Lợi nhuận tăng nhanh, chi phí vốn cũng leo thang
Áp lực dòng tiền Hòa Phát là thách thức cân đối tiền thu từ kinh doanh với nghĩa vụ trả nợ và vốn cần duy trì sản xuất, nhất là khi doanh nghiệp mở rộng quy mô. Trong chín tháng đầu năm 2026, lợi nhuận sau thuế đạt 23.746 tỷ đồng, tăng 104% so với cùng kỳ và bằng 108% kế hoạch cả năm; nhưng chi phí lãi vay tăng hơn 146%, lên 4.627 tỷ đồng. Khoảng cách này là dấu hiệu đáng chú ý: lợi nhuận phục hồi không đồng nghĩa chi phí vốn đã được kiểm soát.
Đà tăng lợi nhuận có nền tảng từ hoạt động sản xuất: riêng quý III, doanh thu thuần vượt 62.214 tỷ đồng, tăng gần 71%, còn lợi nhuận sau thuế đạt hơn 8.265 tỷ đồng, tăng 106%. Sản lượng thép thô và lượng bán hàng cùng tăng trong chín tháng, góp phần củng cố kết quả kinh doanh. Tuy vậy, lãi vay quý III đã lên 1.774 tỷ đồng, tăng gần 119% so với cùng kỳ. Hòa Phát cho biết dư nợ ngắn hạn tăng và mặt bằng lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam còn cao đã đẩy chi phí này lên.
Nợ vay kỷ lục, phần lớn là khoản vay ngắn hạn
Cuối quý III, nợ vay Hòa Phát đạt 105.737 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay và tăng khoảng 15% so với đầu năm. Trong số đó, vay ngắn hạn là 78.615 tỷ đồng, chiếm khoảng 74% tổng dư nợ và tăng khoảng 22% từ đầu năm; vay dài hạn đạt gần 27.122 tỷ đồng. Đây không chỉ là quy mô nợ đáng lưu ý mà còn là cơ cấu khiến doanh nghiệp phải xoay vòng tiền thường xuyên để trả nợ và giữ nhịp sản xuất.
Theo doanh nghiệp, phần tăng thêm chủ yếu đến từ các khoản vay ngắn hạn phục vụ vốn lưu động Hòa Phát, gồm nhu cầu nguyên liệu, hàng tồn kho và nguồn lực cho sản xuất, phân phối. Với một nhà sản xuất thép quy mô lớn, nhu cầu đó có thể đi cùng sản lượng và quy mô kinh doanh tăng lên. Nhưng sử dụng nợ ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu thường xuyên cũng khiến việc cân đối kỳ thu tiền bán hàng với lịch thanh toán trở nên quan trọng hơn. Nếu tiền về chậm hoặc vốn lưu động tiếp tục phình ra, áp lực thanh khoản sẽ tăng.
Tiền kinh doanh tăng, nhưng đầu tư vẫn hút nguồn lực
Dòng tiền Hòa Phát từ hoạt động kinh doanh trong chín tháng đạt khoảng 20.936 tỷ đồng, cao hơn đáng kể mức 8.802 tỷ đồng cùng kỳ. Đây là điểm tựa quan trọng, cho thấy hoạt động cốt lõi đã tạo ra tiền mặt đáng kể. Tuy nhiên, dòng tiền kinh doanh vẫn thấp hơn lợi nhuận sau thuế, nên thời điểm ghi nhận lợi nhuận và thời điểm thu tiền chưa trùng khớp hoàn toàn.
Trong cùng kỳ, dòng tiền đầu tư âm khoảng 33.419 tỷ đồng, còn dòng tiền tài chính dương hơn 11.011 tỷ đồng nhưng chưa đủ bù phần âm từ đầu tư. Lưu chuyển tiền thuần vì vậy âm khoảng 1.471 tỷ đồng. Hòa Phát cũng duy trì khoảng 46.115 tỷ đồng tiền và tiền gửi ngắn hạn, nhưng không thể mặc định toàn bộ khoản này sẵn sàng trả nợ: doanh nghiệp còn cần tiền cho hoạt động thường xuyên, thanh toán nhà cung cấp và kế hoạch đầu tư. Bức tranh vì thế không chỉ là nợ cao hay tiền mặt lớn, mà là khả năng phối hợp đúng hạn giữa các nguồn thu và nhu cầu chi.
Mở rộng sản xuất đòi hỏi kỷ luật dòng tiền chặt hơn
Áp lực sẽ còn cần theo dõi khi Hòa Phát tiếp tục mở rộng sản xuất trong lúc nhu cầu vốn chưa có dấu hiệu giảm. Chi phí xây dựng cơ bản dở dang đạt hơn 16.113 tỷ đồng vào cuối tháng 9, tăng khoảng 50,6% so với đầu năm; riêng dự án Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất vượt 11.146 tỷ đồng. Hiệu quả của đầu tư chỉ được thể hiện rõ hơn khi tài sản đi vào khai thác và tạo doanh thu, dòng tiền tương ứng.
Điểm cần đánh giá không phải là vay ngắn hạn tự thân luôn đáng ngại: với sản xuất thép, vốn lưu động lớn là một phần của hoạt động. Rủi ro nằm ở việc dòng tiền thu về có theo kịp tốc độ tăng tồn kho, sản lượng, đầu tư và nghĩa vụ trả nợ hay không. Nếu nhịp thu hồi tiền bán hàng chậm lại trong khi lãi suất còn cao, khoản lãi vay sẽ ăn vào nguồn lực dành cho sản xuất và đầu tư. Lợi nhuận tăng là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để xem nhẹ bài toán thanh khoản.
Kết luận, Hòa Phát đang tăng trưởng mạnh nhưng đồng thời gánh dư nợ kỷ lục và chi phí lãi vay tăng nhanh. Dòng tiền kinh doanh cải thiện là vùng đệm, không phải lời bảo đảm rằng áp lực đã qua. Khi tiếp tục mở rộng, doanh nghiệp cần giữ nhịp thu tiền, kiểm soát nhu cầu vốn lưu động và bảo đảm các khoản đầu tư mới sớm tạo ra dòng tiền tương xứng.
