Một cuộc gọi về quyền lợi có thể mở cửa cho kẻ gian
Lừa đảo bảo hiểm xã hội là thủ đoạn kẻ gian giả làm cán bộ BHXH, dùng lời hứa về thẻ hoặc quyền lợi bảo hiểm để dụ người dân tiết lộ dữ liệu, cài ứng dụng độc hại hay trao quyền truy cập điện thoại. Đây không phải rủi ro trên giấy: đã có người nhận cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu cài “thẻ Bảo hiểm xã hội điện tử”, sau đó bị chiếm quyền điều khiển điện thoại và mất tiền trong tài khoản ngân hàng.
Chiêu này nhắm vào thói quen dùng dịch vụ công trực tuyến và nhu cầu đồng bộ dữ liệu cá nhân. Người gọi thường tự xưng là cán bộ BHXH hoặc chính quyền, nói cần cập nhật thẻ BHXH, thẻ BHYT điện tử, đôi khi nhấn vào thẻ của trẻ dưới 6 tuổi. Họ có thể đề nghị đến trụ sở làm thủ tục; nếu người dân bận, lập tức đưa ra phương án “hỗ trợ từ xa”. Chính sự quen thuộc của thủ tục khiến lời mời cài đặt nghe có vẻ hợp lý, nhưng cài ứng dụng qua đường dẫn do người lạ gửi là bước rủi ro nhất.
Hoàn tiền, cập nhật tài khoản: mồi nhử được dựng có chủ đích
Một biến thể của lừa đảo hoàn tiền BHYT bắt đầu bằng thông báo người dân thuộc diện được cấp thẻ theo chính sách an toàn khu hoặc được hoàn trả tiền đóng BHYT. Sau đó, người gọi yêu cầu cập nhật thông tin cá nhân, xác minh hồ sơ hoặc tích hợp tài khoản an sinh. Những cuộc gọi này đã được người dân phản ánh tại Đồng Tháp; việc kẻ gian nêu đúng địa chỉ trụ sở BHXH tỉnh cũng không chứng minh họ là cán bộ thật.
Kịch bản thường tăng tốc bằng lời thúc giục phải làm ngay để không mất quyền lợi. Tiếp theo có thể là yêu cầu gửi ảnh căn cước, thông tin ngân hàng, mật khẩu hoặc mã OTP; quét mã QR, mở đường dẫn, cài tệp ứng dụng, chia sẻ màn hình hay cho phép điều khiển điện thoại từ xa. Đừng nhầm sự am hiểu chính sách với tính xác thực. Cơ quan BHXH cho biết việc cấp thẻ và hoàn trả cho người đủ điều kiện được xử lý theo quy trình nghiệp vụ; người dân không phải chuyển tiền cho cá nhân gọi đến hay cung cấp OTP để nhận quyền lợi.
- Coi yêu cầu cung cấp OTP, mật khẩu hoặc thông tin ngân hàng qua điện thoại là dấu hiệu báo động.
- Không bấm liên kết, quét mã QR hoặc cài ứng dụng từ tin nhắn, Zalo hay người gọi lạ.
- Không chia sẻ màn hình và không cho phép người khác điều khiển điện thoại từ xa.
Xác minh qua kênh chính thức, không làm theo áp lực
Khi có người giả danh cán bộ BHXH liên hệ, hãy dừng trao đổi trước khi họ dẫn dắt sang ứng dụng hay thao tác tài khoản. Tự liên hệ cơ quan BHXH có thẩm quyền để kiểm tra chính sách và hồ sơ; có thể đến cơ quan BHXH cơ sở hoặc tra cứu trên Cổng thông tin BHXH Việt Nam tại baohiemxahoi.gov.vn. Tổng đài chăm sóc khách hàng BHXH Việt Nam cũng tiếp nhận xác minh qua số 1900 9068. Đừng gọi lại số lạ chỉ vì người gọi đọc đúng địa chỉ cơ quan.
Nếu cần dùng VssID hoặc VNeID, chỉ tải ứng dụng từ kho chính thức App Store hoặc Google Play và kiểm tra kỹ tên ứng dụng. Người có nhu cầu thẻ BHYT điện tử nên xử lý qua kênh chính thức thay vì cài một ứng dụng được quảng cáo là “thẻ điện tử” qua đường dẫn riêng. Quy tắc này đáng giữ ngay cả khi cuộc gọi có vẻ đúng quy trình: một lời hứa về quyền lợi không thể thay thế việc xác minh độc lập.
Nếu đã cài ứng dụng lạ hoặc lộ mã OTP
Nếu đã cung cấp thông tin, mã OTP hoặc cài ứng dụng không rõ nguồn gốc, hãy ngắt kết nối mạng trên điện thoại ngay. Dùng thiết bị khác để liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức, đề nghị khóa và bảo vệ tài khoản; đồng thời báo cho cơ quan BHXH để được hướng dẫn xử lý. Đừng tiếp tục làm theo chỉ dẫn của người gọi, kể cả khi họ nói cần thêm một bước để “hoàn tất” việc nhận thẻ hay tiền hoàn trả.
Kết luận rất rõ: việc cấp thẻ hay hoàn tiền BHYT có thể là quyền lợi hợp lệ, nhưng cuộc gọi bất ngờ yêu cầu cài ứng dụng, cung cấp OTP hoặc thao tác ngân hàng thì không đáng tin cho đến khi được xác minh. Giữ quyền chủ động bằng cách tự tìm kênh liên hệ chính thức, không dùng liên kết hay số điện thoại do người lạ cung cấp. Trong các vụ lừa đảo bảo hiểm xã hội, dừng lại để kiểm tra an toàn hơn nhiều so với hành động vội vì sợ mất quyền lợi.
