Đào tạo chỉ có giá trị khi dẫn tới việc làm
Đào tạo nghề vùng núi là quá trình trang bị kỹ năng gắn với nhu cầu tuyển dụng và điều kiện sinh kế địa phương, để người học có con đường rõ ràng từ lớp học đến việc làm và thu nhập. Đây là hướng đi thuyết phục hơn việc mở lớp theo chỉ tiêu nhưng không biết học xong sẽ làm gì. Tại xã Bảo Thắng, Lào Cai, đào tạo nghề, tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu việc làm được triển khai theo nhu cầu thực tế của người dân. Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên Bảo Thắng phối hợp tuyển sinh các nghề như điện công nghiệp, kế toán kinh doanh, quản lý nhà hàng – khách sạn và chế biến thực phẩm, pha chế đồ uống. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 79,7%; tỷ lệ có bằng cấp, chứng chỉ đạt 46%. Trong chín tháng đầu năm, xã giới thiệu việc làm cho 224 người, bằng 99,6% kế hoạch. Những kết quả ấy cho thấy việc làm cho lao động được mở rộng tốt hơn khi đào tạo và tư vấn đi cùng nhau.
Kết nối tuyển dụng phải đi cùng vốn và tư vấn
Điểm đáng chú ý ở Lào Cai là nỗ lực nối cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để chương trình học bám sát vị trí tuyển dụng. Tỉnh cũng mở nhiều cửa vào thị trường lao động: trong chín tháng đầu năm 2026, có 7.851 người tìm được việc qua các chương trình phát triển kinh tế – xã hội; 9.546 người được hỗ trợ vay từ Quỹ quốc gia về việc làm; 8.662 lao động được giới thiệu hoặc cung ứng việc làm ngoài tỉnh. Đây là quy mô đáng kể, nhưng hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc tư vấn đúng nghề, đúng nhu cầu và đúng khả năng của từng người. Tại Bảo Thắng, 24 người vay tổng cộng khoảng 650 triệu đồng từ Quỹ quốc gia về việc làm. Vốn không thay thế kỹ năng, cũng như một khóa học không tự tạo ra việc làm; hai hỗ trợ chỉ phát huy khi người lao động được hướng dẫn tiếp cận tuyển dụng và chính sách phù hợp. Lãnh đạo ngành nội vụ tỉnh nhấn mạnh cần chủ động nắm nhu cầu việc làm của người dân và tăng liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp.
Điện Biên, Lai Châu mở thêm cửa ra thị trường ngoài tỉnh
Ở Điện Biên và Lai Châu, việc làm ngoài địa phương, trong đó có đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, được đặt cạnh đào tạo, tư vấn và hỗ trợ tiếp cận vốn. Với hộ nghèo, chi phí chuẩn bị, học ngôn ngữ, khám sức khỏe và hoàn thiện giấy tờ có thể thành rào cản. Chính sách hỗ trợ có thể bao gồm giáo dục định hướng, đào tạo nghề, ngoại ngữ và các khoản cần thiết theo quy định; cán bộ địa phương cũng được tập huấn về thị trường, tuyển dụng, chương trình vay và quản lý tài chính. Trong sáu tháng đầu năm 2026, Điện Biên có 74 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, gồm 41 người sang Nhật Bản, 24 người sang Đài Loan và 5 người sang Hàn Quốc, cùng một số thị trường khác. Lai Châu đặt mục tiêu tuyển 150 lao động cho chương trình thời vụ nông nghiệp tại Hàn Quốc. Đây là những lựa chọn có điều kiện tuyển chọn cụ thể, nên tư vấn đầy đủ và kết nối tuyển dụng minh bạch phải đi trước quyết định tham gia.
Thu nhập cần chuyển thành sinh kế bền vững
Cơ hội việc làm chỉ thật sự tạo chuyển biến khi người lao động giữ được thành quả sau một đợt làm việc. Tại Lai Châu, chị Lò Thị Nừng cho biết sau một kỳ làm việc thời vụ kéo dài năm tháng ở Hàn Quốc, chị tích lũy được hơn 200 triệu đồng. Anh Vàng A Sử cũng gửi tiền về gia đình sau các đợt làm việc, giúp hộ có vốn phát triển kinh tế và cải thiện đời sống. Những trường hợp này cho thấy thu nhập có thể mở đường tích lũy, nhưng thông tin về điều kiện hợp đồng, quyền lợi và cách sử dụng vốn cũng cần được đặt ngang với khâu tuyển người. Tháng 10-2026, Lai Châu phổ biến dự thảo nghị quyết hỗ trợ lao động dân tộc Mảng và La Hủ đi làm tại các tỉnh, thành trong nước và nước ngoài giai đoạn 2026–2030. Bước tiếp theo nên là nâng chất lượng đào tạo, củng cố tư vấn và hỗ trợ người dân tiếp cận chính sách việc làm. Đào tạo nghề vùng núi sẽ tạo giá trị bền hơn khi kết nối với tuyển dụng phù hợp và giúp người lao động biến thu nhập thành sinh kế lâu dài.
