Một chương trình hợp tác có nhiều tầng
Hợp tác Việt Mỹ là quá trình hai nước phối hợp trên các lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, an ninh, khắc phục hậu quả chiến tranh và giao lưu xã hội, dựa trên lợi ích chung và sự tôn trọng lẫn nhau. Những ưu tiên Đại sứ Jennifer Wicks nêu không tách rời nhau: chúng tạo thành một chương trình vừa giải quyết lợi ích trước mắt, vừa bồi đắp lòng tin lâu dài.
Trong cuộc gặp với Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được ngày 2/11/2026, bà Wicks nhấn mạnh thúc đẩy hợp tác kinh tế và hướng tới quan hệ thương mại cân bằng hơn. Bà cũng xác định tăng cường hợp tác quốc phòng, an ninh và giao lưu nhân dân là những ưu tiên trong nhiệm kỳ. Đáng chú ý, cam kết xử lý di sản chiến tranh được bà mô tả vừa là trách nhiệm với Quốc hội và lãnh đạo Mỹ, vừa là cam kết cá nhân; bà khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam.
Thông điệp này có sức nặng bởi nó gắn ngoại giao Việt Mỹ với những việc có thể tạo kết quả cụ thể: mở cơ hội kinh doanh, giữ an toàn trên biển, cải thiện sức khỏe cộng đồng và cùng xử lý những hệ quả còn lại của chiến tranh.
Kinh tế là trụ cột, nhưng cần lợi ích cân bằng
Các cuộc trao đổi với lãnh đạo Việt Nam cho thấy mục tiêu kinh tế không chỉ là mở rộng thương mại mà còn là xây dựng môi trường hợp tác ổn định, minh bạch và có thể dự báo. Trong cuộc tiếp Đại sứ Wicks, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đánh giá kinh tế, thương mại và đầu tư là một trụ cột quan trọng của quan hệ Việt Mỹ; ông nêu mong muốn thúc đẩy thương mại hai chiều cân bằng, bền vững, cùng có lợi. Hai bên cũng trao đổi về tiến trình đàm phán thương mại.
Tại TP.HCM, bà Wicks nói doanh nghiệp Mỹ cần tiếp cận thị trường thuận lợi hơn và hoạt động trong môi trường pháp lý rõ ràng. Chủ tịch Nguyễn Văn Được, ngược lại, giới thiệu tiềm năng ở công nghệ cao, bán dẫn, tài chính và năng lượng, đồng thời khẳng định thành phố sẵn sàng tạo điều kiện cho đầu tư dài hạn. Đây là phép thử thực tế của cam kết cân bằng: cơ hội phải đi cùng luật lệ minh bạch và lợi ích thiết thực cho cả hai phía.
Đầu tư vào công nghệ, năng lượng và nguồn nhân lực có thể mở rộng năng lực sản xuất, tạo thêm cơ hội việc làm và hỗ trợ các mục tiêu phát triển của Việt Nam. Vì thế, hợp tác kinh tế bền vững không chỉ đo bằng quy mô giao dịch, mà còn bằng mức độ hai bên cùng nâng cao năng lực.
An ninh biển và di sản chiến tranh củng cố lòng tin
Cuộc gặp tại TP.HCM diễn ra trong chuyến thăm ba ngày của tàu tuần duyên Mỹ USCGC Bertholf, do thuyền trưởng Andrew Pate dẫn đầu. Sự kiện tạo bối cảnh cụ thể cho ưu tiên an ninh: bà Wicks cho biết Mỹ sẵn sàng phối hợp với Việt Nam chống buôn bán ma túy, khai thác thủy sản trái phép và các tội phạm hàng hải khác. Ông Nguyễn Văn Được xem chuyến thăm là dấu hiệu hợp tác hiệu quả, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh biển mà thành phố quan tâm.
Hợp tác quốc phòng, an ninh giúp hai nước ứng phó với thách thức chung, còn việc xử lý di sản chiến tranh tạo nền tảng chính trị và nhân văn cho sự tin cậy. Sau các chuyến thăm Quảng Trị và sân bay Biên Hòa, bà Wicks nói đã hiểu rõ hơn những hệ quả lâu dài của chiến tranh và chứng kiến sự phối hợp giữa hai nước trong xử lý di sản. Đặt cạnh nhau, hai ưu tiên này cho thấy quan hệ không chỉ hướng ra những rủi ro mới mà còn có trách nhiệm với quá khứ.
Bà cũng cho biết chính phủ Mỹ muốn tiếp tục phối hợp với TP.HCM để chuyển giao bền vững các chương trình y tế do Mỹ tài trợ, đặc biệt trong hai năm tới. Với người dân, giá trị của hợp tác nằm ở những thay đổi cụ thể như dịch vụ y tế được duy trì và cộng đồng ven biển an toàn hơn, chứ không chỉ ở tuyên bố cấp cao.
Giao lưu nhân dân biến cam kết thành quan hệ bền
Các cuộc gặp cho thấy chương trình nghị sự song phương không dừng ở kinh tế và an ninh. Khi trao đổi với Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam Phan Anh Sơn, Đại sứ Wicks nhấn mạnh giao lưu nhân dân gắn với hợp tác kinh tế, thương mại và giáo dục; những hoạt động này giúp tăng hiểu biết và thúc đẩy hợp tác. Bà đề xuất mở rộng hoạt động về công nghệ, đổi mới sáng tạo, văn hóa, giáo dục và giảng dạy tiếng Anh.
Đây không phải phần trang trí cho ngoại giao Việt Mỹ. Các chương trình giao lưu, hoạt động của tổ chức phi chính phủ Mỹ và mạng lưới cựu du học sinh tạo thêm những mối liên hệ trực tiếp giữa cộng đồng, trường học và tổ chức. Sự hiểu biết rộng hơn có thể giúp hợp tác cấp nhà nước và doanh nghiệp bền vững hơn, bởi lòng tin không chỉ được tạo ra trong phòng họp.
Cuộc tiếp của ông Nguyễn Thanh Nghị cũng nhấn mạnh duy trì trao đổi thường xuyên về các vấn đề chiến lược, chính sách cùng quan tâm, trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, thể chế và lợi ích chính đáng của mỗi nước. Ghép nối đối thoại chính sách với kinh tế, an ninh và giao lưu xã hội là cách hợp lý để quan hệ Việt Mỹ tiến triển thực chất: mỗi lĩnh vực hỗ trợ lĩnh vực khác, còn kết quả cuối cùng phải được cảm nhận trong đời sống.
