Một trung tâm Anh ngữ, một chương trình phổ thông toàn thời gian
Trường quốc tế không phép là cách gọi một cơ sở tự tổ chức hoặc quảng bá hoạt động giáo dục phổ thông khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, khiến phụ huynh có thể nhầm lẫn về tư cách pháp lý và giá trị học tập. Vụ việc ở Đà Nẵng cho thấy ranh giới giữa một trung tâm hỗ trợ học tập và một trường phổ thông không thể bị làm mờ bằng tên gọi hay mô hình nước ngoài.
Trung tâm Anh ngữ Thiên Lập Nhân được Sở Giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng cho phép thành lập năm 2017, với phạm vi đào tạo ngoại ngữ cho trẻ em; giấy phép không bao gồm dạy chương trình phổ thông hoặc liên kết đào tạo với nước ngoài. Nhưng từ năm 2019, Trương Văn Thiên Tư tự giới thiệu là hiệu trưởng Prinberk Academy tại California và tổ chức dạy phổ thông toàn thời gian theo mô hình “homeschooling” cho hơn 200 em từ 5 đến 16 tuổi.
Theo thông tin điều tra ban đầu, cơ sở thu học phí 7–8 triệu đồng mỗi tháng cho mỗi học sinh, còn hóa đơn được ghi là “hỗ trợ giáo dục” hoặc “vui chơi phát triển thể chất”. Đây không phải khác biệt hành chính nhỏ: phụ huynh cần biết rõ mình đang trả tiền cho dịch vụ gì và ai có quyền cấp hồ sơ học tập.
Những cam kết khiến phụ huynh tin tưởng
Theo cơ quan điều tra, khi tư vấn tuyển sinh, ông Tư cam kết Prinberk Academy đã đăng ký và được cấp phép tại Hoa Kỳ; học sinh hoàn thành chương trình sẽ nhận học bạ, bảng điểm và giấy chứng nhận có thể chuyển tiếp lên các cấp học tiếp theo tại đó. Tuy nhiên, kết quả điều tra được công bố cho biết trong giai đoạn từ năm 2019 đến cuối năm 2024 không tồn tại trường tư thục nào mang tên Prinberk Academy.
Ngày 14/10/2026, Cơ quan An ninh điều tra Công an Đà Nẵng khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam ông Tư để điều tra về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản; ngày 1/11, cơ quan này thông tin kết quả điều tra ban đầu. Đây là cáo buộc đang được điều tra, không phải kết luận cuối cùng của tòa án.
Vụ việc từng bị phản ánh từ tháng 11/2024, nhưng khi làm việc với đại diện ngành giáo dục, ông Tư không thừa nhận đang tổ chức dạy theo chương trình Prinberk tại trung tâm. Khoảng cách giữa thời điểm có phản ánh và lúc vụ án bước vào tố tụng hình sự càng làm nổi bật yêu cầu giám sát sớm, thay vì để phụ huynh tự kiểm chứng những cam kết về pháp nhân và khả năng chuyển tiếp.
Học sinh cần được đánh giá, không thể chỉ nhìn vào giấy tờ
Hệ quả trước mắt không dừng ở chuyện phụ huynh phải xác định khoản học phí đã nộp. Theo thông tin điều tra, nhiều gia đình tin vào các cam kết và đưa con khỏi trường công lập để theo học; số tiền học phí trong một số trường hợp lên tới hàng trăm triệu đồng. Với hơn 200 học sinh bị ảnh hưởng, câu hỏi cấp bách là các em đã học những gì, tiến độ đến đâu và có thể tiếp tục học ở đâu.
Hồ sơ do một cơ sở không đủ thẩm quyền cấp không thể mặc nhiên được công nhận, nhưng cũng không nên vì thế mà buộc học sinh học lại toàn bộ chương trình khi chưa đánh giá năng lực và quá trình học thực tế. Luật sư Phạm Văn Việt đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo khẩn trương rà soát hồ sơ, phối hợp với các trường đủ điều kiện tiếp nhận các em.
Phụ huynh đưa ra những ý kiến trái chiều: có người kể con tiến bộ, tự tin hơn và lấy lại niềm vui học tập; một số người công khai bày tỏ sự ủng hộ với ông Tư. Những trải nghiệm tích cực ấy đáng được lắng nghe, nhưng không thể thay thế việc xác minh tình trạng pháp lý của chương trình và giá trị hồ sơ. Điều tra lừa đảo giáo dục cần làm rõ trách nhiệm, đồng thời tránh để trẻ em gánh hậu quả bằng một phán quyết tập thể về quá trình học của mình.
Minh bạch trách nhiệm, bảo vệ quyền học tập
Công an cho biết đang tiếp tục củng cố hồ sơ và xử lý vụ việc theo quy định; cơ quan điều tra cũng đề nghị phụ huynh có con theo học tại Thiên Lập Nhân và Công ty TNHH Dịch vụ Bảo An Nhiên chủ động liên hệ, cung cấp thông tin phục vụ điều tra. Song song với tiến trình tố tụng, ngành giáo dục cần sớm lập danh sách, rà soát hồ sơ từng em và xây dựng phương án tiếp nhận phù hợp.
Bài học lớn hơn là giấy phép phải được kiểm tra theo đúng phạm vi hoạt động, còn lời giới thiệu về trường nước ngoài hay khả năng chuyển tiếp cần có chứng cứ kiểm chứng được. Vụ việc không nên bị giản lược thành tranh luận giữa phụ huynh hài lòng và phụ huynh lo lắng: điều cần làm rõ là ai chịu trách nhiệm về những cam kết tuyển sinh, học sinh đã học thực chất ra sao và hồ sơ nào có thể được công nhận.
Kết luận cuối cùng thuộc về quá trình điều tra và xét xử, nhưng việc bảo vệ quyền học tập của trẻ không thể chờ đến khi mọi thủ tục hình sự khép lại. Cơ quan chức năng cần công khai hướng xử lý hồ sơ và phương án chuyển tiếp, còn phụ huynh cần được tiếp cận thông tin rõ ràng. Đó mới là cách giải quyết vụ trường quốc tế không phép mà không để học sinh trở thành người chịu thiệt lâu dài.
