Điều chỉnh vốn để tiền đi vào dự án có khả năng thực hiện
Vốn đầu tư công là nguồn ngân sách nhà nước dành cho các dự án và nhiệm vụ phát triển, nên hiệu quả phụ thuộc không chỉ vào quy mô phân bổ mà còn vào khả năng triển khai, nghiệm thu và giải ngân đúng hạn. Ngày 27/10, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố làm việc với Sở Tài chính để thẩm tra dự thảo nghị quyết về kế hoạch đầu tư công và điều chỉnh vốn năm 2026; tại kỳ họp thứ sáu, HĐND thành phố sau đó thông qua nghị quyết bổ sung hơn 958 tỷ đồng. Đây là một lựa chọn điều hành có lý: chuyển nguồn lực về nơi đã sẵn sàng sử dụng thay vì giữ nguyên vốn ở dự án khó tiêu hết kế hoạch. Tuy vậy, khoản bổ sung chỉ tạo giá trị khi thủ tục, mặt bằng và thi công theo kịp quyết định phân bổ.
Trong tổng vốn bổ sung, hơn 363 tỷ đồng dành cho các dự án đủ điều kiện bố trí, gồm 200 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp xã và hơn 163 tỷ đồng cho dự án thành phố quản lý. Một khoản 395 tỷ đồng được cấp vốn ủy thác cho Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay ưu đãi nhà ở xã hội. Hai hướng này cho thấy điều chỉnh vốn không chỉ nhắm đến công trình do thành phố trực tiếp quản lý: ngân sách cấp xã được tăng nguồn lực, còn người có nhu cầu nhà ở xã hội có thể hưởng lợi qua kênh vay ưu đãi.
Tỷ lệ giải ngân cao, nhưng tiến độ giữa các nhóm dự án còn lệch
Đến ngày 25/10, Hải Phòng đã giải ngân 33.064 tỷ đồng, đạt 89% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn mức bình quân cả nước 65,9%. Tổng vốn đầu tư công năm 2026 được nêu là 36.780,6 tỷ đồng, chưa tính phần vốn bổ sung theo Nghị quyết số 42/NQ-HĐND. Con số chung rất khả quan, nhưng không nên để tỷ lệ toàn thành phố che khuất những khâu chậm: các ban quản lý dự án chuyên ngành giải ngân 69% kế hoạch, dự án do địa phương làm chủ đầu tư đạt 62,6%, còn vốn phân cấp cho cấp xã đạt 77,6%. Khoảng cách này cho thấy nút thắt không chỉ nằm ở tổng nguồn lực; năng lực triển khai và điều kiện thực hiện từng dự án mới quyết định tiền có chuyển thành khối lượng hoàn thành hay không.
Diễn biến cập nhật cũng cần được đọc theo thời điểm: hồ sơ ngày 27/10 ghi nhận đến 20/10 thành phố đã giải ngân 32.097 tỷ đồng, bằng 83% kế hoạch Thủ tướng giao; số liệu đến 25/10 tăng lên 33.064 tỷ đồng và 89%. Đà tăng trong vài ngày là tín hiệu tích cực, nhưng phần việc còn lại đòi hỏi xử lý nhanh và sát từng dự án. Vì vậy, giải ngân Hải Phòng không thể chỉ được đánh giá bằng thứ hạng hoặc tỷ lệ tổng thể; điều đáng quan tâm hơn là vốn mới có đến đúng nơi có khối lượng, thủ tục và khả năng thanh toán trong năm hay không.
Tái phân bổ là cần thiết, nhưng không thay thế việc tháo gỡ điểm nghẽn
Thành phố đề xuất giảm gần 112 tỷ đồng ở các dự án không còn nhu cầu hoặc khó giải ngân hết kế hoạch, đồng thời tăng gần 275 tỷ đồng cho dự án đã có khối lượng thực hiện, cần thêm vốn và có khả năng giải ngân trong năm. Cách điều chỉnh vốn này hợp lý hơn việc giữ nguyên kế hoạch trên giấy: nó gắn phân bổ với tiến độ thực tế, đồng thời tạo cơ hội để dự án sẵn sàng không bị thiếu nguồn lực. Nhưng đây không phải lời giải cho mọi chậm trễ. Nếu mặt bằng chưa bàn giao, thủ tục chưa hoàn tất hoặc thi công chưa đủ nhanh, chuyển vốn cũng không bảo đảm tiền được giải ngân.
Trong hai tháng cuối năm, Hải Phòng yêu cầu đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và phấn đấu cơ bản hoàn thành trong tháng 11 tại các dự án trọng điểm, trong đó có tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, Vành đai 3 và cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng. Chủ đầu tư phải kiểm điểm tiến độ hằng tuần; các đơn vị mới được bổ sung vốn cần hoàn thiện thủ tục, thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng. Đây mới là phép thử của đầu tư công 2026: phân bổ đúng là bước mở đầu, còn trách nhiệm thực hiện và tháo gỡ vướng mắc mới quyết định kết quả.
Kết luận, đề xuất bổ sung hơn 958 tỷ đồng cho thấy Hải Phòng đang chủ động điều phối vốn thay vì phân bổ cứng theo kế hoạch ban đầu. Thành phố đã có tỷ lệ giải ngân cao, nhưng những chênh lệch giữa nhóm dự án nhắc rằng thành tích tổng thể chưa đồng nghĩa mọi công trình đều chạy đúng tiến độ. Nếu việc rà soát vốn đi cùng xử lý mặt bằng, hoàn thiện thủ tục và giám sát trách nhiệm đến hết năm, nguồn lực bổ sung mới tạo được kết quả thực chất.
