Cuộc gặp đang được chuẩn bị, chưa phải thỏa thuận đã định
Thượng đỉnh ba bên là cuộc gặp dự kiến giữa lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc, nhằm mở đối thoại trực tiếp về các vấn đề an ninh và địa chính trị mà cả ba cường quốc cùng tác động. Điểm đáng chú ý lúc này không phải một thỏa thuận đã thành hình, mà là việc các bên bắt đầu chuẩn bị trong khi những bất đồng vẫn còn nguyên. Ngày 25/10, Trợ lý chính sách đối ngoại Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết Moscow, Washington và Bắc Kinh đã đồng thuận về nguyên tắc và công tác chuẩn bị đã bắt đầu. Tín hiệu này nối tiếp tuyên bố ngày 19/10 của Tổng thống Donald Trump rằng ông để ngỏ khả năng gặp Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Trung Quốc vào tháng tới. Tuy vậy, sự sẵn sàng trên nguyên tắc không đồng nghĩa với xác nhận tham dự hay bảo đảm hội nghị sẽ diễn ra. Vì thế, nên xem đây là phép thử đối thoại hơn là bước đột phá ngoại giao.
Thâm Quyến và APEC là bối cảnh được nhắc đến
Theo thông tin từ phía Nga, cuộc gặp có thể diễn ra bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại Thâm Quyến trong hai ngày 18-19/11. Đây là phương án có tính thực tế về lịch trình: ba nước đều tham gia diễn đàn, nên một cuộc tiếp xúc bên lề có thể đưa các lãnh đạo vào cùng một địa điểm. Nhưng địa điểm và thời gian được nhắc đến không nên bị hiểu thành lịch họp đã chốt. Những thông tin hiện có chưa nêu nghị trình cuối cùng, thành phần cụ thể hay kết quả mà các bên kỳ vọng. Sự dè dặt ấy có ý nghĩa: hội nghị cấp cao chỉ có thể tạo không gian đối thoại, không tự động hóa giải khác biệt. Cùng lúc, Điện Kremlin cho biết Moscow cũng đề cập khả năng tiếp xúc giữa Nga, Mỹ và Ukraine trong tháng 11, theo hướng thăm dò khả năng thúc đẩy ngoại giao. Những bước đi này cho thấy tháng 11 có thể mở thêm kênh trao đổi, nhưng chưa chứng minh một tiến trình thống nhất đã được hình thành.
Kiểm soát vũ khí và hạt nhân có thể mở đường đối thoại
Trong các chủ đề được nêu, kiểm soát vũ khí hạt nhân có thể là phép thử quan trọng nhất đối với khả năng hợp tác Nga Mỹ Trung. Trump nói cuộc gặp sẽ tập trung vào vũ khí hạt nhân và phi hạt nhân hóa, đồng thời nhấn mạnh ông muốn làm mọi điều có thể để chấm dứt xung đột Ukraine. Hai nội dung này không tách rời hoàn toàn: thảo luận về ổn định chiến lược có thể giúp duy trì đối thoại ngay cả khi các bên chưa thống nhất về chiến tranh. Bối cảnh càng cấp bách khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới giữa Mỹ và Nga hết hiệu lực ngày 5/2/2026. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng nằm trong phương trình hạt nhân, và nguồn tin chưa cho thấy ba bên đã thống nhất khuôn khổ hay mục tiêu đàm phán nào. Nói cách khác, chủ đề này có tiềm năng tạo điểm chung, nhưng chưa có căn cứ để gọi đó là một thỏa thuận sắp đạt được.
Ukraine không thể là chủ đề được quyết định vắng mặt
Xung đột Ukraine sẽ là nội dung nhạy cảm nhất, bởi một cuộc gặp chỉ có Nga, Mỹ và Trung Quốc có thể tạo đà ngoại giao nhưng cũng đặt ra câu hỏi về tiếng nói của Kyiv. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã bày tỏ lo ngại trước khả năng ba nhà lãnh đạo gặp nhau; phía Ukraine sợ lợi ích và yêu cầu an ninh của mình không được tính đến đầy đủ. Đây không phải trở ngại hình thức: một thỏa thuận lâu dài khó có tính chính danh nếu quốc gia trực tiếp chịu chiến tranh bị gạt khỏi quyết định về tương lai của mình. Điện Kremlin cũng nói Ukraine cần tham gia bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào. Vì vậy, giá trị của thượng đỉnh không nên được đo bằng tuyên bố chung giữa ba cường quốc, mà bằng việc cuộc gặp có mở thêm con đường ngoại giao với Kyiv hay không. Cho đến nay, chưa có nghị trình chính thức, bảo đảm hội nghị diễn ra hoặc căn cứ xác nhận đã có thỏa thuận về Ukraine.
Thiện chí sẽ quyết định cuộc gặp có thành hình
Khả năng tổ chức hội nghị vẫn phụ thuộc vào quyết định chính trị của từng bên, chứ không chỉ vào lịch APEC. Trump nói ông chưa chấp thuận tham gia nhưng để ngỏ cơ hội nếu các bên có thiện chí. Phía Nga cũng chưa xác nhận quyết định cuối cùng về một số cuộc gặp cấp cao: Điện Kremlin nhận lời mời Washington dành cho Putin dự hội nghị G20 tại Miami vào tháng 12, song việc ông có tham dự hay không vẫn chưa được quyết định. Những tín hiệu ấy nhắc rằng lời mời, chuẩn bị và xác nhận là ba bước khác nhau. Kết luận thận trọng nhưng cần thiết là cuộc gặp Nga Mỹ Trung đáng theo dõi vì có thể tạo kênh trao đổi về kiểm soát vũ khí và Ukraine, song chưa thể xem là đột phá. Thước đo thực chất sẽ là liệu các bên có chốt được cuộc gặp, đưa Ukraine vào tiến trình liên quan đến tương lai của nước này và duy trì đối thoại sau đó hay không.
