Quy mô vốn lớn, đường sắt là ưu tiên đáng chú ý
Vốn đầu tư công là nguồn ngân sách nhà nước được bố trí cho các dự án và nhiệm vụ công nhằm thực hiện kế hoạch phát triển của địa phương. Với Hải Phòng, dự kiến phân bổ 38.760,84 tỷ đồng trong năm 2027 là một kế hoạch lớn, nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở tổng vốn: thành phố dành hơn 2.428 tỷ đồng cho các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt liên vùng. Dự thảo được trình bày tại buổi làm việc ngày 27/10, khi Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố cùng Sở Tài chính rà soát nghị quyết dự kiến trình kỳ họp thứ 6, kỳ họp chuyên đề. Tỷ trọng dành cho đường sắt cho thấy kết nối vùng được đặt vào nhóm ưu tiên, thay vì chỉ tập trung vào các dự án do thành phố quản lý.
Trong tổng kế hoạch, ngân sách trung ương dự kiến đóng góp 3.846,44 tỷ đồng, còn ngân sách thành phố là 34.914,4 tỷ đồng. Con số cuối cùng sẽ được xác định sau khi Thủ tướng và Bộ Tài chính thông báo, giao vốn; khi đó UBND thành phố mới quyết định phân bổ chi tiết cho từng dự án. Vì vậy, đây là khung dự kiến quan trọng, chưa phải cam kết vốn cuối cùng cho mọi hạng mục.
Hơn 2.428 tỷ đồng hướng vào các tuyến đường sắt
Trong phần ngân sách thành phố, 2.056,176 tỷ đồng dự kiến dành cho các dự án phục vụ tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh; thêm 372,706 tỷ đồng được bố trí cho các dự án phục vụ tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đoạn qua Hải Phòng. Cộng lại, hai khoản này đạt hơn 2.428 tỷ đồng, đưa các dự án đường sắt thành một ưu tiên nổi bật trong kế hoạch vốn Hải Phòng.
Cách bố trí này có ý nghĩa về mặt định hướng: thành phố không chỉ cấp vốn cho công trình nằm trong địa giới của mình, mà còn dự kiến hỗ trợ những hạng mục phục vụ các tuyến kết nối liên vùng. Tuy nhiên, các khoản được nêu là vốn cho dự án phục vụ tuyến đường sắt, không đồng nghĩa toàn bộ chi phí xây dựng tuyến đã được bảo đảm. Việc triển khai vẫn phụ thuộc vào phân bổ chi tiết, điều kiện bố trí vốn và tiến độ hoàn tất thủ tục.
Phần ngân sách thành phố còn dự kiến phân bổ 24.534,221 tỷ đồng cho các dự án do thành phố quản lý và 6.783,482 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp dưới, gắn với phân cấp. Bởi vậy, ưu tiên đường sắt đáng kể nhưng vẫn nằm trong một danh mục rộng, cạnh tranh nguồn lực với nhiều nhiệm vụ địa phương.
Điều chỉnh vốn năm 2026 để tăng khả năng giải ngân
Kế hoạch năm 2027 được xem xét cùng phương án điều chỉnh vốn năm 2026, bởi phân bổ vốn chỉ có ý nghĩa khi dự án đủ điều kiện triển khai và có thể giải ngân đúng hạn. UBND thành phố đề xuất bổ sung 958 tỷ đồng cho các dự án đầu tư công trong năm 2026. Trong đó, hơn 363 tỷ đồng dành cho các dự án đủ điều kiện bố trí vốn, gồm 200 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu cho cấp xã và hơn 163 tỷ đồng cho dự án do thành phố quản lý; 395 tỷ đồng được đề xuất ủy thác cho Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay ưu đãi về nhà ở xã hội.
Thành phố đồng thời đề xuất giảm gần 112 tỷ đồng ở các dự án không còn nhu cầu hoặc khó giải ngân hết kế hoạch, và tăng gần 275 tỷ đồng cho dự án đã hoàn thành khối lượng, cần thêm vốn và có khả năng giải ngân trong năm. Đây là cách điều chuyển hợp lý hơn việc giữ vốn ở những hạng mục khó sử dụng, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào tốc độ hoàn tất thủ tục và tổ chức thực hiện.
Đến ngày 20/10, Hải Phòng đã giải ngân 32.097 tỷ đồng, đạt 83% kế hoạch Thủ tướng giao và 87% kế hoạch sau khi loại trừ phần tiết kiệm 5%. Kết quả này tạo nền tảng, nhưng cũng cho thấy áp lực hoàn thành phần vốn còn lại trước khi kết thúc năm. Việc điều chỉnh sớm vì thế là cần thiết để vốn chuyển sang nơi có khả năng giải ngân thực tế.
Từ dự kiến đến phân bổ thực tế
Bước tiếp theo là Sở Tài chính bổ sung, hoàn thiện dự thảo nghị quyết để trình HĐND thành phố xem xét, quyết định. Sau khi nghị quyết được thông qua, HĐND giao UBND thành phố chỉ đạo triển khai đúng quy định pháp luật; các cơ quan và đại biểu HĐND thực hiện giám sát. Trình tự này đặc biệt quan trọng với những khoản vốn lớn, bởi ưu tiên trong dự thảo chỉ trở thành kết quả khi được phân bổ đúng điều kiện và gắn với tiến độ cụ thể.
Nhìn chung, kế hoạch vốn Hải Phòng thể hiện hai mục tiêu song song: duy trì nguồn lực cho các dự án thành phố quản lý và dành phần vốn đáng kể cho kết nối đường sắt. Việc bổ sung, điều chuyển vốn năm 2026 cũng cho thấy thành phố đang tìm cách gắn kế hoạch với khả năng giải ngân thay vì giữ nguyên phân bổ bất kể tiến độ. Thước đo sắp tới không chỉ là tổng vốn dự kiến, mà là mức độ chuyển hóa các khoản ưu tiên thành dự án đủ thủ tục, giải ngân được và triển khai đúng kế hoạch.
