Đối thoại phải dẫn đến cách giải quyết cụ thể
Đối thoại hải quan là cơ chế để cơ quan quản lý và doanh nghiệp trao đổi trực tiếp về quy định, thủ tục và trở ngại phát sinh, từ đó thống nhất cách xử lý hoặc xác định nơi cần chuyển kiến nghị. Giá trị của cơ chế này không nằm ở số cuộc họp, mà ở việc doanh nghiệp có nhận được hướng dẫn đủ rõ để tiếp tục công việc hay không. Ngày 23/10/2026 tại Lào Cai, Hải quan khu vực VII tổ chức hội nghị đối thoại với đại diện gần 200 doanh nghiệp, tập trung giải đáp khó khăn trong thủ tục xuất nhập khẩu và tiếp nhận kiến nghị về phối hợp. Những trao đổi xoay quanh chính sách, vận chuyển hàng qua biên giới và ứng dụng công nghệ phản ánh các vấn đề phát sinh ngay trong hoạt động thường ngày, chứ không chỉ là câu hỏi trên văn bản. Quy mô hỗ trợ trước đó cũng cho thấy nhu cầu này không nhỏ: từ đầu năm đến ngày 15/10, đơn vị hướng dẫn hơn 500 lượt doanh nghiệp và giải đáp trên 70 lượt vướng mắc. Đối thoại có ích khi nối tiếp được công việc hỗ trợ ấy bằng câu trả lời và đầu mối xử lý cụ thể.
Hướng dẫn đúng lúc giúp doanh nghiệp chủ động
Một vướng mắc về giấy phép vận tải có thể làm gián đoạn cả kế hoạch đưa thiết bị qua cửa khẩu. Tại hội nghị ở Lào Cai, đại diện một doanh nghiệp logistics phản ánh một số phương tiện Trung Quốc chở hàng siêu trường, siêu trọng sử dụng giấy phép loại C thay vì loại D; nếu không đáp ứng yêu cầu, phương tiện có thể bị từ chối nhập cảnh. Kiến nghị của doanh nghiệp là tăng hướng dẫn về điều kiện, giấy phép áp dụng và phối hợp với cơ quan quản lý vận tải liên quan để thống nhất cách thực hiện. Đây là ví dụ rõ về việc cải cách thủ tục không thể chỉ dừng ở rút gọn quy trình trên giấy. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần biết hồ sơ nào phải chuẩn bị, yêu cầu nào áp dụng cho từng trường hợp và hỏi ai khi quy định chưa rõ. Hướng dẫn kịp thời giúp họ chủ động hoàn thiện hồ sơ, hạn chế chậm trễ vận chuyển và giảm nguy cơ phát sinh sai sót. Đối thoại vì thế vừa là kênh phản ánh, vừa là cách phòng ngừa vướng mắc lặp lại.
Đồng hành phải thành nhiệm vụ thường xuyên
Ở Hải Phòng, Hải quan khu vực III xác định đồng hành với doanh nghiệp và tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu là nhiệm vụ trọng tâm. Năm 2025, đơn vị phục vụ 32.632 doanh nghiệp với kim ngạch hơn 128 tỷ USD; quy mô ấy đòi hỏi hỗ trợ thường xuyên, đồng thời bảo đảm cách hiểu và thực hiện thủ tục nhất quán. Nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất, thương mại và logistics khác nhau, nên một kênh tiếp nhận duy nhất khó đáp ứng hết. Chi cục duy trì các tổ tư vấn tại cấp chi cục, cửa khẩu và ngoài cửa khẩu, đồng thời tiếp nhận phản ánh qua gặp trực tiếp, điện thoại, thư điện tử và kênh trực tuyến. Hội nghị đối thoại ngày 21/5/2026 thu hút khoảng 300 doanh nghiệp, cho thấy cơ chế phối hợp có sự tham gia của cả chính quyền địa phương. Việc chuẩn bị thí điểm thông quan tập trung từ ngày 1/6/2026, cùng tổ giải quyết vướng mắc và thư ngỏ gửi doanh nghiệp, cũng đặt ra phép thử thực tế: các đầu mối ấy phải giúp xử lý vấn đề nhanh hơn, không tạo thêm tầng liên hệ.
Trách nhiệm thực thi mới quyết định hiệu quả hợp tác
Hải quan khu vực VIII đã chọn cách chuyển yêu cầu đồng hành thành trách nhiệm cụ thể. Ngày 22/10/2026, chi cục ban hành công văn yêu cầu các đơn vị trực thuộc triển khai nhiệm vụ theo nghị quyết của Chính phủ, chủ động hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn trong thủ tục hải quan, đồng thời tạo thuận lợi cho thương mại biên giới. Với phản ánh thuộc thẩm quyền, đơn vị phải tiếp nhận, phân loại, xử lý kịp thời và xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn cùng kết quả. Nếu kiến nghị vượt thẩm quyền hoặc chưa đủ căn cứ, việc báo cáo lãnh đạo và đề xuất cơ quan có thẩm quyền giải quyết phải diễn ra kịp thời; im lặng không thể được xem là đã xử lý. Trách nhiệm cũng có hai chiều: cơ quan hải quan cần giải thích rõ và theo dõi đến kết quả, còn doanh nghiệp phải cung cấp thông tin chính xác, thực hiện nghĩa vụ và nâng cao năng lực tuân thủ. Quan hệ đối tác hải quan chỉ bền vững khi lời hứa hỗ trợ được kiểm chứng bằng hành động. Kết luận nên rõ ràng: đối thoại mở cửa, nhưng thực thi mới tháo được nút thắt.
