Phố Wall tìm đến nguồn vốn nhân dân tệ
Huy động vốn nhân dân tệ ở Hong Kong là việc các tổ chức phát hành vay bằng đồng tiền Trung Quốc thông qua trái phiếu dim sum, loại trái phiếu nhân dân tệ bán tại thị trường ngoài đại lục. Đây không còn là câu chuyện riêng của doanh nghiệp muốn tài trợ hoạt động tại Trung Quốc: các ngân hàng phương Tây đang dùng thị trường này để tiếp cận một nguồn tiết kiệm lớn vốn ít được luân chuyển ra nước ngoài. Hoạt động phát hành trái phiếu dim sum của các ngân hàng có tầm quan trọng hệ thống toàn cầu đã tăng mạnh, gần gấp ba tổng lượng phát hành của cả năm trước đó. Citigroup, Barclays và BNP Paribas nằm trong nhóm phát hành lớn nhất; lượng phát hành của Wells Fargo tăng hơn mười lần, còn Goldman Sachs tăng gần gấp ba. Đây là dấu hiệu cho thấy ngân hàng Phố Wall không đứng ngoài dòng vốn Trung Quốc, dù quan hệ chiến lược giữa hai nước ngày càng căng thẳng.
Động lực mới: tiết kiệm Trung Quốc và nhu cầu sinh lời
Sức hút hiện nay khác căn bản những đợt bùng nổ trước. Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu, doanh nghiệp từng phát hành trái phiếu nhân dân tệ để hưởng lãi suất thấp, cân đối khoản nợ với doanh thu tại Trung Quốc hoặc hoán đổi vốn sang đô la. Nhưng cú phá giá nhân dân tệ năm 2015, tiếp theo là giai đoạn thanh khoản bị siết mạnh, đã làm suy yếu chiến lược đó; làn sóng sau, gắn với các nhà phát triển bất động sản tìm nguồn thay thế nợ đô la, cũng kết thúc khi Evergrande sụp đổ. Lần này, lý do chính là khả năng tiếp cận nguồn tiết kiệm khổng lồ của Trung Quốc, vốn bị hạn chế chuyển ra nước ngoài. Bất động sản đại lục sa sút và lợi suất tài sản trong nước gần mức thấp lịch sử, khiến các công ty bảo hiểm, nhà quản lý tài sản và người giàu tìm kiếm lựa chọn đầu tư tốt hơn.
Thị trường vì thế ghép hai nhu cầu: ngân hàng quốc tế cần vốn, còn nhà đầu tư Trung Quốc cần thêm nơi phân bổ tiền. Nhưng Bắc Kinh không muốn dòng vốn tự do chảy ra ngoài, bởi nguy cơ tháo chạy có thể gây bất ổn. Cơ chế Southbound Bond Connect đóng vai trò van điều tiết, cho phép nhà đầu tư đại lục mua tài sản ở thị trường nước ngoài trong khi dòng tiền phần lớn vẫn ở trong hệ sinh thái nhân dân tệ. Hong Kong không chỉ là địa điểm phát hành; thành phố còn là cầu nối có kiểm soát giữa nguồn tiết kiệm nội địa và nhu cầu vốn quốc tế.
Quốc tế hóa nhân dân tệ giữa cạnh tranh Mỹ–Trung
Tác động vượt khỏi bảng cân đối của từng ngân hàng. Mỗi đợt phát hành giúp nhân dân tệ trở thành một lựa chọn thực tế hơn cho hoạt động huy động vốn quốc tế, mở rộng mạng lưới tổ chức phát hành và nhà đầu tư sử dụng đồng tiền này. Theo Bank of America, nhân dân tệ giao dịch ngoài đại lục đã vượt bảng Anh, trở thành đồng tiền huy động vốn lớn thứ ba của các ngân hàng toàn cầu. Đây là một đóng góp cụ thể cho quốc tế hóa nhân dân tệ, dù chưa đồng nghĩa đồng tiền này có thể thay thế vai trò của đô la.
Nghịch lý nằm ở chỗ các ngân hàng phương Tây góp phần mở rộng vai trò của một đồng tiền trong lúc Washington vẫn tranh luận về việc tách hệ thống tài chính khỏi Trung Quốc, còn giới hoạch định chính sách lo ngại ảnh hưởng quốc tế ngày càng lớn của nhân dân tệ. Cạnh tranh tiền tệ Mỹ Trung vì thế không chỉ diễn ra qua tuyên bố chính trị hay lựa chọn dự trữ của chính phủ; nó còn được định hình bằng quyết định huy động vốn của ngân hàng và khả năng thu hút nhà đầu tư. Phố Wall có thể theo đuổi lợi ích thương mại mà không chủ ý thúc đẩy chiến lược của Bắc Kinh, nhưng hiệu ứng đối với vị thế đồng tiền vẫn hiện hữu.
Hong Kong có thể khuếch đại xu hướng
Xu hướng có thể tăng tốc khi Bắc Kinh cho phép dòng tiền tiết kiệm hưu trí từ đại lục đầu tư xuống phía nam, đồng thời tận dụng sâu hơn các thị trường vốn phát triển của Hong Kong để mở rộng vai trò nhân dân tệ trong huy động vốn quốc tế. Điều đó không xóa bỏ những giới hạn chính sách: dòng vốn vẫn chịu kiểm soát, còn nhà đầu tư và tổ chức phát hành phải tính đến biến động tiền tệ cũng như khả năng thanh khoản. Vì thế, đà tăng hiện tại nên được nhìn nhận như sự mở rộng có điều kiện, chứ không phải bằng chứng rằng nhân dân tệ đã trở thành đồng tiền toàn cầu không bị ràng buộc.
Dẫu vậy, hướng đi đã rõ: khi ngân hàng quốc tế vay bằng nhân dân tệ và nhà đầu tư đại lục có thêm kênh đầu tư ở Hong Kong, đồng tiền Trung Quốc được đưa sâu hơn vào hoạt động tài chính xuyên biên giới. Kết luận đáng chú ý không phải Phố Wall đứng về phía Bắc Kinh, mà là động cơ thương mại của các ngân hàng đang phục vụ một mục tiêu lớn hơn họ: làm cho nhân dân tệ ngày càng hữu dụng trong hệ thống vốn quốc tế.
