Doanh thu tăng, lợi nhuận co lại
Chi phí nhiên liệu là khoản đầu vào lớn của hoạt động hàng không, và khi tăng nhanh hơn doanh thu, khoản này có thể làm lợi nhuận suy giảm dù lượng kinh doanh mở rộng. Quý III/2026 cho thấy rõ sức ép đó tại Vietnam Airlines: doanh thu hợp nhất đạt 39.168 tỷ đồng, tăng gần 29% so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ còn gần 320 tỷ đồng, giảm hơn 56%. Khoảng cách giữa hai nhịp tăng trưởng là lời cảnh báo đáng chú ý hơn bản thân con số doanh thu: quy mô khai thác lớn hơn không đồng nghĩa hãng giữ lại được phần lợi nhuận tương xứng. Theo báo cáo tài chính hợp nhất, doanh thu vận tải hàng không vẫn tăng, song giá vốn tăng tới 36%, vượt xa tốc độ tăng doanh thu. Khi chi phí cốt lõi leo nhanh như vậy, tăng trưởng đầu ra chưa đủ chứng minh hiệu quả kinh doanh đã phục hồi.
Giá nhiên liệu vượt sức bù đắp của doanh thu
Sức ép tập trung ở chi phí nhiên liệu. Trong báo cáo tài chính riêng, công ty mẹ ghi nhận khoản này tăng 61,1%, tương đương gần 4.360 tỷ đồng so với cùng kỳ. Trong khi đó, tổng doanh thu và thu nhập khác của công ty mẹ tăng 15%, tương ứng 3.785 tỷ đồng; riêng phần nhiên liệu tăng thêm đã lớn hơn mức tăng này khoảng 575 tỷ đồng. Đây là phép đối chiếu cho thấy vì sao doanh thu hãng bay tăng mà kết quả cuối cùng vẫn xấu đi: phần tăng trưởng bị chi phí đầu vào hấp thụ trước khi chuyển thành lợi nhuận. Vietnam Airlines cho biết biến động giá nhiên liệu liên quan căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã gây bất lợi trong quý II và quý III. Các khoản tài chính khả quan hơn không đủ bù áp lực từ giá vốn và khai thác. Công ty mẹ vì thế chuyển từ lãi sang lỗ trong quý III.
Chín tháng tăng trưởng không đồng nghĩa hồi phục lợi nhuận
Bức tranh lũy kế củng cố nhận định rằng vấn đề không chỉ nằm ở một quý. Một nguồn ghi nhận doanh thu chín tháng đầu năm đạt hơn 114.200 tỷ đồng, tăng 28,4%, trong khi lợi nhuận sau thuế khoảng 4.172 tỷ đồng, giảm 41,9% so với cùng kỳ. Nguồn còn lại đưa doanh thu cùng kỳ lên 114.480 tỷ đồng và mức giảm lợi nhuận gần 42%, phù hợp về xu hướng dù số doanh thu được nêu có chênh lệch. Giá vốn tăng 38,6%, nhanh hơn doanh thu, khiến lợi nhuận gộp giảm hơn 21%. Vì vậy, mức tăng doanh thu chưa thể xem là dấu hiệu đủ mạnh của sự cải thiện: lợi nhuận Vietnam Airlines vẫn chịu sức ép từ chi phí hoạt động cốt lõi. Hãng đã vượt mục tiêu lợi nhuận cả năm sau chín tháng, nhưng điều đó không xóa đi sự suy yếu so với cùng kỳ.
Bài toán tiếp theo là kiểm soát chi phí
Biến động giá xăng dầu bắt nguồn từ yếu tố địa chính trị, nằm ngoài khả năng kiểm soát trực tiếp của hãng; nhưng sức chống chịu của lợi nhuận lại phụ thuộc vào cách doanh nghiệp quản trị chi phí và điều hành khai thác. Vietnam Airlines cho biết đã xây dựng các kịch bản ứng phó linh hoạt trước diễn biến nhiên liệu, đồng thời sẽ tiếp tục tái cơ cấu, nâng hiệu quả kinh doanh, tiết kiệm và tối ưu chi phí, cơ cấu lại tài sản và danh mục đầu tư để cải thiện dòng tiền, củng cố nền tảng tài chính. Đây là hướng đi cần thiết, nhưng kết quả sẽ được đo bằng khả năng làm chậm đà tăng của giá vốn, chứ không chỉ bằng doanh thu mở rộng. Khi nhiên liệu tăng nhanh hơn nguồn thu, tăng trưởng có thể tạo thêm quy mô mà không tạo thêm sức khỏe tài chính. Kết luận rõ ràng: lợi nhuận chỉ bền vững khi hãng kiểm soát được khoảng cách giữa doanh thu và chi phí.
