Cắt điện, nước là biện pháp buộc chấm dứt vi phạm
Cắt điện, nước là biện pháp hành chính ngừng cung cấp dịch vụ thiết yếu đối với công trình hoặc cơ sở vi phạm, nhằm buộc chủ thể chấm dứt hành vi và chấp hành yêu cầu khắc phục của cơ quan có thẩm quyền. Ngày 10/11/2026, UBND TP.HCM yêu cầu các sở, ngành và địa phương triển khai Nghị quyết 57/2026 của HĐND thành phố về áp dụng biện pháp này đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm. Đây không phải công cụ áp dụng đại trà: nghị quyết xác định chỉ dùng khi cần thiết, với trường hợp đã bị yêu cầu chấm dứt hành vi, dừng thi công hoặc dừng hoạt động nhưng vẫn cố tình không chấp hành. Giới hạn ấy rất quan trọng. Nếu được thực hiện đúng trình tự, cắt điện nước có thể tạo sức ép thực tế để ngăn sai phạm tiếp diễn; nếu áp dụng tùy tiện, nó có nguy cơ biến một biện pháp cưỡng chế thành hình phạt thiếu tương xứng.
Phạm vi gồm xây dựng, phòng cháy và môi trường
Nhóm vi phạm xây dựng thuộc diện xem xét gồm công trình sai quy hoạch, không có giấy phép hoặc xây dựng sai giấy phép, cũng như công trình dựng trên đất lấn, chiếm. Phạm vi còn bao gồm vi phạm quy định phòng cháy, chữa cháy; cơ sở karaoke, vũ trường không bảo đảm an toàn PCCC; và cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm quy định bảo vệ môi trường nhưng không chấp hành yêu cầu xử lý. Như vậy, biện pháp không chỉ nhắm vào hình thức công trình mà còn vào nguy cơ an toàn và ô nhiễm môi trường kéo dài. Một trường hợp đã được triển khai tại xã Tân Vĩnh Lộc: chính quyền phối hợp điện lực tháo dỡ, thu hồi trạm biến áp chuyên dùng của Công ty TNHH Nhựa Thiệu Nguyễn sau các vi phạm về đất đai, đăng ký kinh doanh và hoạt động sản xuất gây ô nhiễm. Sau đó, địa phương yêu cầu thu gom rác, khôi phục hiện trạng và sử dụng đất đúng mục đích.
Cấp xã quyết định, phối hợp là phép thử thực thi
Chủ tịch UBND cấp xã nơi có công trình hoặc cơ sở vi phạm có thẩm quyền quyết định ngừng cung cấp dịch vụ. Thành phố yêu cầu các sở, ngành và địa phương phổ biến nghị quyết, phối hợp tham mưu quyết định; ngành điện và cấp nước phải thực hiện việc ngừng, tạm dừng hoặc cấp lại dịch vụ đúng đối tượng, phạm vi và thời hạn ghi trong quyết định. Đây là cách phân công đưa việc xử lý sát địa bàn, nhưng cũng đặt trách nhiệm lớn lên cấp xã: phải xác minh chắc căn cứ, thông báo và phối hợp các bên để không cắt nhầm hoặc kéo dài tình trạng thiếu dịch vụ ngoài phạm vi quyết định. Thành phố yêu cầu chính quyền cơ sở tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp lập biên bản, tránh chồng chéo, bỏ sót hay để vụ việc đình trệ. Thanh tra thành phố được giao tham mưu thanh tra và xử lý trách nhiệm với tổ chức, cá nhân chậm trễ hoặc làm sai quy định.
Công cụ mạnh chỉ có ích khi đi cùng giám sát
Với quản lý đô thị, giá trị của biện pháp không nằm ở việc cắt dịch vụ càng nhiều càng tốt, mà ở khả năng khiến yêu cầu xử lý đã ban hành được chấp hành. Cắt điện, nước có thể ngăn cơ sở tiếp tục hoạt động gây hại, nhưng bản thân nó không thay thế việc khắc phục hậu quả, xử lý vi phạm hay giám sát để ngăn tái diễn. Sau vụ việc tại Tân Vĩnh Lộc, lực lượng chức năng được giao theo dõi địa bàn và yêu cầu chủ sử dụng đất khôi phục hiện trạng; địa phương cũng cho biết sẽ tiếp tục vận dụng nghị quyết với các cơ sở gây ô nhiễm khác. Các xã, phường, đặc khu phải định kỳ báo cáo kết quả cho Sở Xây dựng và phối hợp tháo gỡ vướng mắc. Thành phố đồng thời yêu cầu kiểm tra kịp thời công trình vi phạm, không để bỏ lọt, hợp thức hóa sai phạm hoặc phát sinh điểm nóng. Biện pháp chỉ đáng tin khi quyết định đúng căn cứ, thực hiện đúng phạm vi và theo sau bằng giám sát, khắc phục cụ thể.
