Ngôn ngữ là một phần của năng lực giữ biên giới
Bồi dưỡng tiếng Lào cho công an cơ sở là việc trang bị khả năng giao tiếp và hiểu biết văn hóa để cán bộ trao đổi trực tiếp với người dân, phối hợp với lực lượng chức năng nước bạn và xử lý công việc tại địa bàn biên giới. Đây không phải kỹ năng phụ: khi lời nói giúp thông tin đến đúng người và phản hồi được tiếp nhận chính xác, an ninh biên giới có thêm một lớp bảo vệ từ sự tin cậy và hợp tác.
Tuyến Thanh Hóa – tỉnh Hủa Phăn có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh, đồng thời là nơi người dân hai bên thường xuyên giao lưu, duy trì quan hệ thân tộc, trao đổi hàng hóa và qua lại. Bối cảnh đó khiến giao tiếp không thể chỉ trông vào phiên dịch. Với cán bộ công an ở xã giáp biên, một câu hỏi thăm bằng tiếng Lào có thể mở đầu cho cuộc trao đổi giúp nắm tình hình, tuyên truyền và vận động người dân.
Từ nhu cầu địa bàn đến những lớp học cụ thể
Từ cuối năm 2025, Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Trường Cao đẳng Sơn La tổ chức ba lớp bồi dưỡng tiếng Lào cho hơn 100 cán bộ, chiến sĩ; mục tiêu đặt ra là bồi dưỡng cho 100% cán bộ Công an xã giáp biên giới. Mỗi khóa kéo dài hơn 30 ngày, học vào thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật để học viên vẫn duy trì công việc tại đơn vị. Cách tổ chức này phản ánh đúng yêu cầu: tăng năng lực mà không tách cán bộ khỏi địa bàn họ đang phụ trách.
Chương trình gồm nghe, nói, đọc, viết và kiến thức về phong tục, tập quán, văn hóa Lào. Đây là lựa chọn hợp lý; giao tiếp trong công tác không chỉ là ghép đúng câu, mà còn là hiểu cách ứng xử để thông tin được truyền đạt phù hợp. Học viên được hướng dẫn từ bảng chữ cái, cách ghép vần đến giao tiếp theo chủ đề, với nội dung gắn với các tình huống có thể gặp khi tiếp xúc và làm việc với người dân.
Giao tiếp trực tiếp giúp phối hợp sát thực tế hơn
Tác dụng rõ nhất của tiếng Lào nằm ở những việc diễn ra hằng ngày: cán bộ có thể truyền đạt thông tin, tiếp nhận phản ánh và tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của người dân mà ít phụ thuộc vào người phiên dịch. Điều đó có thể hạn chế hiểu nhầm, đồng thời giúp thông tin từ cơ sở đầy đủ, chính xác hơn. Trong công tác dân vận, sự gần gũi về ngôn ngữ cũng tạo điều kiện để người dân chia sẻ những vấn đề liên quan đến đời sống và trật tự ở khu vực biên giới.
Nhu cầu này còn gắn trực tiếp với phòng ngừa, đấu tranh tội phạm, nhất là tội phạm ma túy, khi công an thường phải trao đổi với lực lượng chức năng và tiếp xúc với người dân nước bạn. Khả năng giao tiếp trực tiếp giúp việc trao đổi, xác minh và phối hợp xử lý vụ việc thuận lợi hơn. Vì vậy, năng lực tiếng Lào của công an Thanh Hóa không chỉ phục vụ giao lưu Thanh Hóa – Lào; nó là công cụ nghiệp vụ để tăng khả năng nắm tình hình và phối hợp trên tuyến biên giới.
Đào tạo là khởi đầu, không phải đích đến
Ba lớp học đã mở rộng cơ hội tiếp cận tiếng Lào cho hơn 100 cán bộ, nhưng một khóa hơn 30 ngày khó có thể tạo ra năng lực sử dụng thành thạo nếu không được duy trì sau đó. Trung tá Trịnh Ngọc Dũng, Phó Trưởng Công an xã Sơn Thủy, cho biết cán bộ cần tiếp tục tự học, tự rèn luyện sau khóa học để đáp ứng yêu cầu công tác tại địa bàn. Nhận định này nhấn đúng điểm quyết định: hiệu quả không nằm ở số buổi học đơn thuần, mà ở việc ngôn ngữ có được dùng thường xuyên trong công việc hay không.
Các hoạt động trao đổi giữa Thanh Hóa và Hủa Phăn, trong đó có thảo luận về thương mại biên giới, hợp tác địa phương và giao lưu nhân dân, cho thấy quan hệ hai bên không chỉ được vun đắp bằng các cuộc gặp chính thức. Khi cán bộ cơ sở có thể trò chuyện và phối hợp trực tiếp, hợp tác ấy có thêm nền tảng thiết thực. Bồi dưỡng tiếng Lào vì thế nên được xem là đầu tư dài hạn cho đội ngũ tại chỗ: học để gần dân hơn, phối hợp nhanh hơn và cùng giữ tuyến biên giới hòa bình, hữu nghị.
