Phần mềm chỉ hữu ích khi biến kết nối thành chăm sóc
Khám, chữa bệnh từ xa là phương thức giúp người dân tiếp cận bác sĩ và dịch vụ chuyên môn qua kết nối công nghệ, đồng thời hỗ trợ cán bộ y tế cơ sở trao đổi nghiệp vụ mà không phải đưa mọi nhu cầu khám chữa bệnh lên tuyến trên. Đây không nên chỉ là một ứng dụng để đặt lịch: giá trị của nó nằm ở việc đưa tư vấn và hỗ trợ chuyên môn đến gần người bệnh hơn.
Sáng 28/10, Sở Y tế phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức tập huấn sử dụng hệ thống “Bác sĩ cho mọi nhà” trong chương trình khám, chữa bệnh từ xa. Hoạt động thuộc dự án tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho nhóm yếu thế, được Chính phủ Hàn Quốc hỗ trợ qua KOFIH và UNDP; Vĩnh Long là một trong 11 tỉnh tham gia thí điểm. Việc tập huấn có ý nghĩa khi giúp cán bộ dùng được công cụ trong quy trình chăm sóc thường ngày, thay vì dừng ở khâu triển khai công nghệ.
Phần mềm bác sĩ cho phép người dân đặt lịch, kết nối trực tiếp với bác sĩ; đồng thời hỗ trợ cơ sở y tế khám trực tuyến, hội chẩn, quản lý bệnh không lây nhiễm và bệnh lao, cũng như đồng bộ dữ liệu sức khỏe. Những chức năng ấy có thể rút ngắn đường đi đến tư vấn y tế từ xa, nhưng không thay thế thăm khám trực tiếp khi tình trạng người bệnh đòi hỏi.
Ở Lào Cai, kết nối chuyên môn cũng là đào tạo tại chỗ
Kinh nghiệm tại Lào Cai cho thấy khám chữa bệnh từ xa có thể làm nhiều hơn việc nối người bệnh với bác sĩ: mỗi phiên kết nối còn là dịp để cán bộ tuyến cơ sở học qua tình huống thực tế. Trong dự án do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ, Bệnh viện Đa khoa số 1 tỉnh giữ vai trò hạt nhân, hỗ trợ chuyên môn cho các cơ sở tuyến dưới theo mô hình nhiều tầng.
Từ tháng 8/2026, JICA phối hợp bàn giao, lắp đặt, cấu hình thiết bị và tập huấn cách sử dụng thiết bị, phần mềm, quy trình chuyên môn. Trong tháng 9 và đầu tháng 10, nội dung đào tạo được mở rộng sang kỹ năng công nghệ thông tin, sử dụng D4E – “Bác sĩ cho mọi nhà”, thực hành kết nối giữa các điểm cầu và hỗ trợ khám từ xa theo quy trình.
Theo ông Nguyễn Song Hào, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh, kiến thức và kinh nghiệm được tích lũy ngay trong quá trình thực hành, góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho nhân viên y tế cơ sở. Đây là điểm đáng chú ý: kết nối tuyến y tế chỉ bền vững khi bác sĩ tuyến dưới vừa nhận hỗ trợ, vừa có cơ hội nâng khả năng xử trí tại chỗ.
Lào Cai đang mở rộng mạng lưới, nhưng khoảng cách giữa số tài khoản được tạo lập và số người sử dụng dịch vụ cho thấy có nền tảng chưa đồng nghĩa với tiếp cận thực chất. Tính đến ngày 8/10/2026, 85/99 xã tham gia triển khai; tỉnh có 73.897 tài khoản người dân, nhưng 3.078 người sử dụng ứng dụng, 2.126 người đặt lịch và 1.572 người đã được khám sau đặt hẹn.
Bước tiếp theo: đưa tập huấn vào quy trình thường quy
Con số triển khai rộng là tín hiệu tích cực, nhưng tỷ lệ sử dụng thực tế mới là thước đo gần với trải nghiệm người bệnh. Muốn khám, chữa bệnh từ xa có ích cho nhóm yếu thế, ngành y tế cần hỗ trợ người dân tiếp cận nền tảng, duy trì tư vấn y tế từ xa và bảo đảm các cơ sở có người phụ trách, quy trình rõ ràng. Nếu thiếu những điều kiện ấy, ứng dụng dễ trở thành một danh sách tài khoản thay vì một dịch vụ chăm sóc.
Lãnh đạo Sở Y tế đề nghị học viên thực hành tích cực, sẵn sàng tập huấn lại cho đồng nghiệp và sớm lồng ghép khám từ xa vào hoạt động thường quy tại đơn vị. Tại Lào Cai, ngành y tế dự kiến tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế, JICA, UNDP và các đơn vị liên quan để hoàn thiện, thực hành, đánh giá quy trình; đồng thời tổng hợp khó khăn về chuyên môn, công nghệ, hồ sơ, dữ liệu và thanh toán để kiến nghị hoàn thiện cơ chế.
Ngành cũng đặt mục tiêu củng cố mạng lưới hỗ trợ theo mô hình bệnh viện – trung tâm y tế khu vực – trạm y tế, xác định đầu mối bác sĩ, lĩnh vực hỗ trợ và thời gian kết nối. Đó là hướng đi đúng: phần mềm không tự tạo ra chất lượng chăm sóc, nhưng có thể giúp chuyên môn đến đúng nơi nếu được vận hành bởi đội ngũ đã tập huấn và gắn với nhu cầu thực.
Kết luận, “Bác sĩ cho mọi nhà” có tiềm năng mở rộng tiếp cận dịch vụ và tăng năng lực tuyến cơ sở, nhưng thành công không thể chỉ tính bằng số điểm cầu hay tài khoản. Điều quyết định là người dân có được tư vấn phù hợp, cán bộ cơ sở có thêm năng lực, và các tuyến duy trì được hỗ trợ chuyên môn thường xuyên. Công nghệ là phương tiện; hiệu quả chăm sóc mới là đích đến.
