Tuyên bố về hồi kết cần được nhìn thận trọng
Xung đột Nga Ukraine là cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã kéo dài hơn bốn năm, hiện được Washington tìm cách đưa trở lại bàn ngoại giao. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định cuộc chiến đang tiến gần khả năng chấm dứt hơn bao giờ hết, trong lúc Mỹ thúc đẩy tiếp xúc giữa Moscow và Kyiv. Đây là tín hiệu chính trị đáng chú ý, nhưng chưa phải bằng chứng rằng một thỏa thuận hòa bình đã thành hình. Trump nói với phóng viên tại căn cứ không quân Joint Base Andrews rằng hai bên đạt nhiều tiến triển và một cuộc gặp sẽ sớm được sắp xếp. Cách diễn đạt lạc quan tạo kỳ vọng, song cụm từ “sớm” vẫn để ngỏ thời điểm và hình thức. Với một cuộc chiến kéo dài, khoảng cách giữa tuyên bố về tiến triển và kết quả ngoại giao cụ thể là điều cần giữ rõ.
Trump nói sẽ gặp Putin và Zelensky, nhưng chi tiết còn thiếu
Khi được hỏi ông dự định gặp ai, Trump nêu Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Vì vậy, khả năng Trump gặp Putin và Trump gặp Zelensky đã được ông công khai nhắc tới, nhưng các thông tin hiện có chưa xác nhận lịch trình, địa điểm hay nội dung cụ thể của những cuộc gặp. Cũng chưa rõ đây sẽ là một cuộc gặp trực tiếp giữa các lãnh đạo, một cuộc tiếp xúc riêng rẽ hay một phần của tiến trình rộng hơn. Sự thiếu vắng chi tiết không phải điểm nhỏ: nếu chưa có chương trình và xác nhận từ các bên, lời dự kiến vẫn chỉ là tuyên bố của Trump. Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Nga hoặc Ukraine đối với thông báo này. Do đó, không nên xem khả năng gặp gỡ là một thỏa thuận đã được thống nhất.
Kế hoạch ba bên đã được nhắc đến, nhưng chưa có đột phá
Có một diễn biến ngoại giao cụ thể hơn để đặt cạnh phát biểu của Trump. Ngày 25.10, Zelensky cho biết cuộc gặp ba bên giữa Kyiv, Washington và Moscow sẽ diễn ra trong tháng 11, nhằm khởi động lại các cuộc đàm phán hòa bình đang đình trệ. Điện Kremlin cũng thông báo gần đây rằng cuộc gặp giữa ba quốc gia đã được lên kế hoạch tổ chức tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất trong tháng 11. Những thông tin này cho thấy kênh tiếp xúc đang được thúc đẩy, nhưng không xác nhận rằng cuộc gặp mà Trump vừa nói đến có cùng lịch trình, địa điểm hay chương trình nghị sự. Phân biệt hai điều đó là cần thiết: kế hoạch ba bên được các phía nêu ra là một tín hiệu ngoại giao, còn lời hứa “sớm” của Trump chưa bổ sung chi tiết để xác định bước tiếp theo.
Kỳ vọng hòa bình vẫn phải đối mặt với thực tế đàm phán
Sự thận trọng càng có cơ sở khi nhìn vào tiền lệ và bế tắc hiện tại. Ngày 5.6, Putin nói ông không thấy lý do gặp Zelensky cho đến khi hai bên hoàn tất một thỏa thuận hòa bình. Trong khi đó, hơn một năm đàm phán dưới sự dẫn dắt của Mỹ vẫn chưa tạo ra đột phá. Bối cảnh ấy khiến nhận định xung đột sắp khép lại của Trump đáng chú ý, nhưng chưa đủ để kết luận chiến tranh đã bước vào giai đoạn kết thúc. Đàm phán Ukraine chỉ có thể được đánh giá bằng những bước đi được xác nhận: cuộc gặp có diễn ra hay không, các bên có tham gia và có thống nhất được điều gì. Cho đến khi xuất hiện các dấu hiệu đó, tuyên bố lạc quan nên được xem là kỳ vọng của Washington, không phải kết quả đã đạt được.
