Từ một buổi diễn đến hành trình học nghệ thuật
Nghệ thuật học đường là hoạt động đưa học sinh tiếp xúc, tìm hiểu và trải nghiệm các loại hình nghệ thuật thông qua biểu diễn, giao lưu và thực hành, được thiết kế phù hợp với lứa tuổi và môi trường giáo dục. TP.HCM dự kiến triển khai chương trình tại khoảng 1.500 trường phổ thông trong năm học 2026–2027; đây là giai đoạn thí điểm để đánh giá mô hình trước khi hoàn thiện đề án phát triển giai đoạn 2026–2035. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng kết quả sẽ không được quyết định bởi số trường có một buổi biểu diễn. Điều quan trọng hơn là học sinh có cơ hội đặt câu hỏi, gặp người làm nghề và thử tham gia hay không. Nếu nghệ thuật chỉ ghé trường như một tiết mục ngoại khóa, chương trình khó tạo dấu ấn lâu dài. Kế hoạch triển khai từ văn bản của UBND TP.HCM ban hành ngày 28.10.2026, với mục tiêu để học sinh tiếp cận ít nhất một loại hình nghệ thuật trong mỗi năm học.
Nghệ sĩ cần học cách đứng lớp
Ngày 30.10, tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM khai mạc lớp tập huấn phương pháp truyền thụ nghệ thuật cho văn nghệ sĩ và người hoạt động văn hóa. Khóa học kéo dài ba ngày, từ 30.10 đến 1.11.2026, phối hợp với ngành giáo dục. Việc tập huấn là bước chuẩn bị đúng hướng: nghệ sĩ có chuyên môn biểu diễn, nhưng để học sinh hiểu và muốn tham gia, họ cần cách kể chuyện, đặt câu hỏi, dẫn dắt trao đổi và điều chỉnh nội dung theo khả năng tập trung của từng độ tuổi. Mục tiêu không phải biến nghệ sĩ thành giáo viên chuyên nghiệp; đó là giúp họ chuyển kiến thức nghề nghiệp thành ngôn ngữ gần gũi với học sinh. Đây là khác biệt giữa đưa một chương trình lên sân khấu trường học và xây dựng sân khấu học đường thực sự có tương tác. Thành phố có nguồn lực nghệ thuật phong phú; bài kiểm tra sẽ là liệu những cuộc gặp ấy có được tổ chức đều đặn, phù hợp chương trình học và tạo chỗ cho học sinh tham gia.
Truyền thống phải được xem, hiểu và thử
Danh mục dự kiến không chỉ có cải lương mà còn gồm hát bội, đờn ca tài tử, ca múa nhạc dân tộc, kịch, điện ảnh và nghệ thuật đương đại. Đưa nghệ thuật truyền thống đến trường có ý nghĩa bảo tồn, nhưng việc giới thiệu không nên dừng ở lời thuyết minh về lịch sử hay một trích đoạn biểu diễn. Học sinh tiểu học có thể bắt đầu bằng câu chuyện nhân vật, làn điệu ngắn hoặc động tác thử sức; với học sinh lớn hơn, nghệ sĩ có thể giải thích đặc trưng thể loại và bối cảnh tác phẩm. Cách phân tầng ấy giúp kiến thức vừa có chiều sâu vừa không áp đặt cùng một bài học cho mọi lứa tuổi. Hoạt động cũng cần nằm trong kế hoạch giáo dục, không làm gián đoạn giờ học chính khóa; nội dung và cách tổ chức nên được điều chỉnh từ phản hồi của nhà trường, học sinh và nghệ sĩ. Giá trị của giáo dục nghệ thuật nằm ở trải nghiệm có chủ đích, không phải số lượng loại hình được liệt kê.
Một tiết học liên môn cho thấy cách làm khả thi
Một mô hình tại Trường THPT Đinh Tiên Hoàng cho thấy nghệ thuật có thể bước vào bài học mà không tách rời chương trình. Ngày 4.11, hơn 300 học sinh lớp 10 học Ngữ văn qua chủ đề “Anh hùng cờ lau”, kết hợp giáo dục địa phương, hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp. Nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang giới thiệu cải lương, đờn ca tài tử và các trích đoạn gắn với văn học, lịch sử; học sinh còn được hướng dẫn hát làn điệu cơ bản, thử ca bài dân ca ngắn hoặc đặt lời mới cho giai điệu vừa học. Cách tổ chức này khiến nghệ thuật trở thành phương tiện để đọc văn học, hiểu di sản và thực hành, thay vì phần minh họa chen vào cuối buổi. Nếu mở rộng, mỗi trường cần được lựa chọn hình thức phù hợp điều kiện và độ tuổi học sinh. Thành phố đang có một cơ hội đáng kể: biến cuộc gặp với nghệ sĩ thành trải nghiệm học tập có nội dung, tương tác và tiếp nối.
