Trái phiếu dim sum mở thêm cửa cho nhân dân tệ
Trái phiếu dim sum là trái phiếu phát hành bằng nhân dân tệ tại các thị trường ngoài Trung Quốc đại lục, đặc biệt là Hong Kong, giúp tổ chức phát hành tiếp cận nhà đầu tư và nguồn vốn bằng đồng tiền này. Việc ngân hàng Phố Wall ngày càng tham gia phát hành loại trái phiếu ấy vì thế không chỉ là một lựa chọn tài trợ, mà còn góp phần xây dựng thị trường nhân dân tệ quốc tế.
Các ngân hàng có tầm quan trọng hệ thống toàn cầu đã tăng mạnh hoạt động huy động vốn nhân dân tệ tại Hong Kong. Citigroup, Barclays và BNP Paribas thuộc nhóm phát hành lớn nhất; hoạt động của Wells Fargo tăng hơn mười lần, còn Goldman Sachs tăng gần gấp ba so với giai đoạn trước được đề cập trong dữ liệu. Sự gia tăng cho thấy đồng tiền Trung Quốc đã trở thành một lựa chọn tài trợ thực tế hơn đối với các định chế tài chính phương Tây.
Điều đáng chú ý không phải là Phố Wall đổi phe trong cuộc cạnh tranh tiền tệ Mỹ Trung. Các ngân hàng đang theo đuổi lợi ích thương mại: tiếp cận nguồn tiết kiệm lớn của Trung Quốc trong lúc những kênh đầu tư nội địa hấp dẫn trở nên khan hiếm. Nhưng dù động cơ là lợi nhuận, hệ quả vẫn có lợi cho tham vọng quốc tế hóa nhân dân tệ.
Động lực mới: vốn Trung Quốc và nhu cầu tìm lợi suất
Làn sóng phát hành hiện nay khác những chu kỳ trước. Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu, một số doanh nghiệp vay nhân dân tệ để tài trợ hoạt động tại Trung Quốc hoặc hoán đổi nguồn vốn sang USD. Đợt phá giá nhân dân tệ năm 2015 làm thay đổi cuộc chơi: Bắc Kinh siết thanh khoản CNH tại Hong Kong, khiến chi phí vay tăng vọt; làn sóng tiếp theo, gắn với các doanh nghiệp bất động sản Trung Quốc tìm nguồn vốn thay thế nợ USD, cũng suy yếu sau cú sụp đổ của Evergrande.
Giờ đây, sức hút nằm ở khả năng tiếp cận nguồn tiết kiệm lớn nhưng phần nhiều còn nằm trong hệ thống tài chính Trung Quốc, thay vì các giao dịch chênh lệch qua hoán đổi tiền tệ. Thị trường bất động sản đại lục đang suy yếu, lợi suất tài sản trong nước gần mức thấp lịch sử, khiến công ty bảo hiểm, nhà quản lý tài sản và người giàu tìm kiếm lựa chọn sinh lời khác.
Đây là sự gặp nhau có tính toán giữa bên cần vốn và bên cần tài sản đầu tư. Các tập đoàn công nghệ Trung Quốc như Tencent và Alibaba cũng đã khai thác nguồn vốn này để tài trợ kế hoạch mở rộng trí tuệ nhân tạo. Phố Wall tham gia vì cơ hội tiếp cận dòng tiền đó, nhưng mỗi đợt phát hành đồng thời làm thị trường trái phiếu nhân dân tệ ngoài đại lục thêm sâu.
Hong Kong là van điều tiết, không phải cửa mở hoàn toàn
Bắc Kinh có lý do để mở rộng kênh đầu tư ra nước ngoài, nhưng không thể để vốn tự do chảy khỏi đại lục mà không đối mặt nguy cơ bất ổn. Cơ chế Southbound Bond Connect đóng vai trò như một van điều tiết: cho phép nhà đầu tư đại lục mua tài sản ở thị trường nước ngoài, trong khi phần lớn dòng tiền vẫn nằm trong hệ sinh thái nhân dân tệ.
Hong Kong vì thế không đơn thuần là địa điểm phát hành. Thành phố này trở thành điểm nối để nhà đầu tư Trung Quốc tiếp cận thị trường vốn phát triển hơn, còn tổ chức nước ngoài có cơ hội huy động nguồn tiền bằng nhân dân tệ. Theo các thông tin được nêu, Bắc Kinh vừa cho phép dòng tiền tiết kiệm hưu trí từ đại lục chảy xuống phía nam; nếu kênh này được khai thác sâu hơn, xu hướng phát hành có thể tăng tốc và hỗ trợ vai trò của nhân dân tệ trong tài trợ quốc tế.
Cơ chế kiểm soát này giúp giải thích nghịch lý: Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tài chính nhưng vẫn muốn quản lý tốc độ và hướng đi của dòng vốn. Hong Kong đang biến đổi thành trung tâm then chốt trong quan hệ kinh tế giữa phương Tây và Trung Quốc, nơi sự hợp tác thương mại có thể tiếp diễn ngay cả khi căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Hợp tác thương mại giữa lúc cạnh tranh tiền tệ gay gắt
Sự tham gia của ngân hàng Phố Wall diễn ra trong lúc Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh chiến lược, từ trí tuệ nhân tạo đến tương lai của hệ thống tiền tệ toàn cầu. Washington vẫn tranh luận về việc tách hệ thống tài chính khỏi Trung Quốc, trong khi các nhà hoạch định chính sách lo ngại vai trò quốc tế ngày càng mở rộng của nhân dân tệ.
Tuy vậy, những lựa chọn huy động vốn của ngân hàng cho thấy việc tách rời không diễn ra một chiều. Khi nguồn vốn nhân dân tệ có sức hấp dẫn, các định chế Mỹ vẫn tìm cách tiếp cận nó, qua đó giúp thị trường ngoài đại lục phát triển. Đây là lợi ích kép nhưng không cân xứng: ngân hàng có thêm một kênh tài trợ, còn Bắc Kinh có thêm cơ sở để đưa đồng tiền của mình vào hoạt động tài chính xuyên biên giới.
Không nên nhầm đà phát hành với một cuộc lật đổ vị thế đồng USD. Nhân dân tệ vẫn còn cách xa khả năng thách thức đồng bạc xanh; tỷ trọng của đồng tiền này trong tổng tài sản dự trữ của các ngân hàng trung ương toàn cầu chỉ nhỉnh hơn 2%. Nhưng quốc tế hóa không nhất thiết bắt đầu bằng việc thay thế USD: nó có thể tiến lên từng thị trường, từng giao dịch và từng trái phiếu dim sum.
Kết luận: các ngân hàng Mỹ không chủ ý làm công cụ cho chiến lược tiền tệ của Trung Quốc, nhưng việc họ huy động vốn bằng nhân dân tệ đang giúp chiến lược ấy có thêm hạ tầng và tính khả thi. Trong cuộc cạnh tranh tiền tệ Mỹ Trung, động cơ lợi nhuận của Phố Wall có thể góp sức cho chính đối thủ địa chính trị của Washington.
