Xe trung chuyển là cầu nối trước khi đường sắt vận hành
Xe trung chuyển Long Thành là dịch vụ đường bộ chạy thẳng giữa sân bay Long Thành và Tân Sơn Nhất, được đề xuất để phục vụ hành khách nối chuyến trong thời gian các tuyến đường sắt chưa hoạt động. Tối 27-10, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) thông tin về công tác chuẩn bị khai thác sân bay và đề xuất nghiên cứu tuyến xe chuyên biệt giữa hai cảng hàng không. Đây là bước cần thiết, không phải giải pháp thay thế lâu dài cho đường sắt: nếu Long Thành đón khách trước khi các tuyến ray hoàn thành, hành khách vẫn phải dựa vào đường bộ để tới TP.HCM hoặc chuyển tiếp sang Tân Sơn Nhất. Phần lớn khách sử dụng các chuyến bay quốc tế tại Long Thành được dự báo có nhu cầu đi đến hoặc xuất phát từ TP.HCM và khu vực lân cận. Vì vậy, chất lượng kết nối sẽ tác động trực tiếp đến việc hành khách có đủ thời gian và sự chủ động khi đổi sân bay hay không.
Đường bộ gánh phần lớn kết nối ban đầu
Trong giai đoạn đầu, khi đường sắt chưa vận hành, kết nối sân bay Long Thành với TP.HCM chủ yếu dựa vào đường bộ. Hai hướng đang được nghiên cứu. Hướng thứ nhất đi theo cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, kết hợp cầu Nhơn Trạch, đường Vành đai 3 và quốc lộ 25C. Hướng thứ hai sử dụng cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, nối với cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và nút giao dẫn vào sân bay. Có nhiều hành lang là lợi thế, nhưng chưa đủ để bảo đảm hành trình ổn định: lưu lượng cần được điều tiết đồng bộ, nhất là khi xe cá nhân, xe khách và xe buýt cùng chia sẻ các tuyến đường dẫn. Việc đi lại sân bay Long Thành vì thế không chỉ phụ thuộc vào quãng đường, mà còn vào cách tổ chức giao thông và khả năng xử lý ùn tắc trên toàn hành lang.
Tuyến thẳng giữa hai sân bay cần gắn với lịch bay
Đề xuất đáng chú ý nhất là xe trung chuyển chạy thẳng Long Thành – Tân Sơn Nhất qua các tuyến cao tốc hiện hữu. ACV định hướng tần suất linh hoạt, điều phối theo lịch khai thác chuyến bay và tăng khả năng đáp ứng vào giờ cao điểm. Cách tổ chức này có thể giúp khách nối chuyến tránh phải tự tìm phương tiện hoặc đổi xe nhiều lần, nhưng hiệu quả chỉ có thể đánh giá bằng thời gian di chuyển thực tế và mức độ đúng giờ. Một chuyến xe thẳng không xóa được rủi ro ùn tắc; do đó cần thông tin rõ về lộ trình, thời gian dự kiến, điểm đón trả và phương án dự phòng khi giao thông gián đoạn. Đây là những chi tiết thiết thực để hành khách tính khoảng đệm giữa hai chuyến bay, thay vì chỉ biết rằng có xe kết nối.
Mạng lưới công cộng phải phục vụ cả ngày lẫn đêm
ACV đang phối hợp với các sở, ngành TP.HCM nghiên cứu mạng lưới vận tải hành khách công cộng kết nối với Long Thành. Ngoài tuyến liên sân bay, các phương án xe khách, xe trung chuyển và loại hình công cộng khác được xem xét theo hướng có lịch trình ổn định, tần suất phù hợp và phục vụ liên tục 24/7 cho hành khách, tổ bay, người lao động. Định hướng ấy đúng, bởi một tuyến chỉ chạy vào giờ thuận tiện sẽ bỏ lại những người có chuyến bay đêm hoặc ca làm lệch giờ. Theo kế hoạch được công bố, các công trình trọng yếu dự kiến nghiệm thu trong tháng 11-2026; thủ tục môi trường, an ninh hàng không và bố trí nhân lực dự kiến hoàn tất đầu tháng 12-2026, còn thông tin hàng không phục vụ khai thác chính thức dự kiến hoàn thành trong tháng 12-2026. Những mốc này khiến việc sớm công bố phương án vận tải trở nên cấp thiết.
Kết nối tốt phải đo bằng khả năng chủ động của hành khách
Đường bộ là phương án cần thiết để Long Thành vận hành trong lúc chờ đường sắt, còn xe buýt sân bay và xe trung chuyển thẳng có thể làm cho giai đoạn chuyển tiếp bớt bất tiện. ACV cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế ưu tiên lưu thông cho xe buýt sân bay, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng và đơn vị quản lý hạ tầng để tổ chức giao thông đồng bộ, điều tiết phương tiện từ xa. Tuy nhiên, lời hứa về kết nối thuận tiện chỉ có ý nghĩa khi hành khách biết xe chạy lúc nào, đón ở đâu và cần dự trù bao lâu. Kết luận vì thế khá rõ: xe trung chuyển Long Thành có thể giải quyết một phần bài toán nối chuyến, nhưng muốn đi lại sân bay Long Thành đáng tin cậy, cần công bố lịch trình, điểm đón trả và phương án ứng phó ùn tắc trước khi khai thác.
