Từ cuộc tuyển chọn rộng khắp đến sân chơi chung kết
AI Arena: Viet Nam 2026 là cuộc thi dành cho sinh viên, nơi các đội dùng công cụ trí tuệ nhân tạo để phát triển sản phẩm thử nghiệm và giải quyết những bài toán thực tiễn trong thời gian giới hạn. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc trình diễn công nghệ, mà ở cách người học biến một đề bài cụ thể thành giải pháp có thể giải thích và kiểm chứng.
Lần đầu được tổ chức, cuộc thi do Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Google thực hiện; Trường Đại học Công nghệ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội đăng cai vòng chung kết tại Hà Nội. Tám đội góp mặt được chọn từ 351 đội, với gần 900 thành viên đến từ 80 cơ sở giáo dục đại học trên cả nước. Quy mô ấy khiến hành trình vào chung kết trở thành phép thử đáng kể về năng lực, đồng thời cho thấy sinh viên ứng dụng AI đang được trao cơ hội giải quyết vấn đề thay vì chỉ học cách sử dụng công cụ.
Thử thách buộc AI gắn với nhu cầu thật
Tại chung kết, các đội trải qua ba thử thách độc lập, sử dụng Google Gemini và Google AI Studio để tạo sản phẩm thử nghiệm. Trong 15 phút ở thử thách đầu, họ xây dựng ứng dụng thiết kế hành trình khám phá Hà Nội theo nhu cầu cá nhân. Tiếp đó, đề bài yêu cầu giúp người chưa biết ô ăn quan hiểu luật chơi qua trải nghiệm trực quan, không cần đọc hướng dẫn. Ở vòng cuối, hai đội xuất sắc nhất có 25 phút để làm ứng dụng khám phá văn hóa Việt Nam dưới dạng trò chơi tương tác.
Các đề bài gần đời sống khiến cuộc thi AI Arena đo được nhiều hơn tốc độ tạo sản phẩm. Lập lịch trình du lịch thông minh, mô phỏng trò chơi dân gian hay số hóa tri thức văn hóa đều đòi hỏi đội thi xác định đúng nhu cầu và chọn chức năng cốt lõi. Đây là cách tiếp cận thuyết phục: AI giải bài toán thực tiễn khi công nghệ đi cùng trải nghiệm người dùng, chứ không phải khi chỉ tạo ra một màn trình diễn bắt mắt.
Thời gian ngắn, yêu cầu tư duy sản phẩm cao
Khoảng thời gian 15–25 phút đặt sinh viên trước một kiểu thử thách khác với những cuộc thi lập trình kéo dài: phải phân tích đề, lựa chọn hướng làm, phối hợp công cụ, kiểm tra sản phẩm và trình bày được khả năng phát triển. Áp lực ấy làm rõ một điều: thành thạo thao tác với AI chưa đủ. Người học còn phải biết đặt câu hỏi có giá trị, đánh giá kết quả và chịu trách nhiệm với sản phẩm do AI hỗ trợ tạo ra.
Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Thế Duy liên hệ cuộc thi với dấu mốc ICPC được đưa về Việt Nam khoảng 20 năm trước; theo ông, AI đang thay đổi cách sinh viên tiếp cận và giải quyết bài toán công nghệ. Sự chuyển dịch này khiến tư duy sản phẩm và khả năng kiểm chứng quan trọng không kém kỹ năng kỹ thuật. Với sinh viên Việt Nam, giá trị của cuộc thi nằm ở việc luyện cách biến công cụ thành giải pháp có ích.
Kết quả là điểm khởi đầu, không phải đích đến
Đội AIVortex đến từ Swinburne Vietnam giành giải Nhất và danh hiệu Quán quân. Giải Nhì thuộc về Như một vì tinh tú của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; ACUET của Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận giải Ba; giải pháp Ấn tượng được trao cho đội 6h45 của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.
Ban tổ chức định hướng phát triển AI Arena thành cuộc thi thường niên, kết nối sinh viên với trường đại học, chuyên gia và doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ hội để ý tưởng tiềm năng được hoàn thiện và ứng dụng. Đó là mục tiêu đáng theo đuổi nếu cuộc thi tiếp tục đặt trọng tâm vào vấn đề thật và chất lượng giải pháp. Chung kết lần này cho thấy sinh viên ứng dụng AI tốt nhất không phải là người tạo ra nhiều tính năng nhất, mà là người hiểu bài toán và dùng công nghệ để giải quyết nó.
