Quỹ lớp cần được đồng thuận, không trở thành khoản bắt buộc
Quỹ lớp là khoản tiền phụ huynh tự nguyện đóng góp để phục vụ nhu cầu học tập, vui chơi và trải nghiệm chung của học sinh, với cách thu chi được thống nhất và công khai trong tập thể. Tại một trường tư thục ở phường Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, mỗi lớp trích 700.000 đồng từ quỹ lớp chuyển vào quỹ hội phụ huynh cấp trường từ đầu tháng 9, khiến một số cha mẹ băn khoăn về tính phù hợp. Tranh luận không nằm ở việc phụ huynh có sẵn lòng chăm lo cho con hay không, mà ở chỗ khoản tiền được quyết định ra sao, dùng vào việc gì và ai chịu trách nhiệm giải trình. Khi một khoản trích cố định được hiểu như nghĩa vụ, hai chữ tự nguyện mất ý nghĩa. Nhưng nếu mọi đóng góp chung đều bị gạt bỏ vì sợ lạm thu, những hoạt động tập thể cũng có nguy cơ bị thu hẹp.
Minh bạch để phân biệt sẻ chia với lạm thu
Nỗi băn khoăn càng tăng sau khi Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT được ban hành; một phụ huynh cho rằng trường tư cũng cần xem xét lại khoản trích, trong bối cảnh một số trường công lập đã hoàn trả khoản thu tương tự. Theo chủ trường, quỹ do hội phụ huynh quản lý, nhà trường không trực tiếp thu; ông cũng nói đã đề nghị hội nắm quy định và sẽ trao đổi lại để thực hiện đúng. Những chi tiết ấy cho thấy cần tách bạch trách nhiệm quản lý thay vì để phụ huynh phải đoán tiền đi đâu. Phụ huynh còn phản ánh hội từng chi 1 triệu đồng khen thưởng học sinh dịp Trung thu, rồi chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của phó hiệu trưởng. Dù số tiền không lớn, cách chuyển và chứng từ vẫn cần rõ ràng. Minh bạch không phải thủ tục rườm rà; đó là điều kiện để niềm tin không bị bào mòn.
Đừng để nỗi sợ đóng góp làm tắt hoạt động chung
Phản ứng trước quỹ phụ huynh thường bị đẩy thành hai lựa chọn cực đoan: thu tiền mà thiếu kiểm soát, hoặc dừng mọi hoạt động để tránh tranh cãi. Cả hai đều khiến học sinh thiệt thòi. Có phụ huynh đồng tình góp quỹ lớp vì tiền phục vụ trực tiếp cho trẻ; điều họ phản đối là khoản chi lệch khỏi nhu cầu của học sinh hoặc bị áp đặt. Một ý kiến được nhiều người hưởng ứng cũng nhấn mạnh rằng quỹ không sai, vấn đề là chi tiêu vô lý. Khi phụ huynh ngại bàn chuyện tiền nong, ngày hội, dịp tri ân hay những trải nghiệm nhỏ của lớp có thể bị hủy bỏ. Vì vậy, bảo vệ tính tự nguyện không đồng nghĩa phủ nhận hoạt động trường học. Ngược lại, một quy trình rõ ràng giúp những gia đình muốn góp sức làm điều đó yên tâm, đồng thời không gây áp lực lên người không thể hoặc không muốn đóng.
Thống nhất cách thu trước khi thống nhất con số
Muốn khoản đóng góp tự nguyện đúng nghĩa, ban đại diện nên nêu rõ mục đích, dự kiến các khoản chi, cách giữ tiền và thời điểm báo cáo trước khi xin ý kiến từng lớp. Phụ huynh cần được quyền đồng ý hoặc từ chối mà không bị nêu tên, so sánh hay gây áp lực; mức đóng góp cũng không nên bị mặc định là giống nhau nếu tập thể chưa thống nhất. Mọi khoản chi cần có chứng từ, cập nhật số dư và được thông qua theo cách dễ kiểm tra. Nếu quỹ lớp chuyển tiền lên cấp trường, cần nói rõ vì sao hoạt động ấy không thể do trường chi trả, ai quản lý và lớp được biết kết quả sử dụng ra sao. Trong vụ việc tại Đắk Lắk, trường có 16 lớp mầm non và 24 lớp tiểu học; hội phụ huynh cho biết sẽ lấy ý kiến tập thể, đối chiếu Thông tư 81 để cân nhắc tiếp tục thu hay hoàn trả tiền về các lớp. Đó là bước nên làm trước khi mọi khoản quỹ trở thành tiền lệ.
Giữ quỹ bằng niềm tin, không bằng áp lực
Một quỹ chung chỉ có ích khi phụ huynh hiểu mục tiêu, được tự do lựa chọn và có thể kiểm tra từng khoản thu chi. Nếu thiếu một trong ba điều ấy, khoản tiền dù được gọi là quỹ lớp hay quỹ phụ huynh cũng dễ biến thành gánh nặng, làm nảy sinh nghi ngờ và khiến hoạt động tập thể đình trệ. Ngược lại, minh bạch không chỉ ngăn lạm thu; nó còn giúp bảo vệ những hoạt động có ý nghĩa với trẻ khỏi bị dừng vì mọi người sợ đụng chạm chuyện tiền bạc. Cách giải quyết không phải là bắt phụ huynh phải đóng, cũng không phải cấm mọi đóng góp, mà là cùng thống nhất nhu cầu, cách quản lý và quy trình báo cáo. Khi quyền từ chối được tôn trọng và đồng tiền được dùng đúng mục đích, sự sẻ chia mới có thể nuôi dưỡng đời sống lớp học thay vì tạo thêm bất hòa.
