Tin báo địa phương mở đường cho cuộc tìm kiếm
Quy tập hài cốt liệt sĩ là quá trình xác minh thông tin, tìm kiếm và đưa hài cốt những người đã hy sinh về nơi chăm sóc, tưởng niệm; trong công việc ấy, ký ức và tin báo của người dân địa phương có thể dẫn lực lượng chức năng đến đúng địa điểm. Tại tỉnh Mondulkiri, Campuchia, người dân đi làm rẫy phát hiện dấu vết nghi là nơi chôn cất bộ đội Việt Nam rồi báo cho Đội K51. Từ nguồn tin ấy, hai hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy tại những khu vực gần suối Ô Tôi và suối Đắk Đam. Kết quả này cho thấy tin báo cộng đồng không phải chi tiết bên lề: đó là mắt xích thiết yếu, giúp chuyển những dấu vết mơ hồ trên địa hình rộng thành cơ sở để khảo sát và tìm kiếm.
Phối hợp tại hiện trường, từ khảo sát đến quy tập
Ngày 1/11, sau khi tiếp nhận thông tin, Đội K51 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk phối hợp với lực lượng vũ trang Campuchia và chính quyền địa phương tiếp cận, khảo sát các vị trí được báo tin. Tại khu vực phum Tu Svai, xã Đắk Đam, huyện Ô Răng, một hài cốt được tìm thấy cách bờ suối Ô Tôi khoảng 100 m. Hài cốt còn lại được quy tập ở hạ nguồn suối Đắk Đam, thuộc phum Vai Yoong, xã Busara, huyện Bétchanđa, cách bờ suối khoảng 30 m. Cán bộ, chiến sĩ tìm thấy cùng các hài cốt những di vật như cúc áo quân phục, lọ thuốc penicillin, bút bi và đế giày vải. Sự phối hợp tại chỗ giúp kiểm tra nguồn tin và tổ chức tìm kiếm ở hai địa điểm riêng biệt.
Hai hài cốt được đưa về bảo quản, chăm sóc và thờ cúng tại phòng thờ liệt sĩ của đơn vị. Đội K51 cho biết đây là hai trong số 10 hài cốt liệt sĩ đơn vị đã tìm kiếm, quy tập sau gần hai tháng thực hiện nhiệm vụ mùa khô 2026–2027 tại Campuchia. Những con số ấy ghi nhận nỗ lực bền bỉ, nhưng cũng nhắc rằng mỗi kết quả cần sự kiên trì và hỗ trợ từ cộng đồng nơi diễn ra hoạt động.
Tin báo quý giá, nhưng việc xác minh vẫn cần thời gian
Công tác tìm kiếm không dễ dàng: thời tiết, địa hình hiểm trở và thông tin về mộ liệt sĩ còn thiếu hoặc chưa chính xác khiến việc xác định vị trí đòi hỏi khảo sát cẩn trọng. Vì vậy, Đội K51 bám địa bàn, phối hợp với lực lượng chức năng và người dân để đối chiếu dấu vết trước khi đào tìm. Đây là phần việc ít được nhìn thấy nhưng quyết định độ tin cậy của hoạt động quy tập: tin báo cần được kiểm chứng, hiện trường cần được khảo sát, còn di vật phải được gìn giữ. Những dấu vết nhỏ như cúc áo hay đế giày có thể hỗ trợ nhận diện, đồng thời nhắc nhở rằng công việc này không thể bị giản lược thành cuộc chạy đua về số lượng.
Sự hỗ trợ của người dân và lực lượng Campuchia làm nên ý nghĩa xuyên biên giới của nhiệm vụ. Người dân nắm rõ địa bàn, còn chính quyền và lực lượng vũ trang nước bạn cùng tham gia tiếp cận, khảo sát và hỗ trợ tìm kiếm. Đó là sự phối hợp thiết thực, dựa trên trách nhiệm chung với những người đã hy sinh.
Mỗi nguồn tin có thể giúp nối dài hành trình tri ân
Đội K51 tìm kiếm giữa điều kiện khó khăn, nhưng mỗi tin báo được chia sẻ và xác minh đều có thể giúp đưa một phần ký ức lịch sử đến gần hơn với sự thật. Người dân, nhân chứng và cựu chiến binh có thông tin về mộ liệt sĩ có thể gửi đến Đội K51, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk. Việc cung cấp thông tin không thay thế khâu xác minh của lực lượng chức năng, nhưng có thể mở ra hướng tìm kiếm mà hồ sơ hoặc địa hình chưa chỉ rõ.
Hai hài cốt liệt sĩ Campuchia được quy tập lần này là kết quả cụ thể của niềm tin giữa người dân địa phương và các lực lượng hai nước. Muốn hành trình tìm kiếm tiếp tục có kết quả, cần giữ vững sự phối hợp ấy: người dân báo tin, chính quyền hỗ trợ, lực lượng chuyên trách kiểm chứng và tổ chức quy tập. Đó không chỉ là cách tìm lại hài cốt, mà còn là cách gìn giữ trách nhiệm tri ân qua nhiều thế hệ.
