Một mái trường kể câu chuyện lịch sử
Quốc Học Huế là trường trung học phổ thông có lịch sử từ cuối thế kỷ XIX, gắn với truyền thống giáo dục, những thế hệ học trò và các dấu mốc quan trọng của đất nước. Được thành lập ngày 23/10/1896 theo sắc dụ của vua Thành Thái, trường bước vào dịp 130 năm thành lập với một di sản vượt khỏi khuôn viên lớp học.
Lễ kỷ niệm diễn ra trong chuỗi hoạt động từ ngày 22 đến 24/10, gồm triển lãm chuyên đề về hành trình 130 năm, hội trại cựu học sinh, giao lưu thể thao, văn nghệ và hội thảo chuyên môn. Điểm nhấn nghi lễ là việc Bí thư Thành ủy Huế Nguyễn Đình Trung, thừa ủy quyền Chủ tịch nước, trao Huân chương Độc lập hạng Ba cho trường. Sự ghi nhận ấy có ý nghĩa bởi nó đặt thành tích hiện tại bên cạnh một lịch sử dài: Quốc Học không chỉ đào tạo học sinh mà còn góp phần lưu giữ ký ức giáo dục của Huế.
Kiến trúc cổ kính, di sản đang sống
Quốc Học gây ấn tượng không chỉ bằng danh tiếng học thuật mà còn bằng kiến trúc trường học mang vẻ cổ kính. Được xây dựng lại từ đầu thế kỷ XX, khuôn viên nổi bật với cổng và hàng rào đỏ sẫm, các dãy nhà màu đỏ trầm, hành lang dài có mái che, sân trường rợp bóng cây và những hàng ghế đá bình dị. Nằm bên sông Hương, ngôi trường tạo nên một phần cảnh quan đặc trưng của cố đô; vẻ đẹp ấy không phải lớp trang trí tách rời công năng, mà là không gian học tập vẫn tiếp tục được sử dụng.
Di tích Trường Quốc Học được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1990 và được xếp hạng di tích cấp quốc gia đặc biệt năm 2020. Danh hiệu này gắn với trường trong Hệ thống di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Huế, chứ không phải một hạng mục được xếp hạng độc lập. Chính sự đan xen giữa kiến trúc, ký ức và đời sống học đường khiến nơi đây đáng được gìn giữ như di sản đang vận hành, không chỉ như phông nền tham quan.
Truyền thống được đo bằng những thế hệ học trò
Bề dày Quốc Học nằm ở những giá trị được truyền qua nhiều thế hệ: hiếu học, tự lực, sáng tạo và trách nhiệm với quê hương, đất nước. Từ mái trường này, nhiều học sinh trưởng thành trong tri thức và nhân cách, rồi đóng góp trên nhiều lĩnh vực. Vì thế, Huân chương trong dịp kỷ niệm không nên chỉ được nhìn như một dấu mốc trang trọng; đó còn là lời nhắc rằng di sản giáo dục phải được tiếp tục bằng chất lượng dạy và học hôm nay.
Trong giai đoạn 2016–2026, tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông của trường đạt 100% mỗi năm; học sinh giành 2.750 giải học sinh giỏi cấp tỉnh, thành phố và 629 giải cấp quốc gia, trong đó có 27 giải Nhất. Ở các kỳ Olympic quốc tế, học sinh đạt 2 huy chương Vàng, 5 Bạc và 1 Đồng; tại Olympic châu Á, các em giành 3 huy chương Bạc, 2 Đồng và 1 bằng khen. Những con số ấy cho thấy truyền thống chỉ có sức sống khi được chuyển thành năng lực và thành quả của lớp học trò mới.
Giữ di sản bằng cách tiếp tục giáo dục
Thách thức phía trước là cân bằng việc bảo tồn không gian cổ kính với yêu cầu của một trường chuyên hiện đại. Lãnh đạo thành phố đề nghị nhà trường và ngành giáo dục tiếp tục gìn giữ, lan tỏa truyền thống, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng phát hiện và bồi dưỡng nhân tài, đồng thời thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Thành phố cũng cam kết tiếp tục tạo điều kiện để trường thực hiện sứ mệnh đào tạo nhân tài.
Với khách tham quan, việc trường vẫn dạy học thường nhật cũng là điều cần lưu ý: nên ghé vào các buổi chiều từ thứ Hai đến thứ Bảy; Chủ nhật trường mở cửa cả ngày. Du khách được khuyến nghị chọn trang phục lịch sự, kín đáo. Tôn trọng nhịp học đường là cách thiết thực để trải nghiệm di tích mà không biến nơi học tập thành điểm check-in thuần túy. Sau 130 năm, giá trị lớn nhất của Quốc Học Huế vẫn là khả năng nối lịch sử với một nền giáo dục đang tiếp tục phát triển.
