Công trình mới tăng năng lực và độ chủ động khai thác
Đường băng Phù Cát là hạng mục hạ tầng hàng không mới gồm đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ trong khu bay, được đưa vào khai thác để tăng khả năng phục vụ máy bay và giảm nguy cơ gián đoạn hoạt động. Chiều 29/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự lễ khánh thành dự án và sự kiện đón chuyến bay quốc tế tại nhà ga hành khách T2. Với tổng mức đầu tư hơn 3.245 tỷ đồng, công trình có quy mô đáng kể: đường băng dài 3.048 m, rộng 45 m, song song với đường băng hiện hữu và cách 215 m về phía Tây.
Tác động thiết thực nhất không nằm ở con số chiều dài, mà ở khả năng duy trì khai thác khi một đường băng phải tạm dừng. Đường băng thứ hai giúp sân bay Phù Cát chủ động hơn theo phương án khai thác được phê duyệt, hạn chế nguy cơ chuyến bay bị gián đoạn và hỗ trợ nhu cầu đi lại thường ngày.
Hạ tầng đồng bộ mới là phần làm nên năng lực thực tế
Một đường băng mới không thể phát huy hết giá trị nếu thiếu các hạng mục kết nối và bảo đảm hoạt động bay. Dự án bổ sung bốn đường lăn nối, hai đường lăn thoát nhanh cùng hệ thống mương, cống ngầm và rãnh thấm; các hạng mục này hỗ trợ luân chuyển tàu bay và thoát nước trong khu bay. Hệ thống đèn tiếp cận CAT II ở đầu 33R, CAT I ở đầu 15L, quan trắc khí tượng tự động, đường công vụ và hạ tầng an ninh cũng được triển khai đồng bộ.
Đây là khác biệt giữa một công trình mới và một năng lực khai thác mới: đường băng tạo thêm phương án vận hành, còn đường lăn, tín hiệu và hệ thống an toàn quyết định phương án ấy có thể sử dụng hiệu quả ra sao. Theo định hướng quy hoạch, Cảng hàng không Phù Cát hướng tới công suất khoảng 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030.
Chuyến bay Macau mở cửa kết nối, chưa bảo đảm đường bay thường xuyên
Dấu mốc quốc tế gắn với lễ khánh thành là chuyến bay thuê chuyến từ Macau do Bamboo Airways khai thác. Chuyến bay QH9585 hạ cánh tại Phù Cát lúc 15 giờ 25 ngày 29/10; nguồn tin về buổi lễ ghi nhận chuyến bay có 166 hành khách theo kế hoạch. Sự kiện cho thấy sân bay có thể đón chuyến bay quốc tế và tạo cơ hội đưa khách tới các điểm đến ven biển lẫn cao nguyên.
Tuy nhiên, một chuyến bay Macau là tín hiệu mở đầu, không phải bằng chứng rằng mạng bay quốc tế đã ổn định. Muốn chuyển khả năng tiếp nhận thành kết nối có giá trị lâu dài, Gia Lai cần lịch bay đủ đều, sản phẩm du lịch đủ hấp dẫn và dịch vụ mặt đất thuận tiện. Điều này phù hợp với mục tiêu của tỉnh đến năm 2030: đón 18,5 triệu lượt khách, trong đó có 1,1 triệu khách quốc tế, và đạt doanh thu du lịch 45.500 tỷ đồng.
Đường đến sân bay sẽ quyết định hiệu quả của đường băng
Gia Lai đang tính tiếp phần kết nối trên mặt đất, điều kiện không thể thiếu để năng lực hàng không lan tỏa ra ngoài sân bay. Tỉnh đã phê duyệt chủ trương nâng cấp, mở rộng đường phía Tây tỉnh (ĐT 638), đoạn từ quốc lộ 19 đến Cảng hàng không Phù Cát; tuyến dài khoảng 18 km và dự kiến triển khai trong giai đoạn 2028–2031. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ kết nối quốc lộ 19, cao tốc Bắc – Nam phía Đông và cao tốc Quy Nhơn – Pleiku với quốc lộ 19B cùng sân bay, phục vụ cả hành khách lẫn vận chuyển hàng hóa.
Các mốc tiếp theo cho thấy đường băng là một mắt xích trong kế hoạch rộng hơn, chứ không phải lời giải độc lập. Phó Thủ tướng đề nghị địa phương tiếp tục nâng cấp, hiện đại hóa sân bay, hướng tới mục tiêu đưa Phù Cát trở thành sân bay quốc tế trước năm 2030. Khánh thành đường băng thứ hai là bước tiến rõ rệt về khả năng khai thác; kết quả kinh tế sẽ tùy thuộc vào việc Gia Lai đồng thời phát triển đường bay, dịch vụ du lịch và giao thông kết nối.
