Từ những kho riêng lẻ đến một mạng lưới
Mạng lưới kho LNG dùng chung là hệ thống các kho tiếp nhận, lưu trữ và tái hóa khí được liên kết bằng đường ống, để phục vụ nhiều nhà máy và nhiều bên sử dụng thay vì xây riêng một kho cho từng dự án. Đây là hướng đi đáng cân nhắc khi Việt Nam chuẩn bị mở rộng điện khí: Quy hoạch điện VIII điều chỉnh dự kiến có 15 dự án điện LNG với tổng công suất hơn 25,6 GW.
PV GAS đề xuất chuyển từ đầu tư phân tán sang xây dựng các kho LNG trung tâm từ Bắc vào Nam, kết hợp đường ống kết nối và nghiên cứu mô hình chia sẻ hạ tầng. Lập luận này thuyết phục vì một kho có thể phục vụ nhiều khách hàng, tăng khả năng gom nhu cầu và tránh nhân đôi công trình. Nhưng kết nối không thể chỉ nằm trên sơ đồ: nếu thiếu đường ống, quy tắc tiếp cận công bằng và cơ chế phân bổ năng lực khi nhu cầu tăng, kho trung tâm cũng có nguy cơ thành một điểm nghẽn mới.
Vũng Áng là mắt xích quan trọng, không phải lời giải duy nhất
Dự án Kho LNG Vũng Áng được Thủ tướng đưa vào danh mục công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng theo Quyết định 2634/QĐ-TTg ngày 02/12/2025. Với công suất thiết kế lên đến 3 triệu tấn LNG mỗi năm, kho được định hướng cấp khí cho các nhà máy điện Vũng Áng III, Quảng Trạch II và Quảng Trạch III.
Tại Hà Tĩnh, Công ty Quản lý Dự án Khí, đại diện PV GAS, đã phối hợp với các sở, ngành tổ chức hội thảo về kế hoạch triển khai và phối hợp địa phương. Mục tiêu là sẵn sàng tiếp nhận LNG trong quý I/2030; dự án đang lựa chọn nhà thầu EPC và dự kiến khởi công vào cuối năm 2026. Mốc này tạo một phép thử thực tế cho đề xuất mạng lưới: tiến độ xây kho phải đi cùng đường ống, nhà máy tiêu thụ và thủ tục địa phương. Nếu các mắt xích lệch nhịp, công suất danh nghĩa chưa chắc trở thành nguồn khí hữu ích.
Hạ tầng chung cần đi cùng nguồn cung đa dạng
Kho LNG Việt Nam hiện mới tập trung ở phía Nam: Thị Vải có công suất tiếp nhận 1 triệu tấn mỗi năm và dự kiến nâng lên 3 triệu tấn; cảng LNG Cái Mép có công suất khoảng 3 triệu tấn mỗi năm. Vũng Áng có thể bổ sung một đầu mối ở miền Trung, nhưng một kho mới không tự giải quyết được bài toán cung ứng nếu thị trường vẫn phụ thuộc vào từng hợp đồng và tuyến vận chuyển riêng.
Các phương án nguồn cung LNG được cân nhắc gồm Trung Đông, đặc biệt là Qatar, cùng các nhà cung cấp ở châu Á - Thái Bình Dương như Australia, Malaysia và Indonesia. Nga cũng nằm trong bức tranh nguồn cung tiềm năng, song việc khai thác cơ hội này bị cản trở bởi các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu. Đa dạng hóa vì thế không chỉ là có nhiều tên quốc gia trong danh sách; Việt Nam cần linh hoạt về cảng, hợp đồng và khả năng điều phối để tránh biến một lựa chọn địa lý thành sự phụ thuộc mới.
Đối tác quốc tế có thể giúp, nhưng cần thiết kế đúng mô hình
KN Energies, doanh nghiệp Lithuania hoạt động trong phát triển và vận hành hạ tầng LNG, đang tìm cơ hội tham gia thị trường Việt Nam và đã làm việc với một số đơn vị trong ngành để tìm hiểu nhu cầu, khả năng áp dụng kinh nghiệm quốc tế. Năng lực vận hành kho nổi chứa và tái hóa khí (FSRU) có thể đem lại lựa chọn linh hoạt, nhất là khi chưa cần đầu tư ngay một cảng trên bờ quy mô lớn. Tuy vậy, hình thức sở hữu hay vận hành nào cũng phải được đặt trong quy hoạch kết nối chung, thay vì trở thành một dự án độc lập khác.
Nhu cầu cấp bách là có thật: định hướng quy hoạch đặt công suất điện LNG ở mức 22.524 MW vào năm 2030, rồi bổ sung 10.700 MW trong giai đoạn 2031–2035. Với người dân và doanh nghiệp, ý nghĩa của mạng lưới không nằm ở số lượng kho mà ở khả năng giữ dòng khí ổn định cho phát điện, qua đó hỗ trợ an ninh năng lượng và hoạt động kinh tế. Kết luận nên rõ ràng: Vũng Áng chỉ phát huy trọn vai trò khi được nối vào hệ thống kho và đường ống dùng chung, còn nguồn nhập khẩu cần đủ đa dạng để mạng lưới ấy không phụ thuộc vào một hướng duy nhất.
