Nhu cầu tuyển dụng tăng nhanh hơn nguồn cung
Thiếu nhân lực lành nghề trong hạ tầng giao thông là tình trạng các nhà thầu không tuyển đủ kỹ sư có kinh nghiệm, công nhân chuyên môn và người vận hành thiết bị để đáp ứng tiến độ công trình. Khi hàng loạt dự án giao thông đường bộ, đường sắt được triển khai, nhu cầu nhân lực tăng nhanh, nhưng nguồn lao động phù hợp không thể bổ sung tức thì. Nút thắt này không chỉ nằm ở số người tìm việc: chất lượng đào tạo, điều kiện làm việc và khả năng giữ chân lao động cũng quyết định doanh nghiệp có tuyển được đúng người hay không. Vì vậy, việc làm xây dựng đang mở rộng nhưng cơ hội tuyển dụng nhiều hơn chưa đồng nghĩa dự án sẽ có ngay đội ngũ đủ kỹ năng. Khoảng cách ấy biến nhân lực thành một phần của bài toán tiến độ, bên cạnh vốn, thiết bị và tổ chức thi công.
Mức tăng nhu cầu tại một doanh nghiệp cho thấy áp lực có thể đến nhanh đến đâu: từ năm 2025, nhu cầu nhân lực của Công ty Trung Chính tăng gần gấp ba. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn khó tìm kỹ sư kinh nghiệm và thợ lành nghề, còn việc bổ sung người cho vị trí chuyên môn sâu không thể giải quyết trong thời gian ngắn. Đây là dấu hiệu cho thấy tuyển dụng gấp chỉ xử lý phần ngọn nếu đào tạo và dự báo nhân lực vẫn chậm hơn nhịp triển khai dự án.
Có máy nhưng thiếu người điều khiển
Khoảng trống rõ nhất nằm ở lao động vận hành máy móc chuyên dụng. Các nhà thầu phản ánh thiếu người lái máy xúc, máy ủi và máy cẩu; có thiết bị mà không có người đủ năng lực điều khiển thì máy móc không thể tạo thêm sản lượng, còn tiến độ thi công bị ảnh hưởng trực tiếp. Đây không phải nhóm có thể tuyển thay thế bằng lao động phổ thông rồi đào tạo cấp tốc: công việc đòi hỏi kỹ năng, kinh nghiệm thực địa và khả năng làm việc an toàn với thiết bị công trình. Thiếu hụt đồng thời kỹ sư, thợ kỹ thuật và người vận hành khiến cả khâu thiết kế, triển khai lẫn thi công đều chịu sức ép.
Bài toán thu hút người lao động còn bị làm khó bởi chi phí sinh hoạt ở Thủ đô và việc bố trí chỗ ở cho lao động ngoại tỉnh. Cạnh tranh tuyển dụng giữa các ngành khiến điều kiện làm việc và đãi ngộ trở thành yếu tố giữ người, chứ không chỉ là thông tin phụ trong tin tuyển dụng. Thêm vào đó, nhiều nhà thầu lâu nay dựa vào người quen hoặc cai thầu thay vì kênh tuyển dụng chính thống, làm hẹp phạm vi tiếp cận ứng viên. Thiếu người vì vậy không chỉ là thiếu nguồn cung, mà còn là hệ quả của cách tuyển dụng và khả năng giữ chân chưa theo kịp nhu cầu.
8.000 vị trí là phép thử kết nối cung cầu
Ngày 31/10/2026, Hà Nội tổ chức phiên giao dịch việc làm chuyên đề xây dựng, cơ khí và giao thông, quy tụ 32 doanh nghiệp với hơn 8.000 vị trí, hướng tới nhân lực cho các công trình trọng điểm. Quy mô này phản ánh rõ độ cấp thiết của bài toán thiếu hụt, đồng thời mở cơ hội để người lao động phỏng vấn trực tiếp và tiếp cận việc làm xây dựng ngay tại sự kiện. Thành phố đặt mục tiêu có 300–500 lượt được phỏng vấn sâu, tiếp nhận hồ sơ hoặc tuyển dụng tại chỗ; 13 trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp tham gia tư vấn, định hướng và đào tạo kỹ năng.
Phiên giao dịch có thể mở rộng kênh tuyển dụng và giúp ứng viên gặp nhà thầu, nhưng số vị trí được đăng không đồng nghĩa số người phù hợp đã sẵn có. Muốn chuyển nhu cầu thành lực lượng thi công, doanh nghiệp cần công khai yêu cầu, điều kiện và đãi ngộ, còn cơ sở đào tạo phải gắn kỹ năng với công việc thực tế. Chênh lệch giữa định mức nhân công 300.000–400.000 đồng mỗi công và mức thị trường có thể lên 900.000 đồng đến 1 triệu đồng mỗi công cũng cho thấy áp lực chi phí khiến việc tuyển đủ, trả đủ sức cạnh tranh không đơn giản.
Tuyển gấp không thay được chiến lược dài hạn
Phiên giao dịch là giải pháp cần thiết trước mắt, nhưng muốn tránh tái diễn tình trạng thiếu người, ngành phải dự báo nhu cầu theo loại dự án và chuẩn bị đội ngũ từ trước. Kế hoạch phát triển nhân lực đang hướng tới đáp ứng các dự án hạ tầng trong giai đoạn đến năm 2030, 2035 và tầm nhìn 2050; mục tiêu ấy đòi hỏi đào tạo đủ số lượng, đúng cơ cấu chuyên môn và sát kỹ năng thực tế. Nếu chỉ tuyển khi công trường đã cần người, kỹ sư và thợ vận hành máy móc sẽ tiếp tục là những vị trí khó lấp nhất.
Điểm nghẽn nhân lực không thể được giải quyết chỉ bằng một phiên tuyển dụng lớn. Cần phối hợp dự báo nhu cầu, đào tạo nghề gắn với thiết bị và công trường, cải thiện chỗ ở cùng điều kiện làm việc, đồng thời bảo đảm chính sách đãi ngộ đủ sức giữ người. Hơn 8.000 vị trí ở Hà Nội là tín hiệu rõ về quy mô cơ hội, nhưng cũng là lời cảnh báo: nếu nguồn cung chuyên môn không theo kịp, dự án giao thông có thể chậm không phải vì thiếu máy hay thiếu kế hoạch, mà vì thiếu người biết làm việc.
