Từ quy định đến kỹ năng trên đường
Giáo dục an toàn giao thông học đường là quá trình giúp học sinh hiểu quy định pháp luật, nhận diện nguy cơ và thực hành cách điều khiển phương tiện an toàn trong những tình huống gần với đời sống. Các chương trình tại nhiều trường THPT đang kết hợp tuyên truyền với hướng dẫn trực tiếp, thay vì trông chờ vào những buổi phổ biến lý thuyết đơn thuần. Chiều 29/10, lực lượng cảnh sát giao thông, công an địa phương, nhà trường và đơn vị phối hợp tổ chức hoạt động tại Trường THPT Lê Văn Hưu ở Thanh Hóa; cùng ngày, một chương trình tương tự diễn ra tại Trường THPT Lộc Ninh. Tại Hòa Hội, Công an xã phối hợp với Phòng Cảnh sát giao thông và Trường THPT Lê Hồng Phong mở buổi tuyên truyền, tập huấn. Đây là hướng đi đúng: kiến thức chỉ có giá trị bảo vệ học sinh khi các em biết áp dụng vào hành vi cụ thể.
Quy mô các buổi học cho thấy nhu cầu không nhỏ: chương trình ở Lê Văn Hưu có hơn 1.600 học sinh tham gia; tại Lộc Ninh có 1.579 học sinh và 87 giáo viên; còn ở Lê Hồng Phong, 508 học sinh cùng 24 giáo viên, cán bộ nhà trường dự tập huấn. Việc triển khai tại nhiều địa phương cũng gắn với bối cảnh học sinh THPT sử dụng xe máy, xe đạp điện ngày càng phổ biến, đồng thời Thanh Hóa thực hiện chiến dịch đào tạo kỹ năng lái xe mô tô, xe gắn máy an toàn trong năm học 2026-2027.
Luật dễ nhớ hơn khi gắn với lỗi thường gặp
Các buổi tuyên truyền tập trung vào những hành vi mà học sinh có thể gặp hoặc chứng kiến hằng ngày: điều khiển xe khi chưa đủ tuổi, không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người, đi dàn hàng ngang, vượt đèn đỏ, lạng lách và đánh võng. Ở Lê Văn Hưu, cán bộ công an phân tích nguyên nhân tai nạn và hậu quả của những lựa chọn tưởng nhỏ như chuyển hướng thiếu quan sát, đi sai làn hay phóng nhanh, vượt ẩu. Tại Lê Hồng Phong, học sinh được phổ biến các quy định cơ bản của luật giao thông và những lỗi vi phạm phổ biến ở lứa tuổi mình.
Cách dạy cũng đáng chú ý: trình chiếu quy định và mức xử phạt, chiếu video tình huống, đặt câu hỏi nhanh rồi trao đổi với học sinh. Những phương pháp này khiến giáo dục luật giao thông bớt xa cách và giúp các em liên hệ điều luật với lựa chọn thực tế. Tuy nhiên, thông tin về mức phạt hay tai nạn sẽ khó tạo thói quen nếu chỉ dừng ở cảnh báo. Giá trị lớn hơn nằm ở việc học sinh hiểu vì sao một hành vi nguy hiểm và có thể tự chọn cách ứng xử an toàn hơn mỗi lần ra đường.
Trải nghiệm biến lời nhắc thành phản xạ
Phần thực hành là mắt xích làm cho bài học có thể dùng được ngoài cổng trường. Học sinh tại các chương trình được hướng dẫn kiểm tra phương tiện trước khi đi, chọn và đội mũ bảo hiểm đúng cách, giữ tư thế lái phù hợp, quan sát đường, phanh an toàn và xử lý tình huống bất ngờ. Tại Hòa Hội, nội dung còn gồm di chuyển qua đoạn đường hẹp, ngã tư và địa hình phức tạp; ở Lê Văn Hưu, kỹ thuật viên hướng dẫn thao tác điều khiển phương tiện và xử lý tình huống trên sa hình thực tế.
Đây là điểm khác biệt giữa nghe một lời khuyên và tập làm theo lời khuyên ấy. Khi trực tiếp thử thao tác, học sinh có cơ hội nhận ra tư thế chưa đúng, hiểu giới hạn phanh và luyện cách quan sát trước khi gặp tình huống thật. Tại Lê Văn Hưu, sa hình còn được lồng ghép vào các buổi Giáo dục quốc phòng và an ninh, tạo điều kiện để học sinh tiếp tục rèn kỹ năng và củng cố kiến thức trong quá trình học. Muốn chương trình tạo tác động lâu dài, nhà trường nên duy trì cơ hội thực hành thay vì xem đây là hoạt động một lần.
Muốn có văn hóa giao thông, cần duy trì việc học
Một buổi tập huấn đông người là khởi đầu đáng khích lệ, nhưng không thể tự nó hình thành thói quen. Học sinh cần được nhắc lại quy tắc, có cơ hội thực hành và thấy người lớn cùng tuân thủ; nếu không, bài học dễ bị lấn át bởi thói quen đi lại vội vàng hoặc áp lực từ bạn bè. Các chương trình tại Lộc Ninh nhấn mạnh việc đưa kiến thức vào giao thông hằng ngày, còn hoạt động ở Hòa Hội hướng tới việc để học sinh vận động gia đình, bạn bè cùng chấp hành quy định.
Theo kế hoạch được nêu tại Hòa Hội, công an địa phương sẽ tiếp tục tuyên truyền ở trường học và khu dân cư, đồng thời tăng cường tuần tra, xử lý vi phạm. Sự kết hợp giữa giáo dục, thực hành và thực thi pháp luật là cần thiết, nhưng trách nhiệm không thể chỉ đặt lên học sinh: gia đình và nhà trường cũng phải làm gương, hỗ trợ các em chọn phương tiện phù hợp và tuân thủ quy định. Kết luận rất rõ: kỹ năng lái xe an toàn chỉ trở thành một phần của văn hóa học đường khi được luyện tập thường xuyên và nối liền với hành vi thực tế.
