AI đang biến tăng trưởng số thành trải nghiệm hằng ngày
Kinh tế số Việt Nam là hoạt động kinh tế dựa trên nền tảng và dịch vụ số, nơi giao dịch trực tuyến, thanh toán điện tử và công nghệ như trí tuệ nhân tạo góp phần kết nối người tiêu dùng với doanh nghiệp. Theo báo cáo e-Conomy SEA 2026 của Google, Temasek và Bain & Company, quy mô tổng giá trị hàng hóa (GMV) của nền kinh tế số Việt Nam được dự báo đạt 49 tỷ USD trong năm 2026, tăng 20% so với năm trước. Việt Nam được xếp là nền kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, đồng hạng với Malaysia. Nhưng con số đáng chú ý hơn cả không chỉ là quy mô: AI đang bước ra khỏi nhóm người dùng sớm và trở thành một phần thường nhật trong tìm kiếm, làm việc và mua sắm. Đây là dấu hiệu cho thấy tăng trưởng kinh tế số đang được nâng đỡ bởi thay đổi trong hành vi, chứ không chỉ bởi việc mở rộng nền tảng.
Thương mại điện tử dẫn nhịp, các ngành khác cùng mở rộng
Thương mại điện tử vẫn là trụ cột lớn nhất, chiếm khoảng hai phần ba quy mô kinh tế số. Lĩnh vực này tăng 22%, đạt GMV 32 tỷ USD trong năm 2026; báo cáo dự báo sẽ chạm 61 tỷ USD vào năm 2030. Du lịch trực tuyến tăng 15%, đạt 5 tỷ USD, còn truyền thông trực tuyến và gọi xe công nghệ, giao đồ ăn cùng tăng 17%, lần lượt đạt 7 tỷ USD và 6 tỷ USD. Các dịch vụ tài chính số cũng duy trì đà tăng hai chữ số: cho vay số tăng 34% lên 14 tỷ USD, trong khi thanh toán số tăng 21% lên 197 tỷ USD. Động lực không chỉ đến từ số người dùng mới. Nền tảng thương mại tích hợp AI để đưa sản phẩm đến đúng khách hàng, hỗ trợ tăng tỷ lệ chốt đơn và tự động hóa việc đăng sản phẩm. Đó là cải thiện thiết thực cho cả người mua lẫn người bán.
AI tại Việt Nam đã đi vào hành vi tiêu dùng
Mức độ gắn kết với AI hằng ngày là điểm nhấn nổi bật của báo cáo: Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về tần suất sử dụng GenAI, với hai trong năm người dùng tương tác với công cụ này mỗi ngày. Có 45 triệu người dùng GenAI, tương đương 65% lực lượng lao động, tạo ra 31 tỷ lượt truy vấn mỗi năm. Ảnh hưởng của AI đã hiện rõ trong đời sống: mỗi người dùng sử dụng trung bình ít nhất năm công cụ AI khác nhau, còn 44% hành trình tiêu dùng bắt đầu bằng AI. Đáng chú ý, bốn trong năm người dùng sẵn sàng giao việc mua sắm cho tác nhân AI. Những con số này cho thấy AI không còn chỉ là công cụ thử nghiệm; nó đang trở thành một điểm khởi đầu để tìm thông tin và lựa chọn sản phẩm. Tuy vậy, việc người dùng sẵn sàng ủy thác không đồng nghĩa họ sẽ bỏ qua nhu cầu kiểm tra thông tin và quyền kiểm soát quyết định.
Ngôn ngữ bản địa là lợi thế, không phải chi tiết phụ
Khả năng tiếp cận bằng tiếng Việt góp phần giải thích vì sao AI tại Việt Nam lan rộng nhanh: tiếng Việt chiếm 80% tổng số cuộc hội thoại với AI trong nước. Khi công cụ hiểu ngôn ngữ người dùng quen dùng, rào cản thử nghiệm giảm xuống và việc đặt câu hỏi, so sánh lựa chọn hay lên kế hoạch trở nên tự nhiên hơn. Bức tranh tăng trưởng hiện tại vì thế có hai mặt gắn chặt với nhau: các ngành số mở rộng quy mô, còn AI thay đổi cách người dân tìm kiếm và sử dụng dịch vụ. Nhưng mức độ phổ biến cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng câu trả lời, bảo vệ dữ liệu và tính minh bạch khi hệ thống gợi ý hoặc thực hiện giao dịch. Dự báo 49 tỷ USD là tín hiệu tích cực, song để đà tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp cần biến mức độ sử dụng AI thành giá trị đáng tin cậy cho người dùng. Đây mới là thước đo quan trọng của nền kinh tế số trưởng thành.
