Dữ liệu biến hoạt động kinh doanh thành căn cứ cho vay
Minh bạch quản trị là việc doanh nghiệp ghi nhận, kiểm soát và công bố thông tin tài chính, hoạt động một cách nhất quán để ngân hàng và nhà đầu tư có thể kiểm chứng hiệu quả kinh doanh, dòng tiền và trách nhiệm của ban lãnh đạo. Đây không còn là việc chỉ dành cho doanh nghiệp lớn: nó đang trở thành điều kiện thiết thực để mở rộng khả năng tiếp cận vốn doanh nghiệp. Đến ngày 26/10/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20.815,94 nghìn tỷ đồng, tăng 11,94% so với cuối năm trước. Dù tín dụng đang tăng, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn thường khó vay vì quy mô vốn nhỏ, sức chống chịu hạn chế, phương án kinh doanh biến động và thông tin tài chính chưa minh bạch, theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn. Vì vậy, chuyển sang thẩm định dựa trên dữ liệu doanh thu không chỉ là số hóa thủ tục: đó là cách nhìn nhận năng lực kinh doanh thực tế, thay vì mặc định tài sản bảo đảm là thước đo chính.
Cửa vay trong nước đang mở, nhưng cần dòng tiền kiểm chứng được
Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp Việt Nam, nên cải thiện khả năng vay có tác động trực tiếp đến sản xuất, mở rộng kinh doanh và việc làm. Hiện có hơn 100 tổ chức tín dụng cho khu vực này vay, với dư nợ trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,4% so với cuối năm 2025 và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ nền kinh tế. Sau chỉ đạo trong tháng 8/2026, chương trình tín dụng hướng đến doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các lĩnh vực động lực đã được 19 ngân hàng công bố, với quy mô trên 407 nghìn tỷ đồng; lãi suất ưu đãi thấp hơn 1–2 điểm phần trăm mỗi năm so với mức cho vay bình quân cùng kỳ hạn. Tại MB, hơn 4.000 doanh nghiệp đã tiếp cận mô hình đánh giá mới, và hơn 3.500 tỷ đồng được giải ngân không cần tài sản bảo đảm, dựa trên doanh thu và dữ liệu. Một số hồ sơ từ đề xuất đến giải ngân chỉ mất khoảng ba ngày. Cơ hội có thật, nhưng doanh nghiệp phải ghi nhận doanh thu đầy đủ và chứng minh được dòng tiền.
Vốn ngoại đòi hỏi nhiều hơn một phương án kinh doanh tốt
Nếu ngân hàng trong nước có thể bắt đầu từ cuộc trao đổi với một lãnh đạo cấp cao và việc trình bày tình hình hoạt động, thường kèm tài sản bảo đảm, thì IPO hay phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài đòi hỏi chuẩn bị rộng hơn: tổ chức roadshow, gặp nhà đầu tư và trình bày hoạt động, triển vọng lẫn chiến lược phát triển. Khác biệt này cho thấy vốn ngoại doanh nghiệp không thể chỉ được xem như một khoản vay lớn hơn; đó là quan hệ đầu tư cần sự tin cậy và trách nhiệm với cổ đông. Nhà đầu tư tổ chức xem xét tính bền vững của mô hình, lợi thế cạnh tranh, năng lực lãnh đạo, minh bạch quản trị và sự hài hòa lợi ích giữa ban lãnh đạo với cổ đông. Lợi nhuận tăng cũng chưa đủ nếu dòng tiền không tăng tương ứng hoặc kết quả dựa vào thu nhập bất thường. Hồ sơ tài chính chưa được chuẩn hóa còn có thể khiến báo cáo kiểm toán xuất hiện ý kiến ngoại trừ hoặc đoạn nhấn mạnh, làm nhà đầu tư lo ngại. Doanh nghiệp cần chứng minh chất lượng tăng trưởng bằng dữ liệu, không chỉ bằng lời hứa.
Chuẩn bị quản trị trước khi cần huy động
Thông điệp đáng lưu ý là minh bạch không nên được xử lý như một đợt dọn hồ sơ sát ngày gọi vốn. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa kế toán, rà soát dữ liệu và xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn từ sớm; một dự án muốn nhận vốn quốc tế phải chứng minh hiệu quả và khả năng tạo dòng tiền, chứ không thể chỉ dựa vào kỳ vọng tăng trưởng. Nâng năng lực quản trị, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG), đồng thời bảo vệ quyền lợi cổ đông sẽ giúp doanh nghiệp hướng tới nguồn vốn dài hạn và giảm lệ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Ở phía ngân hàng, MB đang triển khai bốn hướng: số hóa quy trình, cho vay dựa trên doanh thu và dữ liệu, thiết kế sản phẩm theo ngành nghề và chuỗi cung ứng, cùng các gói ưu đãi cho lĩnh vực ưu tiên. Doanh nghiệp nên chủ động đưa doanh thu qua hệ thống kế toán, lưu dấu dòng tiền và duy trì hồ sơ nhất quán. Kết luận rất rõ: dữ liệu tốt có thể mở cửa vay vốn trong nước, nhưng để thuyết phục nhà đầu tư quốc tế, doanh nghiệp phải biến minh bạch thành một năng lực quản trị thường xuyên.
