Công nghệ phải đưa chuyên môn đến gần người bệnh
Chuyển đổi số y tế là việc đưa dữ liệu và công nghệ vào quy trình khám, điều trị và quản lý để người bệnh tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, còn nhân viên y tế có thêm công cụ phối hợp và ra quyết định. Giá trị của nó không nằm ở số phần mềm được cài đặt, mà ở việc rút ngắn khoảng cách giữa người cần chăm sóc với chuyên môn phù hợp.
Bệnh viện Tim Hà Nội cho thấy điều đó qua telehealth bệnh viện. Hệ thống khám, chữa bệnh từ xa chính thức vận hành chiều 6/8/2020 trong đề án của Bộ Y tế, khi dịch COVID-19 khiến nhiều bệnh nhân khó đến viện nhưng nhu cầu điều trị vẫn tăng. Từ giải pháp ứng phó, hoạt động này trở thành một phần chuyên môn thường xuyên; đến cuối năm 2025, mạng lưới đã kết nối 800 đơn vị tuyến cơ sở.
Lợi ích đáng kể nhất không phải là một cuộc gọi qua màn hình, mà là người bệnh có thể nhận ý kiến chuyên gia ngay tại địa phương, giảm những chuyến đi xa không cần thiết. Với bệnh tim mạch, điều đó đặc biệt quan trọng: Bộ Y tế ước tính mỗi năm có khoảng 200.000 người tử vong vì bệnh tim mạch tại Việt Nam, và khoảng 25% người trưởng thành mắc bệnh lý này. Công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi nối được năng lực tuyến trên với nhu cầu thực tế ở nơi người dân sinh sống.
Bệnh viện không giấy tờ bắt đầu từ một lần nhập dữ liệu
Khám từ xa sẽ khó tạo thành hệ thống nếu bên trong bệnh viện, thông tin vẫn rời rạc giữa các quầy và khoa phòng. Bởi vậy, Bệnh viện Tim Hà Nội đặt trọng tâm chuyển đổi số vào hệ thống quản lý tích hợp, bao quát tiếp đón, thu viện phí, điều trị nội trú và ngoại trú, kho thuốc, vật tư y tế và thanh toán bảo hiểm. Khi các phân hệ cùng vận hành, dữ liệu người bệnh được nhập một lần tại quầy tiếp đón rồi đi theo họ qua phòng khám, xét nghiệm, khoa điều trị đến thanh toán.
Bệnh viện Tim Hà Nội nằm trong số 42 bệnh viện công lập trực thuộc Sở Y tế Hà Nội triển khai bệnh án điện tử, góp phần đưa tỷ lệ của thành phố lên 42/42 vào ngày 30/9/2025. Đó là nền tảng cho mục tiêu bệnh viện không giấy tờ, nơi người dân có thể xem kết quả khám và xét nghiệm trên điện thoại, còn dữ liệu được liên thông với hệ thống y tế quốc gia. Đây không đơn thuần là thay hồ sơ giấy bằng màn hình: quy trình liền mạch mới là điều giúp giảm nhập liệu lặp lại, chờ đợi và nguy cơ thông tin bị chia cắt.
Ở góc độ người bệnh, mỗi thủ tục bớt đi là một gánh nặng giảm xuống, nhất là với người cao tuổi, người đang mệt hoặc bệnh nhân từ tỉnh xa. Đích đến vì thế không nên chỉ là “không giấy”, mà là không bắt người bệnh làm trung gian chuyển hồ sơ giữa các bộ phận.
Y tế cơ sở số phải tạo khác biệt ngay tại phòng khám
Chuyển đổi số không chỉ thuộc về bệnh viện tuyến cuối. Từ đầu năm 2026, Bệnh viện Đa khoa khu vực Đông Triều được nâng cấp cơ sở hạ tầng và hệ thống công nghệ. Câu chuyện ở đây cho thấy y tế cơ sở số có thể bắt đầu bằng những thay đổi rất cụ thể: người bệnh dùng mã QR thay cho xấp giấy tờ, bác sĩ tra cứu được thông tin sức khỏe và các khâu chuyên môn được thực hiện trên hệ thống.
Một người dân 18 tuổi đến khám sức khỏe để xin việc cho biết anh chỉ cần cầm mã QR qua các phòng xét nghiệm, chụp X-quang, thay vì mang theo nhiều giấy tờ. Sau chín tháng, 100% bác sĩ và điều dưỡng tại bệnh viện kê đơn, chỉ định cận lâm sàng và ký số trực tiếp trên hệ thống; sổ khám bệnh giấy và tờ điều trị giấy ở các phòng khám ngoại trú đã được loại bỏ. Thời gian chờ khám trung bình giảm từ 22–28 phút xuống khoảng 17 phút mỗi người bệnh, trong khi tỷ lệ hài lòng qua khảo sát độc lập tăng từ 90% lên trên 95%.
Những kết quả ấy đáng chú ý vì tuyến cơ sở là nơi gần dân, thường xuyên tiếp xúc với các vấn đề sức khỏe của cộng đồng. Bước kế tiếp là kết nối Đông Triều với các bệnh viện trong tỉnh, rồi tiến tới liên thông toàn quốc khi có hệ thống dữ liệu chung. Nếu thiếu liên thông, mã QR chỉ tiện trong một lần khám; nếu dữ liệu theo được người bệnh, nó mới trở thành hạ tầng chăm sóc liên tục.
Đổi mới có ý nghĩa khi các mắt xích cùng tiến
Các mô hình này nằm trong làn sóng rộng hơn: cơ sở y tế mở rộng hạ tầng, làm chủ kỹ thuật chuyên sâu và ứng dụng công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo. Định hướng chính sách cũng nhấn mạnh hồ sơ sức khỏe điện tử, đơn thuốc điện tử, khám chữa bệnh từ xa và kho dữ liệu dùng chung. Nhưng công nghệ không thể tự thay thế năng lực chuyên môn, nhân lực được đào tạo hay quy trình an toàn; nó chỉ tạo giá trị khi những yếu tố đó được tổ chức đồng bộ.
Bệnh viện Tim Hà Nội cho biết sẽ tiếp tục nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật, hướng tới các kỹ thuật tiên tiến, hiện đại trong điều trị tim mạch. Đông Triều đặt mục tiêu mở rộng kết nối dữ liệu, còn bệnh án điện tử và quy trình không giấy tờ đang giúp giảm ma sát trong hoạt động hằng ngày. Những bước đi này bổ trợ cho nhau: tuyến trên chia sẻ chuyên môn, tuyến cơ sở gần người dân hơn, còn dữ liệu giúp hành trình điều trị liền mạch.
Thước đo cuối cùng của chuyển đổi số y tế không phải số lượng thiết bị hay nền tảng, mà là người bệnh có được chăm sóc đúng lúc, ít thủ tục hơn và không phải đi xa khi chuyên môn có thể đến với họ. Bệnh viện không giấy tờ và telehealth chỉ thực sự thành công khi cùng phục vụ mục tiêu ấy.
