Tốc độ phát triển trở thành mặt trận cạnh tranh
Chu kỳ phát triển xe là khoảng thời gian từ khi một mẫu xe được lên kế hoạch và thiết kế đến lúc hoàn thiện để đưa ra thị trường; rút ngắn chu kỳ này giúp hãng phản ứng nhanh hơn trước thay đổi về công nghệ và thị hiếu người mua. Các hãng xe Nhật đang cải tổ quy trình phát triển sản phẩm để thu hẹp khoảng cách với đối thủ Trung Quốc, và sức ép cạnh tranh khiến thay đổi ấy không còn là lựa chọn phụ. Trước đây, Toyota, Honda, Nissan cùng nhiều nhà sản xuất Nhật thường cần 4–5 năm để phát triển một mẫu xe, trong khi doanh nghiệp Trung Quốc có thể hoàn tất trong chưa đầy 2 năm. Khoảng cách đó cho phép đối thủ đưa sản phẩm mới ra thị trường nhanh hơn khi nhu cầu biến động. Việc các hãng Nhật đặt mục tiêu đưa chu kỳ phát triển xe xuống còn 2–3 năm vì thế không chỉ là cải tiến nội bộ: đó là nỗ lực giữ sản phẩm phù hợp với người mua trước khi thị hiếu chuyển sang lựa chọn khác.
Nissan chuẩn hóa nền tảng, Honda đặt cược vào số hóa
Cách Nissan chọn là phát triển xe theo nhóm nền tảng: dùng chung khung gầm và cấu trúc cơ bản cho những mẫu có kích thước tương đồng, rồi tập trung công sức vào điểm riêng của từng xe. Hãng dự kiến hoàn thiện một SUV mới cho Bắc Mỹ trong 3 năm 1 tháng, hướng tới ra mắt vào năm 2028; các mẫu biến thể dựa trên nền tảng ấy có thể cần khoảng 2 năm rưỡi, giảm tới 40% thời gian. Chiến lược dự kiến bao phủ 80% doanh số toàn cầu và cắt giảm 70% số chủng loại linh kiện. Honda lại đặt mục tiêu “Triple Half”: giảm một nửa chi phí, thời gian và khối lượng công việc phát triển so với mức năm 2025, với sự hỗ trợ của AI và công nghệ số. Các sáng kiến đầu tiên sẽ áp dụng cho những mẫu xe Honda bắt đầu phát triển từ năm 2028. Đây là hướng đi hợp lý, nhưng hiệu quả chỉ được chứng minh khi xe mới thực sự ra thị trường đúng hạn.
Phản ứng nhanh hơn có ích gì cho người mua?
Người mua không nhất thiết quan tâm một chiếc xe mất bao lâu để phát triển, nhưng họ cảm nhận được hệ quả: mẫu xe có thể được cập nhật gần hơn với nhu cầu hiện tại, thay vì xuất hiện khi thị trường đã đổi hướng. Rút ngắn thời gian còn giúp hãng thử nghiệm và đưa lựa chọn mới ra thị trường nhanh hơn, qua đó tạo thêm sức ép cạnh tranh về trang bị, thiết kế và khả năng đáp ứng. Tuy nhiên, tốc độ không tự động đồng nghĩa với sản phẩm tốt hơn. Nếu rút gọn quy trình bằng cách dùng nền tảng và linh kiện chung mà không giữ được khác biệt cần thiết giữa các mẫu, khách hàng có thể thấy danh mục xe kém đa dạng. Cũng không thể lấy mục tiêu kế hoạch làm bằng chứng rằng mọi mẫu xe Nhật sẽ sớm được phát triển trong 2–3 năm: Nissan đưa ra mốc cụ thể cho một SUV và các xe kế tiếp, còn Honda triển khai phương pháp mới trên những dự án bắt đầu từ năm 2028. Lợi ích sẽ phụ thuộc vào khâu thực hiện.
Cuộc cải tổ rộng hơn, nhưng kết quả còn phải chờ
Nissan và Honda không phải những hãng duy nhất điều chỉnh cách phát triển sản phẩm. Suzuki có kế hoạch giảm một nửa thời gian phát triển xuống khoảng 2 năm, còn Mitsubishi đặt mục tiêu giảm 20%, đưa chu kỳ xuống 3 năm vào khoảng năm 2030. Những mốc này cho thấy áp lực từ đối thủ Trung Quốc đang thúc đẩy thay đổi trên phạm vi rộng, chứ không chỉ ở một vài dự án riêng lẻ. Dù vậy, mục tiêu thời gian cần được nhìn cùng chất lượng sản phẩm, độ tin cậy và khả năng đáp ứng đúng nhu cầu; rút ngắn quy trình nhưng tạo ra xe kém thuyết phục sẽ không thu hẹp được khoảng cách cạnh tranh. Kết luận là các hãng xe Nhật đã nhận ra tốc độ phát triển ô tô trở thành lợi thế chiến lược. Nền tảng dùng chung, tinh giản linh kiện và công nghệ số có thể giúp họ tiến gần mốc 2–3 năm, nhưng chỉ những mẫu xe tốt, ra mắt đúng lúc mới biến tốc độ thành sức cạnh tranh thực sự.
