Khoa học dễ hiểu hơn khi được tự tay khám phá
Ngày hội STEM tiểu học là không gian học tập thực hành, nơi trẻ vận dụng kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để thử nghiệm ý tưởng, chế tạo sản phẩm và giải quyết nhiệm vụ cụ thể. Với 964 học sinh thuộc 27 lớp tham gia, ngày hội tại Trường Tiểu học Chu Văn An cho thấy STEM có sức hút rõ nhất khi trẻ được trực tiếp làm, thử và tự tìm cách cải thiện kết quả. Học sinh từ khối 1 đến khối 5 được chia nhóm để khám phá các thử thách công nghệ trong không khí sôi nổi. Thay vì chỉ nghe giải thích về robot hay thiết kế, các em được chạm vào thiết bị, quan sát phản hồi và cùng bạn bàn cách xử lý. Cách tiếp cận ấy biến những khái niệm vốn có thể xa lạ thành trải nghiệm cụ thể, đồng thời khơi gợi câu hỏi và sự kiên trì.
Robot, mô hình và sáng tạo số thành những trạm học sống động
Các hoạt động trải nghiệm STEM được bố trí thành những khu vực riêng để học sinh luân phiên tham gia. Ở trạm Robotics và lập trình, các em dùng máy tính bảng điều khiển robot Rio tìm đường, robot thu hoạch nông sản, robot Rover đá bóng và robot gắp bóng. Mỗi lần robot đi đúng lộ trình hay gắp thành công là một dịp để trẻ kiểm tra xem thao tác của mình có hiệu quả hay chưa. Tại khu vực thiết kế và sáng chế, học sinh phác thảo ý tưởng, thử độ bền tháp giấy, lắp ghép mô hình bằng ống hút và làm chong chóng giấy. Trạm sáng tạo 3D cho các em tạo hình trên ứng dụng Maker Empire, phối màu và tô màu kỹ thuật số. Những nhiệm vụ vừa sức này khiến học sinh khám phá công nghệ bằng mắt, tay và suy nghĩ, thay vì tiếp nhận kiến thức một chiều.
Từ vật liệu bỏ đi đến bài học về trách nhiệm số
Điểm đáng giá của ngày hội không dừng ở robot. Trong không gian sáng tạo STEM, học sinh biến bìa carton và chai nhựa đã qua sử dụng thành mô hình theo các chủ đề như ngôi nhà mơ ước, thiên nhiên quanh em, Việt Nam trong trái tim em và sáng tạo xanh. Việc tự lên ý tưởng rồi chọn vật liệu giúp trẻ thấy sáng tạo có thể bắt đầu từ những thứ quen thuộc, đồng thời khuyến khích cách nhìn thực tế về tái sử dụng. Các em cũng được làm quen với công dân số qua những trao đổi ngắn về cách ứng xử an toàn trên mạng. Nhờ hoạt động nhóm, học sinh có cơ hội rèn tư duy sáng tạo, giao tiếp, giải quyết vấn đề và thói quen dùng thiết bị, phần mềm, môi trường số an toàn, có trách nhiệm. Đây là phần quan trọng của giáo dục STEM: công nghệ không chỉ để điều khiển hay tạo hình, mà còn cần được sử dụng có suy nghĩ.
Giá trị nằm ở quá trình thử, sai và cùng tìm lời giải
Một robot chạy lệch hướng hay chiếc tháp giấy chưa đứng vững đều mở ra cơ hội học tập. Khi quan sát, điều chỉnh thao tác và thử lại, học sinh tập suy luận từ kết quả thay vì chờ sẵn một đáp án. Các em còn luyện cách diễn đạt ý tưởng, lắng nghe bạn và phối hợp để hoàn thành sản phẩm. Đó là những năng lực khó hình thành chỉ qua bài giảng, nhưng có thể được nuôi dưỡng bằng trải nghiệm có mục tiêu. Ngày hội vì thế đáng nhớ không chỉ bởi số lượng học sinh tham gia, mà bởi cách biến kiến thức thành hành động và niềm vui khám phá. Khi trẻ được tự tay điều khiển robot, thiết kế mô hình và sáng tạo từ vật liệu tái chế, STEM tiểu học trở nên gần gũi, thiết thực. Một sự kiện như vậy có thể gieo mầm ham học hỏi lâu dài—miễn là tinh thần thực hành ấy tiếp tục hiện diện trong lớp học thường ngày.
