Cơn sốt IPO gặp phép thử từ thị trường
Định giá IPO là mức giá trị doanh nghiệp mà công ty và nhà đầu tư dùng làm cơ sở cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu, nhưng khi kỳ vọng tăng nhanh hơn khả năng sinh lời, con số ấy dễ trở thành điểm yếu. Với Anthropic, phép thử đến ngay trước kế hoạch niêm yết: đợt bán tháo cổ phiếu AI được cho là đã xóa khoảng 2.500 tỷ USD vốn hóa trên thị trường chứng khoán Mỹ. Chỉ số Nasdaq 100 giảm 6,4% trong một phiên, khiến thị trường phải định giá lại những doanh nghiệp từng được xem là không thể thiếu trong làn sóng AI. Đây không chỉ là một cú sốc tâm lý. Khi nhà đầu tư vừa chịu tổn thất lớn, sức hấp dẫn của một thương vụ đình đám không tự động khiến họ sẵn sàng mua cổ phiếu mới với mức giá cao. IPO Anthropic vì thế sẽ phản ánh không chỉ niềm tin vào Claude, mà còn mức độ kiên nhẫn còn lại của thị trường.
Mức định giá có thể phải lùi bước
Anthropic từng được kỳ vọng bước lên sàn với định giá 1.500 tỷ USD và huy động tới 100 tỷ USD. Nhưng theo thông tin về các cuộc trao đổi với nhà đầu tư, mức định giá có thể phải giảm còn khoảng 1.000 tỷ USD — thấp hơn 500 tỷ USD, tương đương khoảng một phần ba so với kỳ vọng ban đầu. Một phương án khác là thu hẹp quy mô huy động vốn; cũng có nhà đầu tư muốn công ty chờ thêm thay vì niêm yết giữa lúc thị trường bất ổn. Doanh thu thường niên quy đổi được cho là đã vượt 80 tỷ USD vào cuối tháng 10, nhưng đây là phép ước tính dựa trên tốc độ kinh doanh tại một thời điểm, không phải doanh thu cả năm đã ghi nhận. Tăng trưởng như vậy là điểm cộng, song không trả lời trọn vẹn câu hỏi về lợi nhuận và nhu cầu vốn. Do đó, định giá Anthropic cần được cân bằng với khả năng tạo tiền bền vững, chứ không chỉ với tốc độ tăng trưởng.
OpenAI và SpaceX cho thấy sức nóng không bảo đảm thành công
Rủi ro của Anthropic là một phần trong bài toán rộng hơn: những thương vụ IPO quy mô lớn có thể bước ra thị trường với kỳ vọng vượt xa những gì hoạt động kinh doanh hiện tại chứng minh. OpenAI và SpaceX cũng được nhắc đến như các ứng viên IPO được chờ đợi, nhưng sự chú ý không xóa được câu hỏi về thua lỗ, nhu cầu vốn và con đường sinh lời. Tư liệu về các doanh nghiệp này nêu dự báo OpenAI có thể thâm hụt trong năm 2026, còn SpaceX ghi nhận thua lỗ trong quý đầu năm; các con số ấy nhắc nhà đầu tư rằng câu chuyện tăng trưởng và sức khỏe tài chính không phải một. Làn sóng vốn từng đẩy giá trị các công ty công nghệ lên cao, trong khi kết quả bầu cử làm dấy lên lo ngại về giám sát và hạn chế đối với các dự án trung tâm dữ liệu AI. IPO OpenAI hay IPO SpaceX vì thế cũng cần được đánh giá bằng dữ liệu, không phải danh tiếng.
Warren Buffett từng nói Berkshire Hathaway hầu như không mua cổ phiếu IPO trong hơn nửa thế kỷ, bởi vấn đề không phải IPO luôn xấu mà là thời điểm phát hành thường trùng với lúc tâm lý thị trường hưng phấn nhất. Bài học không phải quay lưng với mọi thương vụ mới, mà là không để FOMO thay thế việc xem xét mức giá, lợi nhuận và rủi ro.
Nhà đầu tư nên chờ câu trả lời, không chạy theo đám đông
Anthropic dự kiến nhắm tới thời điểm niêm yết khoảng giữa tháng 11, trước lễ Tạ ơn tại Mỹ. Tuy nhiên, lãnh đạo công ty và đơn vị tư vấn còn phải họp để bàn kế hoạch; chưa có quyết định cuối cùng về định giá, quy mô huy động vốn hay ngày lên sàn. Sự linh hoạt này là cần thiết, không phải dấu hiệu cho thấy thương vụ chắc chắn thất bại. Nếu thị trường chưa sẵn lòng trả mức giá mà công ty mong muốn, lùi lịch hoặc điều chỉnh quy mô có thể hợp lý hơn việc cố bảo vệ một con số đã mất sức thuyết phục. Với nhà đầu tư, tiêu chí nên là doanh nghiệp có thể chuyển tăng trưởng thành lợi nhuận ra sao, nhu cầu vốn lớn đến đâu và giá phát hành đã phản ánh quá nhiều thành công tương lai hay chưa. Một câu chuyện AI hấp dẫn không đủ bù cho việc mua quá đắt. Giữ kỷ luật định giá và đa dạng hóa danh mục là cách thực tế hơn để đối diện với sức nóng của IPO.
