Một thương vụ lớn, nhưng mức giá chưa chắc đứng vững
IPO Anthropic là kế hoạch đưa cổ phiếu của công ty phát triển chatbot Claude lên sàn để huy động vốn từ công chúng, trong đó quy mô chào bán được truyền thông đề cập có thể lên tới 100 tỷ USD. Con số ấy gây chú ý, nhưng sức hút không đồng nghĩa thị trường sẽ chấp nhận mọi mức giá. Sau làn sóng bán tháo cổ phiếu AI, nhà đầu tư đang xem xét lại giá trị của những doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ thống trị ngành. Các nguồn tin cho biết một số nhà đầu tư lớn nghiêng về mức định giá khoảng 1.000 tỷ USD, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng trước đó khoảng 1.500 tỷ USD. Đây không phải mức giá đã được công ty xác nhận: Anthropic chưa chốt định giá, quy mô huy động hay ngày niêm yết. Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải thương vụ có lập kỷ lục hay không, mà là mức định giá nào đủ sức thuyết phục người mua trong thị trường đã đổi chiều.
Thị trường không còn thưởng cho tăng trưởng bằng mọi giá
Cú đảo chiều của cổ phiếu AI làm rõ một thay đổi trong tâm lý Phố Wall: tăng trưởng nhanh không còn là câu trả lời đầy đủ nếu chưa chứng minh được hiệu quả chi tiêu. Trong phiên 5/11, Nasdaq Composite giảm 5,5%, còn Nasdaq 100 mất 6,4%, xóa khoảng 2.500 tỷ USD vốn hóa thị trường trong một phiên. Những biến động đó khiến các quỹ khó biện minh cho việc tiếp tục rót vốn lớn vào doanh nghiệp AI nếu lợi nhuận vẫn nằm ở phía trước. Anthropic có thể ghi nhận doanh thu tăng mạnh, nhưng nguồn tin cũng cho thấy nhà đầu tư vẫn muốn hiểu rõ nhu cầu vốn, nghĩa vụ tài chính và thời điểm các khoản đầu tư tạo ra lợi nhuận. Doanh thu cao không tự động chứng minh mô hình kinh doanh bền vững; với một thương vụ IPO quy mô lớn, thị trường sẽ đòi hỏi bằng chứng về khả năng sinh lời, chứ không chỉ lời hứa về tiềm năng.
Rủi ro IPO công nghệ không dừng ở định giá
Ngay cả khi mức giá chào bán được điều chỉnh, IPO Anthropic vẫn chịu những rủi ro quen thuộc của các thương vụ công nghệ khổng lồ. Khi lượng cổ phiếu đưa ra công chúng ban đầu hạn chế, nguồn cung thấp có thể đẩy giá lên; đến lúc cổ phần bị hạn chế giao dịch được mở khóa, áp lực bán có thể tăng. Các quỹ thụ động mô phỏng chỉ số cũng có thể phải mua cổ phiếu theo tỷ trọng quy định, thay vì chỉ dựa vào đánh giá giá trị doanh nghiệp. Đó là lý do giá sau niêm yết không nhất thiết phản ánh ngay chất lượng hoạt động. Với nhà đầu tư cá nhân, nguy cơ thực tế là mua vì sợ bỏ lỡ cơ hội mà chưa hiểu định giá, lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng và lịch mở khóa cổ phần. Bài học từ các đợt IPO công nghệ quy mô lớn là sự chú ý ban đầu có thể đẩy giá đi xa trước khi nền tảng kinh doanh kịp chứng minh giá trị.
Lịch IPO còn mở, nhà đầu tư cần đòi hỏi bằng chứng
Anthropic đang nhắm tới kế hoạch IPO vào khoảng giữa tháng 11, trước lễ Tạ ơn của Mỹ, nhưng lịch trình này chưa phải cam kết cuối cùng. Lãnh đạo công ty và các đơn vị tư vấn dự kiến họp trong những ngày tới để bàn về kế hoạch; doanh nghiệp vẫn giữ linh hoạt về định giá, quy mô huy động và thời điểm niêm yết. Đây là lựa chọn hợp lý nếu thị trường tiếp tục biến động: giảm quy mô chào bán hoặc chờ đợi có thể tốt hơn việc cố bảo vệ một mức giá không còn được nhà đầu tư ủng hộ. Nhưng trì hoãn cũng không xóa được câu hỏi cốt lõi về chi phí AI và lợi nhuận. Nhà đầu tư nên đánh giá độ bền của tăng trưởng doanh thu, nhu cầu vốn và khả năng tạo lợi nhuận tương xứng, thay vì chỉ nhìn vào quy mô IPO. Anthropic có thể là doanh nghiệp đầy triển vọng, nhưng triển vọng không phải tấm séc trắng cho bất kỳ định giá nào.
