Đối thoại để xác lập vị thế
Diễn đàn Kinh tế Mùa thu là không gian đối thoại giữa chính phủ, doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia về những chuyển dịch đang định hình kinh tế toàn cầu, đồng thời kết nối xu hướng quốc tế với nhu cầu phát triển của Việt Nam. Tại TP.HCM ngày 28/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng đối thoại với Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới Stephan Mergenthaler, nhấn mạnh mong muốn xác lập vị thế rõ nét hơn của Việt Nam trong kiến trúc kinh tế đang thay đổi. Đây không nên chỉ là màn trình bày tham vọng, mà phải là dịp làm rõ Việt Nam muốn đóng góp giá trị gì và bằng năng lực nào. Chương trình đối thoại của Thủ tướng mang chủ đề “Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu”, tập trung vào tầm nhìn phát triển, lựa chọn chiến lược và vị trí của đất nước trong cấu trúc tăng trưởng mới.
Bối cảnh khiến câu hỏi cấp thiết: biến động địa chính trị, tiến bộ công nghệ và chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đang làm dịch chuyển chuỗi cung ứng, dòng vốn và các trung tâm tăng trưởng. Một diễn đàn có ý nghĩa khi giúp Việt Nam chuyển sự quan tâm quốc tế thành quan hệ hợp tác và năng lực lâu dài, thay vì chỉ đo thành công bằng số lượng khách mời.
Ba hướng đi, một yêu cầu về năng lực
Thủ tướng nêu ba vai trò Việt Nam hướng tới: trung tâm công nghệ số mới nổi, trung tâm năng lượng xanh, sạch và trung tâm sản xuất nông nghiệp xanh của khu vực, thế giới. Đây là lựa chọn có tính bổ trợ: công nghệ số có thể nâng năng suất, năng lượng xanh đáp ứng yêu cầu chuyển dịch sản xuất, còn nông nghiệp xanh gắn lợi thế trong nước với nhu cầu thị trường. Nhưng tuyên bố vị thế không tự tạo ra vị thế. Muốn được nhìn nhận là mắt xích đáng tin cậy trong chuỗi cung ứng, Việt Nam cần biến tầm nhìn thành điều kiện để doanh nghiệp, nhân lực và công nghệ cùng phát triển.
Thủ tướng cũng đặt mục tiêu trở thành mắt xích quan trọng, đáng tin cậy trong chuỗi cung ứng và một cực tăng trưởng mới, đóng góp nhiều hơn cho khu vực và thế giới thông qua quản trị hiện đại, sức cạnh tranh và nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, thông điệp quan trọng không chỉ là Việt Nam muốn thu hút dòng vốn và công nghệ, mà còn phải tham gia tạo ra giá trị. Nếu ba định hướng được theo đuổi đồng bộ, chúng có thể giúp nền kinh tế nâng vai trò trong mạng lưới toàn cầu thay vì chỉ mở rộng quy mô tham gia.
Tự chủ giữa cạnh tranh cường quốc
Tham vọng hội nhập càng đáng tin khi đi cùng năng lực tự chủ chiến lược. Trong cuộc đối thoại, ông Stephan Mergenthaler đặt câu hỏi về cách Việt Nam duy trì tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa và hội nhập sâu rộng khi cạnh tranh giữa các cường quốc gia tăng. Đây không phải bài toán chọn giữa mở cửa và tự chủ: thách thức là mở rộng hợp tác mà không để các lựa chọn phát triển phụ thuộc vào một hướng duy nhất. Với một nền kinh tế gắn sâu vào thương mại và chuỗi cung ứng, sự cân bằng ấy cần được thể hiện bằng năng lực sản xuất, công nghệ, thể chế và quan hệ đối tác đa dạng, chứ không chỉ bằng tuyên bố ngoại giao.
Diễn đàn do UBND TP.HCM chủ trì, Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư TP.HCM tổ chức trong bối cảnh kinh tế thế giới tái cấu trúc. Các phiên chuyên đề và hoạt động kết nối vì thế nên được nhìn như phép thử: liệu Việt Nam có thể đưa ưu tiên của mình vào những hợp tác cụ thể hay không. Tự chủ không đồng nghĩa đứng ngoài cạnh tranh; đó là khả năng chọn đối tác, tiếp nhận công nghệ và giữ quyền chủ động trong các quyết định phát triển.
Từ tuyên bố đến hợp tác thực chất
Lịch trình diễn đàn cho thấy đối thoại được nối với các hoạt động tiếp theo. Ngày 26/10, chương trình CEO 500 dự kiến quy tụ hơn 500 lãnh đạo doanh nghiệp trong và ngoài nước; ngày 29/10, các hoạt động kết nối với Anh, Trung Quốc, Bắc Âu và Israel tập trung vào thương mại, đầu tư, sản xuất, logistics, chuỗi giá trị, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Toàn diễn đàn dự kiến có 21 phiên chuyên đề, cấp cao và tham luận, cùng 16 hoạt động bên lề.
Quy mô chương trình tạo cơ hội, nhưng không bảo đảm kết quả. Tiêu chuẩn nên là liệu đối thoại có mở đường cho chuyển giao công nghệ, hợp tác đầu tư và quan hệ đối tác phù hợp với ba hướng ưu tiên hay không. Việt Nam đang muốn trở thành một điểm kết nối trong kinh tế toàn cầu; để giữ vai trò ấy, cần vừa đáng tin với đối tác, vừa đủ năng lực tự quyết. Đó mới là thước đo thuyết phục cho tham vọng công nghệ số, năng lượng xanh và nông nghiệp xanh.
