Mốc hoàn thành không thể đánh đổi bằng chất lượng
Các công trình APEC tại Phú Quốc là hệ thống dự án hội nghị và hạ tầng giao thông được chuẩn bị để phục vụ Tuần lễ Cấp cao, đồng thời định hình năng lực đô thị của đảo sau sự kiện. Sáng 25/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn kiểm tra việc thực hiện cơ chế tháo gỡ khó khăn cho các dự án tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Động thái này cho thấy tiến độ công trình APEC đã trở thành yêu cầu cần giám sát ở cấp cao, không còn là việc riêng của từng nhà thầu. Lãnh đạo đặt mốc hoàn thành trước tháng 6/2027 và yêu cầu công trình đạt chuẩn về chất lượng, an toàn, mỹ thuật; tinh thần được nêu rõ là không lùi mốc, không hạ chuẩn và không để xảy ra sai phạm. Đó là lựa chọn đúng: một sự kiện quốc tế tạo áp lực lớn, nhưng không thể là lý do hợp thức hóa thi công cẩu thả.
Quy mô chuẩn bị cũng khiến bài toán phối hợp trở nên cấp thiết: 21 dự án gồm 11 dự án đầu tư công và 10 dự án theo phương thức đối tác công – tư. Điều cần theo dõi không chỉ là từng công trình có đạt mốc hay không, mà là cả hệ thống có thể vận hành đồng bộ, tránh vướng mắc pháp lý và tài chính sau hội nghị. Lãnh đạo Quốc hội yêu cầu hoàn tất tái định cư trước, bảo đảm người dân nhường đất có nơi ở ổn định, bằng hoặc tốt hơn chỗ cũ. Với người dân, đây không phải điều kiện phụ bên cạnh công trường: giải phóng mặt bằng chỉ bền vững khi quyền lợi và chỗ ở được giải quyết thỏa đáng.
Trung tâm hội nghị đã qua mốc kết cấu, còn khâu hoàn thiện
Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC đã hoàn thành 98% kết cấu và lắp dựng toàn bộ mái thép, chuyển trọng tâm từ dựng khung sang hoàn thiện kiến trúc, mặt ngoài và nội thất. Công trình có diện tích sàn hơn 150.000 m²; mái thép gồm 13 nhịp, tổng khối lượng kết cấu khoảng 12.000 tấn, tạo hình những lớp sóng hướng ra biển. Đây là dấu mốc đáng kể, nhưng phần trăm kết cấu không đồng nghĩa công trình đã sẵn sàng đón khách. Nội thất được đặt mục tiêu hoàn thành trước ngày 31/3/2027 để dành thời gian nghiệm thu và vận hành thử. Khoảng thời gian còn lại vì thế phải được dùng cho các hạng mục đòi hỏi phối hợp chính xác; chạy nhanh ở phần khung sẽ mất ý nghĩa nếu hệ thống bên trong không kịp kiểm tra, hiệu chỉnh.
Ba tuyến giao thông là phép thử của cả hệ thống
Ba dự án giao thông trọng điểm — tuyến tàu điện nhẹ LRT, đường ĐT975 và Đại lộ APEC — đang được chủ đầu tư, nhà thầu tăng tốc thi công. Trong đó, LRT dài 17,59 km; gần 10 km đường ray đã được lắp, còn bốn trong sáu nhà ga đạt khoảng 60% khối lượng. Kế hoạch là hoàn thành kết cấu hầm và dầm hộp trong tháng 12/2026, lắp ray xong vào tháng 2/2027 và vận hành thử vào tháng 6/2027. Các mốc nối tiếp nhau sít sao, nên chậm một hạng mục có thể kéo theo cả chuỗi thử nghiệm và khai thác. Giá trị của LRT cũng không chỉ nằm ở việc đưa khách dự hội nghị đi lại: tuyến được kỳ vọng kết nối sân bay, khu vực hội nghị và các điểm du lịch, qua đó cải thiện hạ tầng Phú Quốc cho người dân và du khách lâu dài.
Sân bay, đường bộ, đường sắt và trung tâm hội nghị phải hoạt động như một mạng lưới, chứ không thể được đánh giá bằng những báo cáo tiến độ rời rạc. Vì thế, yêu cầu hoàn thành các dự án trước ngày 30/6/2027 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm nghiệm thu và chạy thử thực chất. Cảnh quan trên các tuyến đường đoàn quốc tế đi qua cũng cần được chú ý, nhưng không nên lấn át ưu tiên về an toàn giao thông và khả năng vận hành. Với người sử dụng, thành công không phải là nhìn thấy nhiều công trường hoàn thành đúng hạn, mà là có thể di chuyển thuận tiện, an toàn và không bị đứt quãng giữa các điểm đến.
Nhân lực và mặt bằng mới là nút thắt phải tháo
Nhịp thi công ba ca, bốn kíp phản ánh quyết tâm, nhưng cũng phơi bày giới hạn của cuộc chạy đua: công trường đang chịu áp lực thiếu lao động, nhất là nhân công có tay nghề cao, trong khi mưa và điều kiện thời tiết biển đảo làm tổ chức thi công khó hơn. Song song đó, vướng mắc bồi thường và giải phóng mặt bằng có thể khiến các mũi thi công bị chia cắt hoặc phải chờ đợi; địa phương cho biết đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn này. Tăng ca không thể thay thế nhân lực phù hợp, mặt bằng liền mạch hay khâu điều phối thiết kế và thi công. Nếu muốn rút ngắn tiến độ mà không hạ chuẩn, cần xử lý các nguyên nhân gây đình trệ trước, đồng thời giữ nguồn cung vật tư và thanh toán cho các đơn vị thi công ổn định.
APEC 2027 Phú Quốc là cơ hội để hoàn thiện năng lực đón khách và kết nối giao thông, nhưng giá trị ấy chỉ bền khi công trình vừa đúng hạn vừa an toàn, có ích sau sự kiện. Trung tâm hội nghị đã tiến xa ở phần kết cấu; các tuyến giao thông vẫn phải vượt qua những chặng thi công, lắp đặt và vận hành thử đầy áp lực. Vì vậy, điều nên được đo đếm từ nay đến mốc tháng 6/2027 không chỉ là khối lượng hoàn thành, mà còn là chất lượng nghiệm thu, tiến độ giải phóng mặt bằng và việc bảo đảm quyền lợi người dân. Không lùi mốc là mục tiêu cần thiết; không hạ chuẩn mới là điều kiện để mục tiêu đó đáng đạt được.
