Trở về nơi khởi đầu để hiểu rõ điều cần tiếp nối
Báo Tiền Phong là tờ báo ra đời tại bản Dõn, xã Minh Thanh, Tuyên Quang, ngày 16/11/1953, trong những năm tháng kháng chiến và từ đó trở thành một phần của lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam. Nhân kỷ niệm 73 năm ngày ra số đầu, ngày 15/11, cán bộ, phóng viên của báo trở về địa chỉ khai sinh ấy để dâng hương tưởng nhớ các thế hệ đặt nền móng cho tờ báo. Chuyến đi có ý nghĩa vượt khỏi nghi thức kỷ niệm: giữa những biến động của nghề, nhìn lại nơi bắt đầu giúp người làm báo đo lại khoảng cách giữa di sản được trao và trách nhiệm đang gánh. Tri ân tiền nhân không phải là dừng lại trong hoài niệm; đó là lời nhắc phải làm cho giá trị cũ tiếp tục có ích trong đời sống mới.
Tại nhà bia di tích, đoàn dâng hương tưởng niệm những người đặt nền móng cho một tờ báo giàu truyền thống. Việc chăm sóc nơi này cũng được tuổi trẻ Minh Thanh duy trì qua nhiều năm; các hoạt động về nguồn của học sinh và lễ kết nạp đoàn viên được tổ chức bên bia tưởng niệm. Chi tiết ấy cho thấy ký ức không chỉ nằm trong tư liệu hay bài viết, mà còn được gìn giữ bằng sự hiện diện và chăm nom thường ngày. Với những người làm báo hôm nay, bản Dõn Tuyên Quang vì thế không đơn thuần là một dấu mốc trên bản đồ lịch sử: đó là nơi nhắc rằng nghề báo được xây dựng bằng trách nhiệm với cộng đồng và bằng sự bền bỉ qua nhiều thế hệ.
Di sản chỉ có sức sống khi trở thành động lực đổi mới
Điều đáng suy ngẫm từ chuyến trở về là mối nối giữa cội nguồn và tương lai. Những người cầm bút trở lại bản Dõn để soi chiếu trách nhiệm tiếp nối di sản 73 năm, đồng thời tìm điểm tựa tinh thần cho cuộc chuyển mình trong kỷ nguyên số. Đây là lựa chọn có ý nghĩa: truyền thống không thể là tấm huy chương để trưng bày, mà phải là tiêu chuẩn để tự hỏi tờ báo còn phục vụ công chúng bằng cách nào, còn giữ được độ tin cậy ra sao. Nếu ký ức về ngày khởi đầu chỉ được nhắc lại trong dịp kỷ niệm, nó sẽ mất sức thúc đẩy. Giá trị của hành trình nằm ở chỗ biến lòng biết ơn thành động lực làm nghề nghiêm cẩn hơn và thích ứng nhanh hơn.
Thách thức hôm nay khác xa những năm tháng kháng chiến: báo chí dịch chuyển từ báo giấy sang báo điện tử, rồi phải cạnh tranh trong môi trường mạng xã hội và trước các công cụ trí tuệ nhân tạo. Tại buổi gặp nhân kỷ niệm, Bí thư Trung ương Đoàn Nguyễn Tường Lâm lưu ý rằng các nền tảng và AI đang thay đổi cách công chúng tìm kiếm, tiếp nhận thông tin, khiến lượng truy cập trực tiếp vào báo điện tử chịu thêm sức ép. Câu trả lời không thể chỉ là chạy theo mọi xu hướng. Báo chí cần nhanh, nhưng tốc độ không thể thay thế kiểm chứng; cần đổi mới cách kể, nhưng hình thức không thể lấn át giá trị thông tin. Chính ở điểm này, di sản chỉ có ý nghĩa khi giúp tòa soạn lựa chọn hướng đi, thay vì trở thành lý do để ngại thay đổi.
Ghi nhận đóng góp, giữ vững vị trí trên mặt trận thông tin
Ngày 16/11 tại Hà Nội, đoàn công tác do Bí thư Trung ương Đoàn Nguyễn Tường Lâm dẫn đầu đến thăm, chúc mừng Báo Tiền Phong nhân dịp 73 năm ra số đầu tiên. Ông ghi nhận nỗ lực, tinh thần trách nhiệm và sự đoàn kết của các thế hệ làm báo, đồng thời khẳng định tờ báo vẫn xứng đáng với tên gọi “Tiền Phong” trên mặt trận thông tin, nhất là thông tin chính thống. Sự ghi nhận ấy có trọng lượng bởi nó nhìn nhận cả chặng đường nhiều áp lực lẫn những đóng góp vượt ra ngoài mặt báo. Các hoạt động như Chủ Nhật Đỏ, giải chạy marathon và những chương trình thể thao, văn hóa đã góp phần lan tỏa tinh thần cống hiến, sức khỏe và hình ảnh tuổi trẻ Việt Nam. Vai trò xã hội ấy bổ sung cho nhiệm vụ thông tin, chứ không thay thế yêu cầu làm báo chính xác, có trách nhiệm.
Hành trình phát triển cũng đòi hỏi sức mạnh tập thể. Sau việc sáp nhập Báo Sinh viên Việt Nam – Hoa Học Trò theo quy hoạch báo chí, tòa soạn hình thành ngôi nhà chung với khoảng 260 cán bộ, phóng viên; sự hòa nhập về con người và công việc được lãnh đạo báo nhắc đến như một quá trình đòi hỏi đoàn kết bền bỉ. Trong thời gian tới, báo dự kiến tiếp tục tổ chức các hoạt động như Giải Golf Vô địch Quốc gia, chuẩn bị Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu và Chủ Nhật Đỏ. Bước sang năm 2027, tập thể tòa soạn hướng tới mốc 75 năm và bàn thảo giải pháp giữ nhịp tăng trưởng. Những kế hoạch ấy chỉ thật sự có ý nghĩa nếu song hành với chất lượng thông tin và khả năng thích ứng.
Cội nguồn là điểm tựa, không phải nơi để dừng chân
Trở về bản Dõn nhân ngày kỷ niệm không đem lại một công thức sẵn có cho tương lai của nghề báo. Nhưng chuyến đi đặt ra một thước đo cần thiết: mỗi bước đổi mới có còn phụng sự công chúng, giữ vững thông tin chính thống và phản ánh đời sống thanh niên một cách đầy đủ hay không. Lãnh đạo Trung ương Đoàn ghi nhận đóng góp của Tiền Phong qua hơn bảy thập kỷ, đồng thời gửi gắm kỳ vọng tòa soạn tiếp tục hoàn thành sứ mệnh trong giai đoạn phát triển mới. Đó vừa là sự trân trọng vừa là đòi hỏi. Cội nguồn tạo nên bản sắc, nhưng bản sắc chỉ sống khi được chứng minh bằng lựa chọn nghề nghiệp mỗi ngày. Vì vậy, ý nghĩa sâu nhất của chuyến tri ân không nằm ở việc ngoảnh nhìn quá khứ, mà ở quyết tâm mang tinh thần tiên phong vào cách làm báo của hiện tại.






