Phòng ngừa từ cơ sở là tuyến ứng phó đầu tiên
Phòng cháy, chữa cháy tại cơ sở là việc nhận diện nguy cơ, chuẩn bị phương tiện và rèn kỹ năng để người dân, lực lượng tại chỗ có thể ứng phó an toàn trước khi sự cố lan rộng. Đây không phải phần việc có thể giao riêng cho lực lượng chuyên nghiệp: phát hiện sớm, báo tin nhanh và xử lý cháy ban đầu đúng cách có thể quyết định mức độ thiệt hại.
Trong tháng 10/2026, Công an thành phố Cần Thơ tổ chức hơn 350 cuộc tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, thu hút gần 15.000 lượt người; đồng thời thực hiện 175 cuộc tuyên truyền lưu động và phát gần 18.000 tờ rơi, khuyến cáo, cẩm nang. Quy mô này cho thấy thông tin an toàn cần được đưa tới nơi người dân sinh sống, làm việc và kinh doanh, thay vì chỉ dừng ở các đợt vận động chung.
Công an các xã, phường phối hợp với đơn vị và lực lượng chức năng để điều chỉnh nội dung theo đặc điểm địa bàn, hướng dẫn nhận diện nguy cơ trong sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, sử dụng điện và nguồn nhiệt. Cách làm sát tình huống hằng ngày có giá trị thiết thực hơn lời nhắc chung chung: người dân cần biết nguy cơ nằm ở đâu và phải làm gì để khắc phục.
Phát hiện trong những phút đầu để chặn cháy lan
Trường hợp Hoằng Phú làm rõ một nguyên tắc không thể xem nhẹ: trong sự cố cháy, thời gian phát hiện và phản ứng ban đầu có thể quyết định khả năng hạn chế cháy lan, cháy lớn và giảm thiệt hại về người, tài sản. Công an xã đã tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương và các thôn tăng cường tuyên truyền, vận động người dân xây dựng, nhân rộng mô hình “Điểm chữa cháy công cộng” để nâng cao khả năng ứng phó ngay tại địa bàn.
Điểm chữa cháy công cộng chỉ phát huy tác dụng khi người dân biết vị trí, phương tiện sẵn sàng sử dụng và người tại chỗ hiểu cách báo động, thoát nạn, hỗ trợ nhau trong giới hạn an toàn. Vì vậy, phòng ngừa cháy nổ không thể chỉ đo bằng số buổi tuyên truyền hay thiết bị được trang bị; năng lực xử lý tình huống thực tế mới là thước đo quan trọng.
Cần Thơ cũng kết hợp tuyên truyền trực tiếp với loa phát thanh, áp phích và nội dung trên các kênh thông tin, mạng xã hội. Việc đa dạng hình thức giúp thông tin đến được nhiều nhóm hơn, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc từng hộ, cơ sở nhận ra nguy cơ và khắc phục trước khi xảy ra sự cố.
Lực lượng tại chỗ cần được huấn luyện và sẵn sàng
Lực lượng tại chỗ là cầu nối giữa lúc phát hiện sự cố và khi lực lượng chuyên trách tiếp cận. Bởi vậy, công an cơ sở chú trọng tập huấn nghiệp vụ, hướng dẫn sử dụng phương tiện chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho dân phòng, người tham gia bảo vệ an ninh trật tự, hộ kinh doanh và người trực tiếp quản lý cơ sở có nguy cơ cháy.
Tại Cần Thơ, xã Tân Thạnh tập huấn cho hơn 60 người; xã Châu Thành huấn luyện 125 người thuộc các cơ sở kinh doanh; phường Long Mỹ tổ chức ba buổi hướng dẫn sử dụng phương tiện cho hơn 80 lượt người. Long Mỹ còn kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị để bảo đảm có thể sử dụng khi cần.
Thực tập phương án tại cơ sở cũng giúp kiểm tra khả năng phối hợp giữa các lực lượng, đồng thời rèn kỹ năng thoát nạn và ứng phó cho người dân, nhất là ở khu dân cư đông người. Đây là khâu không nên làm qua loa: phương tiện không được kiểm tra và kỹ năng không được luyện tập sẽ khó phát huy trong những phút đầu hỗn loạn.
Mỗi gia đình phải biến cảnh báo thành hành động
Tuyên truyền chỉ có ý nghĩa khi chuyển thành thói quen kiểm tra và phòng ngừa. Mỗi gia đình nên thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, thiết bị tiêu thụ điện; bố trí bếp, nơi thờ cúng an toàn; để vật dễ cháy xa nguồn lửa, nguồn nhiệt; sắp xếp đồ đạc không chắn lối thoát nạn và chuẩn bị phương tiện chữa cháy phù hợp với điều kiện thực tế.
Khi phát hiện cháy, nổ, cần nhanh chóng báo lực lượng chức năng qua số 114, bình tĩnh tổ chức thoát nạn và hỗ trợ người gặp nguy hiểm nếu điều kiện cho phép. Không nên đánh đổi an toàn của bản thân để tự xử lý vượt quá khả năng; xử lý cháy ban đầu phải đi cùng việc cảnh báo và thoát nạn.
Các hoạt động ở Cần Thơ và mô hình được thúc đẩy tại Hoằng Phú cùng nhấn mạnh một hướng đi đúng: tăng năng lực ứng phó ngay tại cộng đồng. Phòng cháy chữa cháy hiệu quả không chỉ nằm ở phản ứng khi có lửa, mà bắt đầu từ việc ngăn nguy cơ, chuẩn bị lực lượng tại chỗ và giúp mỗi người biết hành động an toàn.
