Kho vàng lớn, nhưng không phải chiếc ví tiền mặt
Định giá lại tài sản vàng là việc điều chỉnh giá trị ghi sổ của lượng vàng dự trữ theo mức giá thị trường, qua đó có thể thay đổi cách tài sản này xuất hiện trên bảng cân đối của chính phủ. Đây là biện pháp kế toán có khả năng tạo dư địa tài khóa, chứ không tự làm tăng lượng vàng hay năng lực sản xuất của nền kinh tế. Dự trữ vàng Mỹ lớn nhất thế giới, với khoảng 261,5 triệu ounce, hơn gấp đôi lượng dự trữ của Đức; vàng được lưu tại Fort Knox, Denver, New York và West Point. Chênh lệch giữa giá trị ghi sổ lâu nay và giá thị trường khiến ý tưởng định giá lại định kỳ quay trở lại trong các cuộc tranh luận chính sách. Nhưng coi khoản chênh lệch ấy như nguồn thu mới sẽ gây hiểu lầm: tài sản có thể được ghi nhận cao hơn mà ngân khố vẫn cần cơ chế cụ thể để sử dụng phần giá trị đó.
Có thể giảm áp lực tài khóa, nhưng không xóa được nợ
Áp lực ngân sách khiến ý tưởng này hấp dẫn: chi phí trả lãi tăng, thâm hụt kéo dài và thị trường trái phiếu nhạy cảm hơn với mỗi tín hiệu về nguồn cung nợ. Trong bối cảnh ấy, định giá lại tài sản vàng có thể được xem như một phần của chiến lược tài chính liên bang nhằm khai thác tài sản hiện có thay vì chỉ dựa vào phát hành thêm trái phiếu. Bộ Tài chính đã dùng các biện pháp khác thường như mua lại trái phiếu kỳ hạn dài và hỗ trợ đồng yên để hạn chế nguy cơ Nhật Bản bán trái phiếu Kho bạc Mỹ. Tuy nhiên, vàng không tự trả lãi cho khoản nợ công Mỹ. Muốn biến phần giá trị kế toán tăng thêm thành nguồn lực ngân sách, chính phủ cần có cơ sở pháp lý và cách xử lý minh bạch; nếu không, đây chỉ là thay đổi trên sổ sách, không phải giải pháp cho mất cân đối ngân sách.
Rủi ro nằm ở niềm tin, lạm phát và lợi suất
Mặt trái không thể xem nhẹ: nếu thị trường hiểu việc định giá lại là cách tạo thêm sức chi tiêu mà thiếu kỷ luật, niềm tin vào đồng đô la có thể suy yếu. Lượng thanh khoản được đưa vào lưu thông có nguy cơ làm nóng lạm phát, trong khi nhà đầu tư có thể đòi mức bù rủi ro cao hơn để nắm giữ trái phiếu Kho bạc. Kết quả nghịch lý là biện pháp nhằm hạ chi phí vay lại đẩy lợi suất lên, làm gánh nặng nợ nặng thêm. Động thái này cũng cần Quốc hội thông qua, nên không thể coi đó là nút bấm kỹ thuật của Bộ Tài chính. Rủi ro lớn hơn cả nằm ở tiền lệ: nếu chính phủ thường xuyên đánh giá lại tài sản để mở rộng dư địa chi tiêu, thị trường có thể nghi ngờ tính độc lập của chính sách tiền tệ và độ tin cậy của bảng cân đối quốc gia. Vì vậy, minh bạch và giới hạn sử dụng là điều kiện bắt buộc.
Nhà đầu tư nên nhìn vàng như tài sản biến động
Vàng vẫn có sức hút khi lãi suất, đồng đô la và kỳ vọng lạm phát đổi chiều, nhưng những nhịp tăng giảm gần đây nhắc rằng đây không phải nơi trú ẩn luôn ổn định. Dữ liệu kinh tế Mỹ trái chiều cũng khiến đường đi của chính sách tiền tệ khó đoán: lạm phát tăng nóng trong khi đà tuyển dụng suy yếu, tạo sức ép lên quyết định của Cục Dự trữ Liên bang. Vì thế, giá vàng USD có thể chịu tác động đồng thời từ lợi suất trái phiếu, tỷ giá và nhu cầu mua của các ngân hàng trung ương. Với nhà đầu tư, giai đoạn điều chỉnh có thể là dịp tích lũy từng phần nếu vàng phù hợp với mục tiêu và mức chịu rủi ro; chạy theo một mốc dự báo thì không. Kết luận: định giá lại kho vàng có thể tạo thêm lựa chọn tài khóa, nhưng không thay thế cải cách ngân sách. Thực hiện thiếu thận trọng, nó có thể khiến áp lực lạm phát và bất ổn thị trường lớn hơn lợi ích.
