Từ xử lý vụ việc sang phòng ngừa có trách nhiệm
Bạo lực học đường là hành vi gây tổn hại về thể chất hoặc tinh thần trong môi trường giáo dục, đòi hỏi nhà trường phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời và bảo vệ người bị ảnh hưởng. Đây không thể bị xem là chuyện riêng của một học sinh hay một ngôi trường.
Tại diễn đàn “Lắng nghe để thấu cảm – Kết nối để an toàn” ngày 28/10 ở Trường THPT Hà Huy Tập, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An Đặng Xuân Quang kêu gọi chuyển từ tư duy chỉ xử lý khi sự việc xảy ra sang chủ động phòng ngừa, đồng thời xây dựng môi trường dựa trên tôn trọng và thấu hiểu. Đây là hướng đi đúng: kỷ luật sau vi phạm là cần thiết, nhưng không thể thay thế việc nhận ra xung đột trước khi nó leo thang.
Diễn đàn thu hút hơn 1.000 học sinh, cho thấy nhu cầu đưa tiếng nói của người học vào cuộc thảo luận không hề nhỏ. Phòng chống bạo lực phải trở thành công việc thường xuyên, chứ không chỉ là phản ứng sau một vụ việc gây chú ý.
Xếp loại hiệu trưởng phải gắn với cách nhà trường hành động
Nghệ An dự kiến đưa công tác phòng, chống bạo lực học đường thành tiêu chí cứng trong xếp loại cơ sở giáo dục và hiệu trưởng từ năm học 2026-2027. Động thái này biến thông điệp “không né tránh” thành một yêu cầu quản lý có hệ quả, thay vì dừng ở lời kêu gọi.
Trách nhiệm hiệu trưởng không nên được hiểu là phải cam kết trường mình không bao giờ xảy ra bạo lực. Điều cần đánh giá là người đứng đầu có nắm tình hình, tạo kênh để học sinh lên tiếng, nhận diện mâu thuẫn sớm và tổ chức xử lý đúng quy trình hay không. Nếu một trường báo cáo trung thực và hành động kịp thời, việc sự cố được phát hiện không thể mặc nhiên trở thành lý do để quy kết quản lý yếu kém.
Ngược lại, nếu tiêu chí chỉ đo bằng số vụ việc được ghi nhận, nó có thể vô tình khuyến khích im lặng. Xếp loại hiệu trưởng vì thế phải xem xét cả chất lượng phòng ngừa, thời gian phản ứng, việc báo cáo và mức độ bảo vệ học sinh; nếu không, tiêu chí cứng có nguy cơ tạo thêm động cơ che giấu.
Không bao che đồng nghĩa phải báo cáo và bảo vệ nạn nhân
Tại họp báo Chính phủ ngày 4/11/2026, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Đoàn Trung Kiên nêu lập trường: vụ việc có dấu hiệu tội phạm phải được chuyển cơ quan có thẩm quyền, tuyệt đối không bao che, che giấu hoặc xử lý nội bộ. Đây là ranh giới quan trọng: nhà trường có trách nhiệm xử lý ban đầu, nhưng không được tự khép lại những vụ việc cần cơ quan chức năng giải quyết.
Khi xảy ra sự việc, trường phải chấm dứt hành vi, bảo đảm an toàn, sơ cứu và hỗ trợ người bị ảnh hưởng, thông báo cho gia đình và cơ quan liên quan, đồng thời lưu giữ thông tin cần thiết. Trách nhiệm người đứng đầu vì thế bao gồm cả phát hiện, báo cáo và kiểm tra việc thực hiện, không chỉ ban hành quyết định kỷ luật.
Minh bạch cũng không có nghĩa là công khai danh tính trẻ em hay phát tán hình ảnh nhạy cảm. Quy trình phải bảo vệ quyền riêng tư, danh dự và nhân phẩm của học sinh, đồng thời giúp nạn nhân được hỗ trợ và ngăn hành vi tái diễn. Giữ kín thông tin cá nhân khác hẳn với giấu sự việc.
Thước đo cuối cùng là một trường học an toàn hơn
Chỉ tiêu quản lý sẽ có ý nghĩa nếu đi cùng năng lực phòng ngừa: giáo dục kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột, tư vấn tâm lý và phối hợp thường xuyên với gia đình. Học sinh cần có kênh an toàn để chia sẻ, còn giáo viên cần được chuẩn bị để nhận biết dấu hiệu bất thường và ứng phó phù hợp.
Bộ GD&ĐT cho biết kế hoạch phối hợp bảo đảm an toàn trường học đã triển khai tại cả 34 tỉnh, thành phố; 95,66% cơ sở giáo dục đã ký kết phối hợp với công an địa phương. Con số cho thấy mạng lưới phối hợp đã được mở rộng, nhưng hiệu quả vẫn phụ thuộc vào việc thông tin có được tiếp nhận và hành động kịp thời hay không.
Bộ cũng đang rà soát quy định về khen thưởng, kỷ luật học sinh và nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị định 80/2017 để làm rõ trách nhiệm, quy trình tiếp nhận, cảnh báo, can thiệp và hỗ trợ sau vụ việc. Kết luận cần giữ rõ: không bao che phải đi cùng quy trình bảo vệ trẻ em và đánh giá công bằng. Khi ấy, xếp loại hiệu trưởng mới thúc đẩy trách nhiệm thật, thay vì khuyến khích nhà trường che giấu điều bất lợi.
