Điểm cộng sẽ được thu hẹp rồi dừng hẳn
Điểm cộng tuyển sinh là phần điểm bổ sung ngoài kết quả xét tuyển chính, thường dành cho thí sinh có thành tích, năng khiếu đặc biệt hoặc chứng chỉ theo tiêu chí của cơ sở đào tạo. Chính sách này sẽ được thu hẹp trong năm 2027 và chấm dứt từ kỳ tuyển sinh đại học năm 2028.
Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 95/2026, sửa đổi, bổ sung quy định về tuyển sinh và đào tạo ở các bậc, trong đó có tuyển sinh đại học. Theo lộ trình, những trường đã áp dụng điểm cộng theo quy định đến năm 2026 có thể tiếp tục dùng trong năm 2027, nhưng tổng điểm cộng không được vượt quá 0,50 trên thang 30 và trường phải giải trình việc sử dụng. Sang năm 2028, các cơ sở đào tạo không được sử dụng điểm cộng trong tuyển sinh. Đây không phải thay đổi có hiệu lực ngay lập tức: năm 2027 là giai đoạn chuyển tiếp, còn năm 2028 là mốc dừng hoàn toàn.
Vì sao chính sách phải đi đến hồi kết?
Điểm cộng từng giúp ghi nhận thành tích học tập, năng khiếu và năng lực ngoại ngữ, nhưng quyền tự chủ rộng của các trường khiến cách tính ngày càng khác nhau. Có nơi cộng điểm cho giải thưởng, chứng chỉ quốc tế hay học sinh trường chuyên; việc cộng dồn nhiều tiêu chí còn có thể khiến tổng điểm giữa các thí sinh chênh lệch đáng kể. Khi điểm cộng trở thành công cụ cạnh tranh tuyển sinh, lợi thế không còn chỉ phản ánh năng lực mà còn phụ thuộc vào cơ hội tiếp cận các chứng chỉ và cuộc thi.
Tình trạng đó tạo bất lợi cho học sinh vùng sâu, vùng xa và gia đình khó khăn, những người ít có điều kiện thi các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Tháng 3/2025, Bộ đã giới hạn tổng điểm cộng cho một số nhóm thí sinh ở mức tối đa 10% thang điểm xét, tương đương 3 điểm trên thang 30; việc tiến tới bỏ hẳn cho thấy mức khống chế trước đó chưa giải quyết triệt để bất cập. Theo tôi, một chuẩn xét tuyển chung minh bạch có ý nghĩa hơn việc để các ưu đãi riêng ngày càng phình to.
Thí sinh cần phân biệt điểm cộng với điểm ưu tiên
Mốc 0,5 điểm năm 2027 áp dụng cho tổng điểm cộng, không bao gồm điểm ưu tiên. Vì vậy, việc điểm cộng bị bãi bỏ từ năm 2028 không đồng nghĩa mọi dạng điểm ưu tiên đại học cũng biến mất. Thí sinh nên đọc kỹ đề án và quy chế tuyển sinh của từng trường, nhất là cách trường mô tả điểm ưu tiên, điểm thưởng hoặc việc quy đổi chứng chỉ trong từng phương thức.
Thông tư 95/2026 còn giới hạn số phương thức: mỗi cơ sở đào tạo được dùng tối đa 5 phương thức; mỗi chương trình hoặc hình thức đào tạo được dùng tối đa 3 phương thức từ năm 2027 và 2 phương thức từ năm 2028, không tính tuyển thẳng và xét tuyển đối tượng cử tuyển. Với thí sinh, điều này đòi hỏi tập trung hơn vào kết quả cốt lõi và điều kiện của phương thức mình chọn, thay vì trông chờ điểm thưởng riêng.
Lộ trình hướng tới xét tuyển gọn và công bằng hơn
Thông tư cũng yêu cầu trường không bắt thí sinh nộp lại giấy tờ, chứng chỉ hay kết quả đã đầy đủ và hợp lệ trên Hệ thống dữ liệu tuyển sinh, trừ khi thông tin thiếu, chưa cập nhật hoặc cần xác minh. Cùng với việc giảm số phương thức và kết thúc điểm cộng, yêu cầu này có thể giúp quy trình bớt rườm rà. Nhưng hiệu quả công bằng sẽ phụ thuộc vào cách các trường công bố tiêu chí và thực thi quy định.
Lộ trình vì thế khá rõ: năm 2027, trường còn được lựa chọn duy trì điểm cộng nhưng phải giới hạn ở 0,50 điểm trên thang 30 và giải trình; từ năm 2028, điểm cộng không còn được dùng. Đây là bước điều chỉnh đáng ủng hộ nếu nó làm giảm lợi thế phụ thuộc vào điều kiện tiếp cận chứng chỉ, đồng thời khiến thí sinh được đánh giá nhất quán hơn. Kết luận, điểm cộng sắp kết thúc không phải để phủ nhận thành tích, mà để hạn chế một cơ chế có thể làm lệch mặt bằng xét tuyển.






