có thể đo lường. Nếu làm được, các lợi thế riêng của phía Nam mới chuyển thành động lực tăng trưởng chung.
