Suy tim có thể tiến triển khi người bệnh vẫn thấy khỏe
Suy tim là tình trạng tim không còn khả năng bơm hoặc tiếp nhận máu đủ để đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Đây không chỉ là bệnh của người cao tuổi: suy tim người trẻ có thể tiến triển âm thầm, trong khi người bệnh vẫn làm việc và sinh hoạt gần như bình thường. Khi chức năng tim suy giảm, cơ thể có thể tạm thích nghi; tim cũng phải làm việc quá sức để duy trì lượng máu lưu thông. Sự bù trừ ấy dễ khiến người bệnh nhầm rằng mình vẫn khỏe và trì hoãn điều trị.
Một trường hợp điển hình là người đàn ông 39 tuổi đã bỏ thuốc tăng huyết áp và không tái khám vì thấy huyết áp ổn định. Khi mệt, khó thở, phù chân và đi kiểm tra, chỉ số EF của anh chỉ còn 14%, được xác định suy tim độ 4. Bài học không nằm ở một con số đơn lẻ: cảm giác khỏe mạnh không chứng minh trái tim đang hoạt động bình thường. Vì vậy, bệnh tim dưới 50 tuổi cần được nhìn nhận nghiêm túc, nhất là khi đã có chẩn đoán tim mạch hoặc yếu tố nguy cơ.
Nguyên nhân suy tim không chỉ đến từ tuổi tác
Ở người trẻ, nguyên nhân suy tim có thể bắt nguồn từ bệnh cơ tim di truyền, tim bẩm sinh, bệnh van tim, viêm cơ tim hoặc bệnh mạch vành xuất hiện sớm. Tăng huyết áp kéo dài cũng làm tim chịu áp lực lớn hơn; nếu bỏ thuốc hoặc không theo dõi, tổn thương có thể tiếp tục tiến triển dù người bệnh chưa thấy bất thường rõ.
Béo phì, đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa cũng góp phần làm tăng nguy cơ. Lối sống ít vận động, thức khuya, thiếu ngủ, hút thuốc và uống nhiều rượu bia có thể làm tăng nhịp tim, huyết áp, gây viêm và tổn thương mạch máu theo thời gian, qua đó tăng gánh nặng cho tim. Đây không phải danh sách để tự chẩn đoán: có một yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn mắc suy tim. Nhưng xem nhẹ nhiều nguy cơ cùng lúc, hoặc bỏ theo dõi bệnh đã được phát hiện, là điều người trẻ không nên làm.
Đừng đợi khó thở, đau ngực mới đi khám
Khó thở và đau ngực thường dễ khiến người bệnh chú ý, nhưng chờ đến khi những triệu chứng ấy xuất hiện có thể đồng nghĩa bệnh đã tiến triển. Mệt mỏi bất thường, hụt hơi, khó thở khi gắng sức hoặc khi nằm thấp, phù chân và đau thắt ngực đều là những dấu hiệu suy tim cần được đánh giá y tế. Một người đàn ông 42 tuổi từng được phát hiện hẹp van động mạch chủ nặng nhưng trì hoãn phẫu thuật vì vẫn sinh hoạt bình thường; về sau, ông mệt và đau ngực khi gắng sức. Trường hợp này nhắc rằng không đau hay không khó thở chưa đủ để kết luận bệnh tim đã ổn.
Nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp, bệnh van tim, bệnh cơ tim, bệnh mạch vành hoặc đái tháo đường, hãy điều trị và tái khám đúng lịch, không tự ngưng thuốc chỉ vì cảm thấy khỏe. Người dưới 50 tuổi có tiền sử gia đình mắc bệnh tim sớm, hút thuốc, ít vận động, thừa cân, béo phì, đái tháo đường hoặc tăng huyết áp nên tầm soát định kỳ hay theo hướng dẫn của bác sĩ. Khi xuất hiện mệt mỏi, khó thở, hụt hơi hoặc đau thắt ngực, cần đến bệnh viện khám.
Đừng để cảm giác khỏe mạnh thay thế việc theo dõi
Suy tim ở người trẻ đáng lo không chỉ vì có thể xuất hiện trước tuổi 50, mà còn vì giai đoạn đầu đôi khi không làm gián đoạn công việc hay sinh hoạt. Chính sự âm thầm ấy khiến nhiều người chủ quan, bỏ thuốc hoặc trì hoãn điều trị cho đến khi sức gắng sức giảm, khó thở hay đau ngực xuất hiện. Cách ứng phó hợp lý không phải là hoang mang trước mọi biểu hiện, mà là không bỏ qua bệnh đã được phát hiện và chủ động trao đổi với bác sĩ về nguy cơ cá nhân.
Kết luận rất rõ: tuổi trẻ và cảm giác khỏe không loại trừ suy tim. Kiểm soát bệnh nền, tái khám đúng lịch, tầm soát khi có yếu tố nguy cơ và đi khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là những bước thiết thực để tránh phát hiện bệnh quá muộn.
