Giải thưởng ghi nhận năng lực AI ở cấp doanh nghiệp
AI Awards là giải thưởng tôn vinh các giải pháp, sản phẩm trí tuệ nhân tạo, tài năng AI và doanh nghiệp có đóng góp cho ngành; hạng mục “Doanh nghiệp AI tiêu biểu” hướng đến đơn vị trực tiếp nghiên cứu, phát triển và sở hữu công nghệ AI. Tại Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam 2026 (AI4VN 2026) ở Hà Nội, Zalo được trao giải ở hạng mục này. Vì vậy, đây không chỉ là một danh hiệu dành cho mức độ hiện diện của AI trong sản phẩm, mà còn là sự ghi nhận năng lực công nghệ, hiệu quả ứng dụng, tốc độ phát triển và đóng góp cho hệ sinh thái trong nước. Ban tổ chức đánh giá doanh nghiệp theo các tiêu chí đó, song thông tin hiện có chưa chỉ rõ sản phẩm hay đóng góp riêng nào giúp Zalo được chọn. Nhìn nhận giải thưởng như một tín hiệu về quá trình dài hạn là hợp lý hơn việc xem đây như bảng xếp hạng một sản phẩm cụ thể.
AI4VN 2026 là sự kiện thường niên tổ chức từ năm 2018 dưới sự chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ, do báo VnExpress phối hợp thực hiện; chương trình năm nay phối hợp với Đại học Quốc gia Hà Nội để thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng AI và khơi gợi sự quan tâm của người trẻ. Việc AI Awards nằm trong khuôn khổ ngày hội đặt giải thưởng vào bối cảnh rộng hơn: xây dựng năng lực AI trong nước, thay vì chỉ tôn vinh một tên tuổi riêng lẻ.
Từ mô hình tiếng Việt đến ứng dụng thực tế
Một dấu mốc thường được nhắc đến trong hành trình Zalo AI là mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt Zalo LLM, còn gọi là KiLM. Đội ngũ kỹ sư Việt Nam giới thiệu mô hình vào cuối năm 2023, lựa chọn huấn luyện từ đầu thay vì chỉ tinh chỉnh mô hình nước ngoài. Đến năm 2024, mô hình đạt 13 tỷ tham số và được huấn luyện trên hơn 1.000 tỷ token thuộc nhiều lĩnh vực; khoảng 15% dữ liệu là tiếng Việt chất lượng cao do đội ngũ xây dựng, tuyển chọn. Theo kết quả doanh nghiệp công bố, mô hình đạt hiệu năng bằng 150% GPT-3.5 trên bộ đánh giá VMLU. Đây là những con số đáng chú ý về năng lực nghiên cứu, nhưng tự thân chúng chưa chứng minh giải thưởng được trao nhờ riêng mô hình này.
Giá trị của AI còn nằm ở việc công nghệ có ích ra sao trong đời sống. Zalo cho biết 41% người dùng thường xuyên hàng tháng đã sử dụng ít nhất một tính năng AI trên nền tảng. Phụ đề cuộc gọi video, chuyển lời nói thành văn bản theo thời gian thực, hỗ trợ người cao tuổi và người suy giảm thính lực; đến cuối tháng 6/2026, hơn 400.000 người trên 60 tuổi đã dùng tiện ích này. Những ví dụ như vậy giúp nhìn rõ hướng ứng dụng, nhưng cũng cần phân biệt giữa bối cảnh hoạt động của doanh nghiệp và căn cứ chính thức cho quyết định trao giải.
Sự ghi nhận có ý nghĩa, nhưng cần đọc đúng giới hạn
Điểm đáng chú ý không chỉ là Zalo nhận danh hiệu doanh nghiệp AI, mà là cách giải thưởng đặt ra tiêu chuẩn: doanh nghiệp cần trực tiếp làm chủ công nghệ, triển khai được trong thực tế và đóng góp cho hệ sinh thái. Zalo theo đuổi nghiên cứu AI gần một thập kỷ, đồng thời tổ chức Zalo AI Challenge và Zalo AI Summit. Mùa giải thứ tám của Zalo AI Challenge 2026, với chủ đề đưa AI tác nhân vào đời sống, ghi nhận hơn 1.000 đội đăng ký trong chưa đầy 72 giờ mở cổng. Tháng 6/2025, doanh nghiệp gia nhập Liên minh AI Âu Lạc cùng hơn 20 cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học, tập trung vào nghiên cứu, quy chuẩn, chính sách và đào tạo nhân lực.
Dù vậy, các nguồn thông tin hiện có không nêu cụ thể sản phẩm hay đóng góp AI nào là căn cứ trực tiếp giúp Zalo nhận giải. Khoảng trống này không phủ nhận ý nghĩa của danh hiệu, nhưng giới hạn điều người đọc có thể kết luận: giải thưởng ghi nhận quá trình và các tiêu chí cấp doanh nghiệp, chứ chưa cho phép khẳng định một công nghệ riêng đã quyết định kết quả. Muốn đánh giá đầy đủ hơn, cần có thông tin rõ về cơ sở lựa chọn và đóng góp được hội đồng xem xét. Cho đến lúc đó, sự vinh danh nên được xem là tín hiệu tích cực cho năng lực AI trong nước, không phải lời xác nhận cuối cùng về chất lượng của mọi sản phẩm Zalo.
