Từ bài toán đô thị đến cơ hội thị trường
Bài toán lớn Hà Nội là những nhu cầu ưu tiên của thành phố được chuyển thành nhiệm vụ khoa học, công nghệ có sản phẩm đầu ra và nguồn vốn cụ thể, để giải pháp có cơ hội đi từ nghiên cứu đến ứng dụng. Hà Nội xác định 30 bài toán lớn cho giai đoạn 2026-2030, mở thêm hướng tham gia cho doanh nghiệp công nghệ tại địa phương. Đây là bước đi đáng chú ý: thay vì hỗ trợ rời rạc, thành phố có thể dùng nhu cầu thực tế để dẫn dắt nghiên cứu và đầu tư. Đến tháng 9-2026, Sở Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận khoảng 160 đề xuất đặt hàng, xét tài trợ từ các sở, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân. Quy mô đề xuất cho thấy sự quan tâm đã hình thành; thước đo tiếp theo phải là bao nhiêu giải pháp được thử nghiệm, hoàn thiện và đưa vào phục vụ.
Nhu cầu của một đô thị lớn trải từ quản lý đô thị, chăm sóc sức khỏe đến môi trường và dịch vụ công. Vì vậy, các nhiệm vụ khoa học công nghệ chỉ tạo giá trị khi mô tả rõ vấn đề cần xử lý, sản phẩm cần có và điều kiện sử dụng. Việc gắn nhiệm vụ với đầu ra cùng nguồn vốn cụ thể giúp doanh nghiệp cân nhắc tham gia sớm hơn, nhưng bản thân một khoản hỗ trợ hay đề bài vẫn chưa tạo thành thị trường. Thành phố cần xác định đơn vị sử dụng, tiêu chí đánh giá và lộ trình triển khai ngay từ đầu. Nếu thiếu những yếu tố đó, nghiên cứu có thể hoàn thành trên giấy mà chưa giải quyết được vướng mắc hàng ngày của người dân.
Sản phẩm phải vượt qua cửa thử nghiệm
SmartLocker của Công ty Cổ phần Adela Building cho thấy lợi ích của công nghệ trở nên cụ thể thế nào khi gắn với nhu cầu thường nhật. Hệ thống tủ gửi, nhận đồ hoạt động 24/7, lưu hàng hóa trong các ngăn bảo mật để người nhận chủ động lấy vào thời gian phù hợp; cách làm này giúp hạn chế thất lạc, nhầm lẫn và giảm phụ thuộc vào giao nhận trực tiếp. Nhưng đưa sản phẩm vào chung cư không dễ, bởi mô hình quản lý giữa các tòa nhà chưa thống nhất. Đây không phải lỗi kỹ thuật đơn thuần mà là rào cản triển khai: doanh nghiệp cần địa điểm thử nghiệm, đầu mối phối hợp và khách hàng để kiểm chứng hiệu quả trước khi mở rộng. Bài học cho Hà Nội là thiết kế nhiệm vụ phải tính cả môi trường ứng dụng, không chỉ yêu cầu hoàn thành sản phẩm.
Khó khăn khác nằm ở năng lực hoàn thiện sản phẩm. Learn to Leap phát triển giải pháp giáo dục STEM, trí tuệ nhân tạo và robot; theo Tổng Giám đốc Lê Văn Trí, doanh nghiệp tự phát triển phần mềm và chương trình đào tạo nhưng khó tìm đơn vị sản xuất phần cứng theo yêu cầu, nên vẫn phải đặt hàng từ nước ngoài. Trường hợp này cho thấy cơ hội từ các bài toán lớn Hà Nội không thể chỉ dừng ở việc công bố đề tài hay giới thiệu sản phẩm. Sàn Giao dịch công nghệ và các kênh kết nối cần cung cấp thông tin đã xác thực về năng lực đối tác, giúp doanh nghiệp tìm được nơi sản xuất, thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp. Kết nối đúng có thể biến đề bài thành sản phẩm; kết nối hình thức thì không.
Đặt hàng phải nối liền với triển khai
Hà Nội hiện có 226 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và khoảng 10.996 doanh nghiệp công nghệ số. Nền tảng doanh nghiệp này đủ rộng để thành phố tìm kiếm giải pháp công nghệ Việt, nhưng số lượng không tự bảo đảm sản phẩm phù hợp với nhu cầu công. Trưởng phòng Chiến lược và Chính sách thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Lê Thu Hiền, cho biết thành phố đang chuyển từ hỗ trợ phân tán sang đặt hàng theo bài toán lớn, công nghệ chiến lược và khả năng ứng dụng, thương mại hóa. Hướng đi ấy đúng, miễn là tiêu chí lựa chọn không chỉ chấm chất lượng nghiên cứu mà còn xem xét khả năng vận hành, bảo trì, tích hợp và đáp ứng quy định trong môi trường thực tế.
Bước tiếp theo nên là xây dựng cơ chế thử nghiệm sản phẩm trong điều kiện sử dụng thật, đánh giá độc lập và xem xét mua sắm hoặc thuê dịch vụ khi giải pháp chứng minh hiệu quả, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và quy định hiện hành. Cùng lúc, các nền tảng kết nối cần xác thực năng lực của đơn vị tham gia và giúp doanh nghiệp tìm được đối tác phù hợp để phát triển sản phẩm. Như vậy, chuỗi từ đặt hàng, nghiên cứu đến thử nghiệm và thương mại hóa mới liền mạch, để nguồn lực khoa học, công nghệ tạo ra sản phẩm thiết thực phục vụ người dân và Thủ đô. Ba mươi bài toán chỉ thật sự mở đường khi có nơi thử, người dùng đánh giá và con đường đưa giải pháp hiệu quả vào vận hành.
