Đề xuất đặt quyền được đi học lên trước sàng lọc
Dự thảo tuyển sinh đầu cấp là đề xuất về cách tiếp nhận học sinh vào lớp 1 và lớp 6, trong đó ưu tiên quyền học tập theo địa bàn và giới hạn việc tuyển chọn vào những trường hợp đặc biệt. Điểm đáng chú ý nhất là trẻ vào lớp 1 không bị kiểm tra, đánh giá, phân loại hay tuyển chọn dưới bất kỳ hình thức nào làm căn cứ tiếp nhận. Đây là hướng đi hợp lý: đầu cấp nên giúp trẻ bắt đầu học tập, không biến kỹ năng được hình thành trước tuổi đến trường thành cửa ải tuyển sinh. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến về dự thảo quy chế đến hết ngày 1/11. Phụ huynh vì vậy nên xem đây là đề xuất đang được tham vấn, chưa phải quy định có thể áp dụng ngay.
Tuyển sinh lớp 1 dựa trên địa bàn và hồ sơ
Theo đề xuất, tuyển sinh lớp 1 được tổ chức theo địa bàn trong kế hoạch tiếp nhận học sinh đầu cấp của địa phương. Nhà trường tiếp nhận trẻ đúng độ tuổi thuộc địa bàn hoặc nhóm đối tượng theo quyết định có thẩm quyền, dựa trên thông tin, dữ liệu trong hồ sơ do cơ sở giáo dục mầm non bàn giao; đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan để huy động trẻ đến trường. Cách làm này chuyển trọng tâm từ việc trẻ phải chứng minh mình sẵn sàng qua một bài kiểm tra sang trách nhiệm của hệ thống trong việc tổ chức chỗ học. Phụ huynh nên theo dõi kế hoạch địa phương, địa bàn tuyển sinh và hướng dẫn hồ sơ khi được công bố. Nếu trường tổ chức đánh giá đầu vào để làm căn cứ nhận học sinh lớp 1, điều đó không phù hợp với nội dung đang được đề xuất; tuy nhiên, cần chờ văn bản chính thức để biết quy định cuối cùng.
Lớp 6: tuyển chọn chỉ dành cho ngoại lệ được phê duyệt
Với tuyển sinh lớp 6, nguyên tắc được nêu trong dự thảo cũng là không phân loại hoặc tuyển chọn học sinh. Ngoại lệ chỉ dành cho cơ sở được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu hoặc thành tích nổi bật nhằm phục vụ giáo dục mũi nhọn của địa phương; phương thức tiếp nhận trong trường hợp này là xét tuyển. Đây không phải giấy phép để mọi trường tự mở một vòng chọn lọc. Việc xét tuyển phải được ghi trong kế hoạch tiếp nhận của địa phương, theo tiêu chí do Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn, bảo đảm công bằng, khách quan, minh bạch. Quan trọng hơn, học sinh không được tuyển chọn vẫn phải được bố trí chỗ học phù hợp theo địa bàn và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Học sinh lớp 6 được tiếp nhận trên cơ sở hồ sơ chứng minh đã hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học. Vì thế, phụ huynh có con dự tuyển nên phân biệt rõ quy định chung theo địa bàn với ngoại lệ xét tuyển tại cơ sở được giao nhiệm vụ đặc biệt.
Phụ huynh cần chờ văn bản cuối cùng
Điều cần theo dõi lúc này không chỉ là trường có tổ chức tuyển chọn hay không, mà còn là nội dung chính thức sau khi kết thúc lấy ý kiến và quy trình triển khai tại địa phương. Dự thảo tuyển sinh chưa phải quy định chính thức, nên phụ huynh không nên coi các phương án đang được đề xuất là hướng dẫn đã có hiệu lực. Khi văn bản được ban hành, hãy kiểm tra lịch tiếp nhận, địa bàn, hồ sơ và—nếu có trường hợp xét tuyển lớp 6—quyết định giao nhiệm vụ cùng tiêu chí áp dụng. Giới hạn ngoại lệ và bảo đảm chỗ học cho học sinh không được tuyển chọn là những điểm cần được thực hiện minh bạch, không chỉ ghi trên giấy.
Tóm lại, dự thảo chọn một nguyên tắc đáng ủng hộ: không sàng lọc trẻ vào lớp 1 và không biến tuyển chọn lớp 6 thành thông lệ. Phụ huynh nên theo dõi văn bản cuối cùng và kế hoạch địa phương trước khi chuẩn bị hồ sơ hoặc đưa ra quyết định.
