Từ cuộc gặp ở TP.HCM, những ưu tiên đi vào thực chất
Hợp tác Việt Mỹ là nỗ lực phối hợp giữa hai nước trên các lĩnh vực cùng quan tâm, từ thương mại và an ninh đến xử lý di sản chiến tranh, với địa phương ngày càng giữ vai trò triển khai cụ thể. Sáng 2-11, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được tiếp Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks cùng đoàn đại biểu tàu tuần duyên Mỹ do Đại tá Andrew Pate dẫn đầu, trong chuyến thăm thành phố kéo dài ba ngày của tàu USCGC Bertholf. Cuộc gặp cho thấy quan hệ Việt Mỹ không chỉ được định hình qua đối thoại cấp quốc gia: các mục tiêu hợp tác còn gắn với nhu cầu phát triển và an ninh của từng địa phương. Đáng chú ý, phía Mỹ nêu rõ các ưu tiên kinh tế, quốc phòng, an ninh và giao lưu nhân dân; phía thành phố đưa ra những lĩnh vực cụ thể để đối tác có thể tham gia. Đây là cách tiếp cận thiết thực hơn những tuyên bố chung, dù kết quả sẽ phụ thuộc vào việc biến cam kết thành dự án và chương trình có thể duy trì.
Kinh tế: cơ hội đầu tư cần đi cùng môi trường rõ ràng
Trong chương trình nghị sự, hợp tác kinh tế nổi bật bởi hai bên cùng đề cập đến điều kiện để doanh nghiệp đầu tư lâu dài. Đại sứ Wicks cho biết thúc đẩy quan hệ kinh tế và hướng tới thương mại cân bằng hơn là một trong những ưu tiên của bà; bà cũng mong doanh nghiệp Mỹ tiếp cận thị trường Việt Nam thuận lợi hơn, với môi trường kinh doanh minh bạch và quy định pháp lý rõ ràng. TP.HCM đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế để thu hút các định chế toàn cầu. Thành phố muốn có thêm nhà đầu tư Mỹ trong công nghệ cao, bán dẫn, tài chính và năng lượng; các lĩnh vực khác được nêu gồm giáo dục, y tế, đào tạo nhân lực, năng lượng sạch và logistics. Thông điệp có tính hai chiều: TP.HCM sẵn sàng tạo điều kiện đầu tư dài hạn, còn doanh nghiệp cần một khung hoạt động dễ dự đoán.
An ninh hàng hải và hợp tác quốc phòng
Chuyến thăm của tàu tuần duyên Mỹ khiến hợp tác an ninh hàng hải trở thành điểm nhấn cụ thể, thay vì chỉ là một mục tiêu ngoại giao xa rộng. Đại sứ Wicks xác định tăng cường hợp tác quốc phòng và an ninh là ưu tiên, đồng thời cho biết Mỹ sẵn sàng phối hợp với Việt Nam chống buôn bán ma túy, đánh bắt bất hợp pháp và các loại tội phạm trên biển. Lãnh đạo TP.HCM đánh giá chuyến thăm góp phần củng cố hợp tác quốc phòng, an ninh, nhất là trong lĩnh vực an ninh hàng hải. Với hai quốc gia ven biển, phối hợp giữa lực lượng chức năng có ý nghĩa thực tế khi các thách thức trên biển vượt khỏi phạm vi một địa phương. Đại sứ cũng đề cập giao lưu nhân dân và sự phối hợp với thành phố để bàn giao bền vững các chương trình y tế do Mỹ tài trợ, đặc biệt trong hai năm tới. Mốc thời gian này cho thấy hợp tác cần được tính đến cả giai đoạn chuyển tiếp, không chỉ lúc chương trình đang vận hành.
Khắc phục hậu quả chiến tranh: ưu tiên có chiều sâu nhân văn
Khắc phục hậu quả chiến tranh là trụ cột khác không thể tách khỏi quan hệ song phương, bởi đây vừa là vấn đề nhân đạo, vừa đòi hỏi phối hợp lâu dài. Đại sứ Wicks nói những chuyến thăm Quảng Trị và sân bay Biên Hòa giúp bà hiểu rõ hơn di chứng chiến tranh, đồng thời khẳng định tiếp tục sát cánh cùng Việt Nam trong công việc này. Các nội dung hợp tác gồm rà phá bom mìn, xử lý vật liệu nổ, cải tạo đất ô nhiễm và hỗ trợ gia đình nạn nhân chất độc da cam. TP.HCM cũng mong muốn mở rộng phối hợp tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Theo thông tin tại cuộc gặp, nỗ lực chung đã tìm thấy gần 1.000 hài cốt; con số này cho thấy hợp tác đã tạo ra kết quả cụ thể, dù công việc còn tiếp tục. Nhìn tổng thể, cuộc tiếp xúc tại TP.HCM làm rõ các ưu tiên từ cấp địa phương: mở cửa cho đầu tư, tăng phối hợp an ninh và duy trì trách nhiệm chung với di sản chiến tranh. Giá trị của cam kết sẽ được đo bằng tiến độ thực hiện, không chỉ bằng phạm vi lĩnh vực được nêu.
