Sốt giảm không có nghĩa là đã qua nguy hiểm
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi vằn Aedes. Ca bệnh của một thanh niên 23 tuổi khỏe mạnh là lời nhắc rõ ràng: sốt xuất huyết nặng không chỉ đe dọa người cao tuổi hay người có bệnh nền. Bệnh nhân khởi phát sốt cao, đau tức bụng; tự dùng thuốc tại nhà nhưng không cải thiện. Đến ngày thứ ba, người bệnh tiêu lỏng nhiều lần, buồn nôn và mệt mỏi. Sau khi được chẩn đoán tại cơ sở y tế địa phương, tình trạng vẫn xấu đi, rồi tụt huyết áp và suy hô hấp.
Khi chuyển viện, dù được thở máy với nồng độ oxy 100%, SpO₂ của bệnh nhân chỉ khoảng 80%; huyết áp còn 80/40 mmHg dù đã dùng thuốc vận mạch. Người bệnh được chẩn đoán sốc sốt xuất huyết Dengue, suy hô hấp nguy kịch tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), cùng các bất thường về gan, thận và đông máu. Những con số này cho thấy diễn biến có thể vượt khỏi mức sốt thông thường rất nhanh. Đáng lưu ý, giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3–7, kể cả lúc người bệnh bắt đầu hạ sốt hoặc vừa hết sốt.
ECMO hỗ trợ trao đổi khí, không chữa khỏi sốt xuất huyết
Khi oxy máu không cải thiện dù đã thở máy với mức oxy tối đa, ê-kíp hồi sức quyết định dùng VV-ECMO. Với ECMO sốt xuất huyết, máu được đưa qua một hệ thống màng trao đổi khí bên ngoài cơ thể để bổ sung oxy và loại bỏ carbon dioxide, hỗ trợ hô hấp khi phổi tổn thương nghiêm trọng. Đây là biện pháp duy trì chức năng sống, không phải thuốc điều trị virus Dengue hay cách chữa nguyên nhân gây bệnh. ECMO giúp giảm tải cho phổi trong lúc các bác sĩ tiếp tục điều trị và chờ cơ quan này hồi phục.
Bệnh nhân còn được thở máy, dùng thuốc vận mạch và lọc máu liên tục, phối hợp hồi sức để hỗ trợ tuần hoàn, cân bằng dịch và chức năng thận. Sau 13 ngày hồi sức tích cực, người bệnh được rút ECMO và ống nội khí quản, tỉnh táo và tiếp tục được theo dõi tại bệnh viện. Kết quả này đáng mừng, nhưng không nên khiến người bệnh nghĩ ECMO là lựa chọn thông thường: đây là kỹ thuật hỗ trợ chuyên sâu dành cho tình trạng suy hô hấp nguy kịch, được cân nhắc và thực hiện bởi đội ngũ hồi sức.
Nhận ra dấu hiệu cảnh báo khi hạ sốt
Khi đánh giá dấu hiệu sốt xuất huyết, đừng chỉ nhìn nhiệt độ. Sốt giảm không đồng nghĩa đã khỏi bệnh; trong giai đoạn nguy hiểm, thoát huyết tương có thể làm giảm thể tích tuần hoàn và dẫn tới sốc. Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu đau bụng nhiều hoặc liên tục, nôn nhiều, mệt lả, vật vã, lừ đừ, chảy máu bất thường, tiểu ít hoặc khó thở. Đây không phải lúc chờ thêm một ngày để xem triệu chứng có tự hết hay không.
Không tự ý truyền dịch tại nhà: lượng dịch cần được đánh giá và theo dõi phù hợp với tình trạng người bệnh. Người nghi mắc sốt xuất huyết cũng không nên tự dùng aspirin, ibuprofen hoặc thuốc chống viêm không steroid khác vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Ca bệnh 23 tuổi cho thấy tuổi trẻ và thể trạng khỏe mạnh không bảo đảm bệnh sẽ nhẹ. Điều đáng làm là theo dõi sát trong những ngày nguy hiểm và đi khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, thay vì xem hạ sốt là bằng chứng đã an toàn.
