AI trong công vụ cần bắt đầu từ kỹ năng
AI trong công vụ là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ cán bộ phân tích dữ liệu, tổng hợp thông tin, soạn thảo văn bản và theo dõi nhiệm vụ, trong khi con người vẫn kiểm tra kết quả và chịu trách nhiệm quyết định. Đây không nên là cuộc đua đưa thêm công cụ vào cơ quan, mà là nỗ lực làm cho quy trình hành chính bớt chậm, bớt lặp lại và phục vụ người dân tốt hơn.
Hà Tĩnh đã tổ chức hội nghị tập huấn trực tiếp kết hợp trực tuyến, với chuyên gia, giảng viên AI, đại diện các sở, ngành và cán bộ, công chức tại xã, phường. Hoạt động triển khai Kế hoạch số 671/KH-UBND ngày 25/9/2026, hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026. Chương trình theo cách “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn hiểu về AI, viết câu lệnh hiệu quả, áp dụng vào nhiệm vụ thực tế và bảo đảm an toàn thông tin.
Động lực của việc tập huấn rất thực tế: yêu cầu về tiến độ, độ chính xác và chất lượng tham mưu ngày càng cao. AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, tổng hợp báo cáo, rà soát văn bản và công tác điều hành, nhưng lợi ích ấy không tự xuất hiện chỉ vì cơ quan có quyền truy cập công cụ.
Giảm họp không thể chỉ là giảm lịch
Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 15/10/2026 đặt việc ứng dụng công nghệ trong một yêu cầu rộng hơn: đổi mới chế độ báo cáo, giảm số lượng nhưng nâng chất lượng và hiệu quả hội họp, dùng chung thông tin đã kiểm chứng, đồng thời dành nhiều thời gian hơn cho cơ sở và giải quyết công việc. Đây là định hướng đáng chú ý vì giảm họp sẽ không có ý nghĩa nếu thời gian được tiết kiệm lại bị bù bằng những vòng báo cáo, trao đổi và xác minh trùng lặp.
Nghị quyết yêu cầu ứng dụng AI và công nghệ mới để hỗ trợ tham mưu, phân tích, dự báo và theo dõi tiến độ; dữ liệu cũng cần được chuẩn hóa, liên thông để phục vụ chỉ đạo và xử lý việc hằng ngày. Trong thực tế, AI xử lý công việc có thể giúp chuẩn bị thông tin trước cuộc họp, trích xuất nhiệm vụ từ biên bản hoặc tổng hợp báo cáo. Nhưng giảm họp chỉ thành kết quả khi quy trình chia sẻ thông tin và giao việc được thiết kế lại, thay vì đưa công cụ mới vào cách làm cũ.
Tập huấn ở Hà Tĩnh kết nối được mục tiêu công nghệ với những việc cụ thể: rà soát, rút gọn và đối chiếu văn bản; tổng hợp báo cáo kinh tế - xã hội; bóc tách nhiệm vụ từ biên bản họp; tra cứu quy định và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đây là những ứng dụng có khả năng giảm phần việc chuẩn bị và lặp lại, để cán bộ dành thời gian cho xử lý vấn đề thay vì chỉ sản xuất thêm giấy tờ.
Kỹ năng cán bộ quyết định AI có ích hay thành rủi ro
Ứng dụng AI hành chính không thể tách khỏi năng lực của người sử dụng. Cán bộ cần biết đặt câu hỏi rõ, cung cấp ngữ cảnh phù hợp, nhận ra câu trả lời thiếu căn cứ và kiểm tra sản phẩm trước khi dùng. Nếu thiếu những kỹ năng ấy, tốc độ tạo văn bản có thể tăng nhưng sai sót cũng dễ đi nhanh hơn.
Tài liệu tập huấn dành cho cán bộ cấp xã tập trung vào ba nhóm ứng dụng: tra cứu - tổng hợp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và phân tích dữ liệu. Học viên thực hành theo phương châm “01 nhiệm vụ - 01 quy trình AI - 01 sản phẩm”, một cách tiếp cận hợp lý vì buộc công cụ gắn với đầu việc và kết quả cụ thể.
Giới hạn trách nhiệm phải được giữ rõ: AI chỉ hỗ trợ, không thay con người. Cán bộ, công chức phải kiểm tra, thẩm định và chịu trách nhiệm với sản phẩm cuối cùng; không dùng nguyên kết quả chưa xác minh. Bí mật nhà nước không được đưa lên công cụ AI mở, còn dữ liệu nội bộ và thông tin cá nhân cần được xử lý, ẩn danh trước khi sử dụng. Nghị quyết cũng khẳng định dữ liệu và công nghệ không thay thế thẩm quyền, trách nhiệm quyết định của tổ chức, cá nhân.
Thước đo cuối cùng là công việc và dịch vụ tốt hơn
Tập huấn AI cán bộ chỉ có giá trị khi kỹ năng mới đi vào quy trình thường ngày: báo cáo được tổng hợp có kiểm chứng, nhiệm vụ sau cuộc họp được theo dõi rõ, thủ tục được hướng dẫn dễ hiểu và thời gian xử lý được dùng hiệu quả hơn. Với người dân và doanh nghiệp, lợi ích cần hiện ra ở chất lượng tham mưu, khả năng phản hồi và trải nghiệm làm thủ tục, chứ không phải số lượng công cụ được triển khai.
Nghị quyết 29 còn đề cập việc dùng dữ liệu và AI có kiểm soát để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, đi cùng các kênh tiếp nhận, xử lý, phản hồi ý kiến của người dân, doanh nghiệp. Công nghệ có thể giúp phát hiện và tổng hợp phản hồi, nhưng cơ quan nhà nước vẫn phải lắng nghe, xác minh và trả lời bằng trách nhiệm của mình.
Hà Tĩnh đã đặt đúng điểm khởi đầu khi gắn tập huấn với tình huống công vụ và an toàn dữ liệu. Bước quyết định không phải là dùng AI ở mọi nơi, mà là đào tạo cán bộ đủ năng lực để chọn đúng việc, kiểm chứng đầu ra và cải tiến quy trình. Khi đó, AI mới có thể góp phần giảm hội họp hình thức và trả lại thời gian cho công việc thực chất.
