Từ tiềm năng sang công trường
Năng lượng tái tạo ở Gia Lai là hoạt động sản xuất điện từ các nguồn tự nhiên như gió và ánh nắng, được triển khai qua những dự án quy mô lớn nhằm bổ sung nguồn điện sạch và mở rộng cơ hội kinh tế địa phương. Loạt lễ khởi công trong tháng 11 cho thấy tỉnh đang chuyển tiềm năng thành công trình cụ thể, thay vì dừng ở quy hoạch và lời kêu gọi đầu tư. Ngày 7/11, Công ty TNHH Năng lượng tái tạo Vững Bền khởi công Nhà máy điện gió Vân Canh 2, công suất 180 MW, tổng vốn khoảng 7.771 tỷ đồng; dự án dự kiến vận hành năm 2028. Ngày 18/11, tại xã Bàu Cạn, hai dự án Tây Hồ - Chư Prông và điện mặt trời nổi Bàu Cạn chính thức khởi công, tổng công suất 84,5 MW. Đến ngày 20/11, Đức Long Gia Lai và Alpha Seven động thổ cụm bốn dự án tại xã Ia Le.
Nhịp triển khai này có lý do rõ ràng: nhu cầu điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ngày càng tăng, trong khi chuyển dịch sang nguồn ít phát thải đòi hỏi phải đa dạng hóa nguồn cung. Điện gió Gia Lai và điện mặt trời Gia Lai vì thế không chỉ là câu chuyện thu hút vốn; chúng có thể góp phần củng cố an ninh năng lượng, miễn là tiến độ xây dựng và hạ tầng truyền tải theo kịp.

Bàu Cạn kết hợp điện gió và điện mặt trời nổi
Tại Bàu Cạn, hai dự án khởi công cùng ngày tạo thành một tổ hợp đáng chú ý: Nhà máy điện gió Tây Hồ - Chư Prông công suất 49,5 MW, gồm tám tua-bin, dự kiến sản xuất 110.163,9 MWh mỗi năm; Nhà máy điện mặt trời nổi Bàu Cạn có công suất 35 MW, sản lượng dự kiến 58.970 MWh mỗi năm. Tổng vốn đầu tư của hai dự án vượt 2.182 tỷ đồng. Điện gió dự kiến vận hành tháng 5/2028, còn nhà máy điện mặt trời nổi dự kiến vận hành tháng 8/2028.
Riêng dự án Bàu Cạn có tổng mức đầu tư dự kiến hơn 612,9 tỷ đồng, công suất thiết kế 35 MW và quy mô khoảng 47 ha gồm đất, mặt nước cùng diện tích sử dụng tạm thời. Kết hợp hai loại nguồn điện tại cùng địa bàn giúp đa dạng hóa danh mục phát điện, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc hoàn thành thi công, đấu nối và vận hành đúng kế hoạch. Với người dân, lợi ích thiết thực còn nằm ở việc làm, sinh kế và các hỗ trợ cộng đồng: dịp khởi công, chủ đầu tư trao hai căn nhà tình nghĩa, hỗ trợ người nghèo 60 triệu đồng và tặng bảo hiểm xã hội cho 180 hộ nghèo.

Vân Canh 2 tạo điểm nhấn về quy mô
Vân Canh 2 là dự án điện gió lớn nhất trong nhóm công trình được nêu, với công suất 180 MW và tổng vốn đầu tư khoảng 7.771 tỷ đồng. Được triển khai trên địa bàn hai xã Vân Canh và Canh Liên, nhà máy dự kiến phát khoảng 623 triệu kWh mỗi năm và đưa vào vận hành trong năm 2028. Quy mô ấy khiến dự án có khả năng đóng góp đáng kể cho nguồn điện khu vực, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng thi công, kết nối lưới và phối hợp với cộng đồng.
Dự án được kỳ vọng mở thêm cơ hội cho hạ tầng, dịch vụ, việc làm và sinh kế tại hai xã, qua đó hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cải thiện thu nhập. Đây là thước đo quan trọng không kém sản lượng điện: một nhà máy điện gió chỉ tạo giá trị địa phương bền vững khi người dân có thể tham gia vào hoạt động xây dựng, dịch vụ và các cơ hội việc làm phát sinh. Bởi vậy, lời hứa tăng trưởng xanh cần được kiểm chứng bằng tiến độ thực tế và lợi ích đến được với cộng đồng.

Cụm Ia Le mở rộng cả gió lẫn mặt trời
Cụm bốn dự án của Đức Long Gia Lai và Alpha Seven tại xã Ia Le gồm hai nhà máy điện gió Ia Blứ 1 – Chư Pưh, Ia Blứ 2 – Chư Pưh và hai nhà máy điện mặt trời Ia Blứ 3, Ia Blứ 4. Mỗi dự án có công suất 40 MW, đưa tổng công suất cụm lên 160 MW, chia đều 80 MW điện gió và 80 MW điện mặt trời; tổng vốn đầu tư được công bố là hơn 4.754 tỷ đồng. Theo tiến độ chấp thuận, các dự án dự kiến khởi công xây dựng tháng 12/2026, hoàn thành và vận hành tháng 3/2028.
Doanh nghiệp chuyển hướng sang điện gió, điện mặt trời sau khi điều kiện đất và thổ nhưỡng khiến phần lớn diện tích cao su sinh trưởng kém, hiệu quả sử dụng đất không đạt kỳ vọng. Đây là lựa chọn có cơ sở tại khu vực được khảo sát, nhưng kế hoạch mở rộng phải đi cùng năng lực truyền tải: doanh nghiệp còn dự kiến đầu tư thêm 250 MW điện gió và trạm biến áp 500 kV Ia Blứ cùng đường dây đấu nối.
Nhìn chung, danh mục từ Bàu Cạn, Vân Canh đến Ia Le cho thấy Gia Lai đang xây dựng nền tảng phát điện đa dạng thay vì đặt cược vào một công nghệ duy nhất. Tuy nhiên, số dự án và công suất trên giấy chưa đủ để bảo đảm đóng góp cho hệ thống điện. Kết luận sẽ nằm ở việc các nhà máy hoàn thành đúng hạn, đấu nối đồng bộ, bảo vệ môi trường và tạo sinh kế thực chất cho người dân. Nếu những điều kiện ấy được đáp ứng, đà tăng tốc năng lượng sạch mới chuyển thành lợi ích bền vững cho tỉnh.






