Ngoại ngữ là một phần của năng lực bám địa bàn
Học tiếng Lào cho công an biên giới là việc trang bị khả năng giao tiếp và hiểu biết văn hóa để cán bộ trao đổi trực tiếp với người dân, đối tác và lực lượng chức năng nước bạn trong khi làm nhiệm vụ. Đây không phải kỹ năng bổ trợ xa rời thực tế: ở tuyến Thanh Hóa giáp tỉnh Hủa Phăn, hoạt động qua lại, giao lưu, quan hệ thân tộc và trao đổi hàng hóa khiến giao tiếp trực tiếp có ý nghĩa thiết thực đối với công tác cơ sở. Từ cuối năm 2025 đến nay, Công an tỉnh Thanh Hóa phối hợp với Trường Cao đẳng Sơn La tổ chức ba lớp bồi dưỡng cho hơn 100 cán bộ, chiến sĩ, hướng tới mục tiêu 100% cán bộ Công an xã giáp biên được học tiếng Lào. Quy mô này cho thấy địa phương đang xem ngoại ngữ như năng lực phục vụ nhiệm vụ thường xuyên, không phải thành tích học tập mang tính hình thức.
Các khóa học kéo dài hơn 30 ngày, tổ chức vào thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật để học viên tiếp tục duy trì công tác tại đơn vị. Cách bố trí ấy hợp lý với lực lượng làm việc ở địa bàn rộng và nhiều nhiệm vụ: đào tạo chỉ có giá trị khi có thể kết hợp với ca trực, công tác dân vận và xử lý tình huống thực tế. Mục tiêu phổ cập cho toàn bộ cán bộ Công an xã giáp biên cũng quan trọng không kém số người đã tham gia, bởi khả năng giao tiếp sẽ hữu ích nhất khi không phụ thuộc vào một vài cá nhân biết tiếng.
Nói được trực tiếp giúp thông tin ít bị đứt đoạn
Ở khu vực biên giới, một câu chào bằng tiếng của người đối diện có thể mở đầu cho cuộc trao đổi mà phiên dịch khó thay thế về mức độ gần gũi. Khi cán bộ giao tiếp trực tiếp, họ có thể truyền đạt thông tin, tuyên truyền và vận động rõ hơn, đồng thời tiếp nhận phản ánh từ người dân đầy đủ, chính xác hơn, giảm vướng mắc do bất đồng ngôn ngữ hoặc phải qua người phiên dịch. Đó là lợi ích cụ thể đối với cư dân hai bên: thông tin về đời sống và an ninh, trật tự có cơ hội đến đúng người, còn tâm tư, nguyện vọng tại cơ sở ít bị sai lệch khi chuyển lời.
Giá trị của tiếng Lào còn nằm ở hiểu biết phong tục, tập quán và truyền thống văn hóa. Chương trình bồi dưỡng tại Thanh Hóa kết hợp kiến thức ngôn ngữ với bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và nội dung văn hóa. Đây là lựa chọn đúng hướng: giao tiếp hiệu quả không chỉ là dùng từ chính xác, mà còn biết cách tiếp xúc phù hợp. Dẫu vậy, hơn 30 ngày học không thể tự động tạo nên sự thành thạo. Sau khóa học, cán bộ cần tiếp tục tự học, tự rèn luyện để dùng tiếng Lào tốt hơn trong công việc tại địa bàn.
Ngoại ngữ gắn với phối hợp nghiệp vụ
Năng lực giao tiếp không chỉ giúp công an biên giới gần dân mà còn hỗ trợ phối hợp phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, trong đó có tội phạm ma túy. Khi có thể trao đổi trực tiếp với người dân và lực lượng chức năng nước bạn, cán bộ có thêm điều kiện xác minh thông tin, chuyển tải phản ánh và xử lý vụ việc thuận lợi hơn. Vì thế, học tiếng Lào nên được nhìn như một công cụ của an ninh biên giới: nó không thay thế nghiệp vụ, nhưng giúp nghiệp vụ vận hành trên nền thông tin rõ ràng và quan hệ phối hợp tin cậy hơn.
Một hướng triển khai tương tự đã xuất hiện tại Quảng Trị. Chiều 3/11, Trung tâm Ngoại ngữ Asemlink phối hợp với Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh ra mắt mô hình “PA08 - Chinh phục ngoại ngữ, hướng tới tương lai”, nhằm xây dựng môi trường học ngoại ngữ gắn với yêu cầu chuyên môn của cán bộ, chiến sĩ. Mô hình nhấn mạnh thực hành, kỹ năng nghe nói và tình huống giao tiếp thực tế, đồng thời khuyến khích kết hợp học trực tiếp với trực tuyến để phù hợp đặc thù công việc.
Muốn tạo chuyển biến, phải duy trì việc học sau lớp
Các chương trình ở Thanh Hóa và Quảng Trị cùng cho thấy một cách tiếp cận đáng ủng hộ: dạy ngoại ngữ theo nhu cầu công vụ thay vì tách việc học khỏi nhiệm vụ hằng ngày. Nhưng lớp học chỉ là điểm khởi đầu. Muốn năng lực mới chuyển thành hiệu quả, đơn vị cần tạo điều kiện để cán bộ thực hành thường xuyên, củng cố kỹ năng sau khóa học và gắn nội dung học với những tình huống họ gặp tại địa bàn. Nếu thiếu quá trình ấy, kiến thức dễ dừng lại ở mức căn bản, còn mục tiêu phổ cập tiếng Lào sẽ khó chuyển thành khả năng sử dụng tự tin.
Với tuyến Thanh Hóa – Hủa Phăn, đầu tư vào tiếng Lào là đầu tư vào khả năng lắng nghe và phối hợp ngay tại cơ sở. Giao tiếp chính xác giúp người dân dễ tiếp cận thông tin, giúp cán bộ nắm tình hình tốt hơn và tạo thêm thuận lợi cho công tác phòng ngừa, xử lý vụ việc. Kết luận cần rõ ràng: ngoại ngữ không đứng ngoài nhiệm vụ bảo đảm an ninh biên giới; khi được học có mục tiêu và sử dụng liên tục, nó trở thành một phần thiết thực của nhiệm vụ ấy.
